ზრუნვის მოვალეობის შინაარსი მეწარმეთა კანონში
საქართველოს „მეწარმეთა შესახებ“ კანონი სამეწარმეო საზოგადოების ხელმძღვანელ პირს განსაკუთრებულ, ერთგულების ხასიათის მოვალეობებს აკისრებს. მუხლი 50-ის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელმძღვანელი პირი ვალდებულია საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს მართლზომიერად და კეთილსინდისიერი ხელმძღვანელის გულისხმიერებით — მასზე ისე ზრუნავდეს, როგორც ანალოგიურ პირობებში უნდა ეზრუნა ჩვეულებრივ, საღად მოაზროვნე პირს, იმ რწმენით, რომ მისი მოქმედება საზოგადოებისთვის ეკონომიკურად ყველაზე ხელსაყრელია. ეს ფორმულირება სამ შემადგენელს აერთიანებს: კანონიერებას, სიფრთხილის ობიექტურ სტანდარტს და საზოგადოების ეკონომიკური სარგებლის პრიორიტეტს.
მოვალეობის დარღვევის შემთხვევაში ხელმძღვანელი პირი საზოგადოების წინაშე პასუხს აგებს კეთილსინდისიერების მოვალეობის ბრალეული შეუსრულებლობით მიყენებული ზიანისთვის. კანონი აქ მნიშვნელოვან საზღვარს აგებს: წესდებით ან პარტნიორთა გადაწყვეტილებით დაუშვებელია ხელმძღვანელი პირის პასუხისმგებლობის შეზღუდვა ამ მოვალეობის განზრახ შეუსრულებლობისთვის — ანუ განზრახ ზიანისგან დაცვა ვერც წესდებით და ვერც კრების გადაწყვეტილებით არის შესაძლებელი.
როდის თავისუფლდება ხელმძღვანელი პირი პასუხისმგებლობისგან
კანონი ორ მნიშვნელოვან გამონაკლისს განსაზღვრავს. პირველი — ხელმძღვანელი პირი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისგან, თუ იგი თავისი ქმედებით საერთო კრების გადაწყვეტილებას ასრულებს. თუმცა ეს განთავისუფლება არ მუშაობს, როდესაც ხელმძღვანელმა პირმა კრების გადაწყვეტილების მიღებას ხელი შეუწყო არასწორი ინფორმაციის მიწოდებით, ან იცოდა, რომ ეს გადაწყვეტილება ზიანს გამოიწვევდა, მაგრამ ამის თაობაზე კრებას გადაწყვეტილების მიღებამდე ან აღსრულებამდე არ შეატყობინა.
მეორე — სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლება, რომელიც მუხლი 52 აწესრიგებს. ზრუნვის მოვალეობა არ არის დარღვეული და ხელმძღვანელი პირი არ არის ვალდებული, აანაზღაუროს ის ზიანი, რომელიც საზოგადოებას მის მიერ მიღებული სამეწარმეო გადაწყვეტილებით მიადგა, თუ ხელმძღვანელ პირს გონივრულად შეეძლო ევარაუდა, რომ იგი გადაწყვეტილებას იღებდა საკმარისი და სანდო ინფორმაციის საფუძველზე, საზოგადოების ინტერესებიდან გამომდინარე, დამოუკიდებლად და ინტერესთა კონფლიქტის ან სხვათა ზეგავლენის გარეშე. ამ წესით კომერციული შეცდომა, რომელიც კეთილსინდისიერად არის განხორციელებული, პასუხისმგებლობას არ წარმოშობს — მაგრამ ეს დაცვა არ ვრცელდება იმ შემთხვევაზე, როცა გადაწყვეტილება მიღებულია კანონით ან წესდებით გათვალისწინებული მოვალეობების დარღვევით.
განსაკუთრებული ვითარება: გადახდისუუნარობა
მუხლი 51 ზრუნვის მოვალეობას გადახდისუუნარობის ვითარებაში ამკაცრებს: თუ სამეწარმეო საზოგადოება გადახდისუუნაროა ან გადახდისუუნარობის საშიშროების წინაშე დგას, ხელმძღვანელმა პირმა ბრალეული გაჭიანურების გარეშე, მაგრამ გადახდისუუნარობის დადგომის მომენტიდან არაუგვიანეს 3 კვირისა, უნდა განაცხადოს გადახდისუუნარობის შესახებ „რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით. ამ დროს ხელმძღვანელი პირის ყურადღება საზოგადოების ერთადერთ მფლობელობაში აღარ არის — ვითარებაში, როცა საზოგადოების აქტივები ფაქტობრივად კრედიტორებს ემსახურება, ზიანის გაღრმავება ზუსტად მისი გადაწყვეტილებების ფუნქციაა. განცხადება ბრალეულად გაჭიანურებული არ არის, თუ ხელმძღვანელი პირი ზრუნვის მოვალეობას ჯეროვნად ასრულებს.