აქციონერთა ჩაგვრის სარჩელები

თანასწორუფლებიანობის პრინციპი და პარტნიორის ვალდებულებები

სამეწარმეო კოდექსის 34-ე მუხლი საწარმოო ურთიერთობების ეთიკურ საფუძველს აყალიბებს: პარტნიორმა თავისი უფლებებით სარგებლობისას მხედველობაში უნდა მიიღოს სამეწარმეო საზოგადოებისა და დანარჩენ პარტნიორთა კანონიერი ინტერესები და უფლებები. თანაბარ პირობებში პარტნიორებს თანაბარი უფლებები და მოვალეობები აქვთ, ხოლო ამ პრინციპიდან გამონაკლისი მხოლოდ იმ შემთხვევაში დაიშვება, თუ ის კანონით ან წესდებით პირდაპირ არის გათვალისწინებული და აუცილებელია სამეწარმეო საზოგადოების ინტერესებიდან გამომდინარე. წესდებით შეიძლება პარტნიორთა შენატანებისგან დამოუკიდებლად განისაზღვროს წილები და განსხვავებული უფლებები და მოვალეობები. ამ ნორმიდან იწყება ჩაგვრის სარჩელების ლოგიკაც: როცა ერთი მხარე თავის პოზიციას სხვების საზიანოდ იყენებს, დარღვეულია სწორედ ეს ეთიკურ-სამართლებრივი ბალანსი და კანონი დაზარალებულს სხვადასხვა ინსტრუმენტს აძლევს.

დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება

კოდექსის 176-ე მუხლი სწორედ ამ ბალანსის დარღვევას ეხება. თუ სააქციო საზოგადოების დომინანტმა აქციონერმა თავისი დომინანტური მდგომარეობა განზრახ გამოიყენა ამ საზოგადოების საზიანოდ, მან უნდა აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი. დომინანტ აქციონერად მიიჩნევა აქციონერი ან ერთად მოქმედ აქციონერთა ჯგუფი, რომელსაც აქვს პრაქტიკული შესაძლებლობა, გადამწყვეტი გავლენა მოახდინოს საერთო კრებაზე ჩატარებული კენჭისყრის შედეგზე. ეს აქციონერი ან ჯგუფი ვალდებულია, საზოგადოებისთვის მიყენებული ზიანის გარდა, აანაზღაუროს აგრეთვე აქციონერისთვის მიყენებული ზიანი, გარდა იმ ზიანისა, რომელიც მას მიადგა საზოგადოებისთვის მიყენებული ზიანიდან გამომდინარე, მათ შორის, მისი აქციების ღირებულების შემცირებით. პირი, რომელიც განზრახ იყენებდა თავის ძალაუფლებას საზოგადოების საწინააღმდეგოდ და ზემოქმედებას ახდენდა მისი მმართველი ორგანოს წევრზე, რათა ამ წევრს საზოგადოების საწინააღმდეგო ქმედება ჩაედინა, ასევე პასუხს აგებს; ასეთი ზემოქმედების ობიექტი მმართველი ორგანოს წევრიც სოლიდარულად პასუხობს, თუ მოვალეობას ვერ შეასრულებს, და მისი ქმედების მოწონება საბჭოს ან ორგანოს მიერ არ ათავისუფლებს პასუხისმგებლობისგან. სარგებელიც ზიანის გამომწვევ პირს თან ადევს: ის პირიც, რომელმაც ზიანის გამომწვევი ქმედების შედეგად სარგებელი მიიღო და განზრახ მოახდინა ზემოქმედება, სოლიდარულად აგებს პასუხს. აღსანიშნავია, რომ ხელმძღვანელი პირი ვალდებული არ არის აანაზღაუროს ზიანი, თუ მისი ქმედება კანონის შესაბამისად მიღებულ საერთო კრების გადაწყვეტილებას ეფუძნებოდა, ხოლო კრედიტორისთვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება საზოგადოების უარით ან კრების გადაწყვეტილებაზე მითითებით არ უქმდება.