სერვისის შესახებ
კომერციული დავის მედიაციის გზით დასრულება ხშირად სასამართლო განხილვაზე ნაკლებხარჯიანი და სწრაფია, თუმცა შედეგი პროცესის წესების ზუსტ ცოდნაზეა დამოკიდებული: როდის ითვლება მედიაცია დაწყებულად, რა უფლებები აქვს თითოეულ მხარეს და როგორ უნდა გაფორმდეს მიღწეული შეთანხმება. „მედიაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მუხლები 2, 7, 8 და 9 ამ ციკლს თანმიმდევრულად აწყობს — განმარტებებიდან დაწყებამდე, წარმართვიდან დასრულებამდე. ჩვენი სერვისი კომპანიებს ამ მთელ გზაზე თან ადგება და პროცესულ რისკებს წინასწარ ხედავს.
კერძო და სასამართლო მედიაცია — საყრდენი განმარტებები
მუხლი 2 ამყარებს ტერმინოლოგიურ საყრდენს. მედიაცია არის პროცესი, მისი სახელწოდების მიუხედავად, რომლის საშუალებითაც ორი ან რამდენიმე მხარე მედიატორის დახმარებით ცდილობს დავის ურთიერთშეთანხმებით დასრულებას. სასამართლო მედიაცია ხორციელდება სარჩელის სასამართლოში წარდგენის შემდეგ, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით, სასამართლოს მიერ საქმის მედიატორისათვის გადაცემის შემთხვევაში; კერძო მედიაცია კი — მხარეთა ინიციატივით, მედიაციის თაობაზე შეთანხმების საფუძველზე, სასამართლოს მიერ საქმის გადაცემის გარეშე. მედიაციის მონაწილეები არიან მედიატორი, მხარეები, მხარეთა წარმომადგენლები და მესამე პირი; მხარე შეიძლება იყოს ფიზიკური პირი, იურიდიული პირი ან ორგანიზაცია, რომელიც იურიდიული პირი არ არის — ამიტომ კომპანიებისთვის ეს გზა პირდაპირ ხელმისაწვდომია. შედეგი — სამედიაციო მორიგება — წერილობითი დოკუმენტია, რომლის შესრულება სავალდებულოა.
დაწყება: წინაპირობა, მომენტი და ეფექტი სასამართლოზე
მუხლი 7 განსაზღვრავს, რომ მედიაციის დაწყების წინაპირობაა მედიაციის თაობაზე შეთანხმება ანდა კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით ან მხარეთა შუამდგომლობით სასამართლოს ან სხვა უფლებამოსილი ორგანოს მიერ საქმის მედიატორისათვის გადაცემა. მედიაცია დაწყებულად მიიჩნევა მედიატორისათვის მიმართვის ან საქმის გადაცემის მომენტიდან, და მხარის მოთხოვნით მედიატორი გასცემს დამადასტურებელ დოკუმენტს. თუ მხარეები შეთანხმდნენ, რომ განსაზღვრული ვადის ან გარემოების დადგომამდე სასამართლოს ან არბიტრაჟს არ მიმართონ, ეს უკანასკნელნი დავას არ განიხილავენ შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობების შესრულებამდე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მოსარჩელე ადასტურებს, რომ განხილვის გარეშე მას გამოუსწორებელი ზიანი მიადგება. მოპასუხემ ასეთი შეთანხმების შესახებ განცხადება შესაგებლის წარდგენის ვადის გასვლამდე უნდა გააკეთოს. სასამართლოსთვის მიმართვა შეთანხმებაზე უარად არ მიიჩნევა, ხოლო თითოეულ მხარეს უფლება აქვს პროცესის ნებისმიერ ეტაპზე უარი თქვას მონაწილეობაზე.
წარმართვა: მედიატორის როლი და მხარეთა კონტროლი
მუხლი 8 მედიატორს დაწყებამდე ავალდებულებს, მხარეებს განუმარტოს პროცესის წარმართვის პრინციპები, საკუთარი როლი, მხარეთა უფლებები — წარმომადგენლების მეშვეობით მონაწილეობის უფლების ჩათვლით — მოვალეობები, შესაძლო შედეგები, სამედიაციო მორიგების აღსრულების წესი და ანაზღაურების წესი და პირობები. მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ ისეთ წესზე, რომელიც კანონით არ არის დადგენილი; შეთანხმების არარსებობისას წესს მედიატორი განსაზღვრავს დავის ეფექტიანად მოსაგვარებლად. ხანგრძლივობა შეზღუდული არ არის, თუ შეთანხმებით ან კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, და მხარეები საკმარისი დროითა და შესაძლებლობით უნდა იყვნენ უზრუნველყოფილნი. მედიატორი უზრუნველყოფს მხარეთა თანასწორობას, პროცესს წარმართავს ერთობლივი თუ ინდივიდუალური კომუნიკაციით, მაგრამ დავასთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებას თავად ვერ მიიღებს — მისი ფუნქცია მხარეთა თავისუფალი, დამოუკიდებელი და ინფორმირებული გადაწყვეტილების მხარდაჭერაა. მხარეთა თანხმობით მედიატორს შეუძლია მორიგების პირობებიც შესთავაზოს.
დასრულება და სამედიაციო მორიგება
მუხლი 9 ადგენს დასრულების საფუძვლებს: მედიაცია დასრულებულად მიიჩნევა, თუ მხარეები წერილობით შეთანხმდნენ დავის ურთიერთშეთანხმებით დასრულებაზე; თუ წერილობით შეთანხმდნენ მედიაციის შეწყვეტაზე; თუ მხარემ წერილობით უარი განაცხადა მონაწილეობის გაგრძელებაზე; თუ ამოიწურა მედიაციისათვის განსაზღვრული ვადა; ან თუ მხარეებთან კონსულტაციის შემდეგ მედიატორმა განაცხადა, რომ გაგრძელება არაგონივრული და გაუმართლებელია. შედეგის ფიქსაციაც წესით არის დარეგულირებული: სამედიაციო მორიგების შედგენას უზრუნველყოფენ მხარეები ან/და მხარეთა წარმომადგენლები, მედიატორი შეიძლება დაეხმაროს; მორიგება წერილობით დგება და მას ხელს აწერენ როგორც მხარეები, ისე მედიატორი. მხარის მოთხოვნით გაიცემა მედიაციის დასრულების დამადასტურებელი დოკუმენტიც.
ხშირად დასმული კითხვები
მედიაციის დაწყებასა და მსვლელობასთან დაკავშირებით მხარეებს ყველაზე ხშირად სწორედ ეს კითხვები ექმნებათ, და პასუხები კანონის ტექსტიდანვე მოდის.
როდის ითვლება მედიაცია დაწყებულად?
მხარეთა ან ერთ-ერთი მხარის მიერ მედიატორისათვის მიმართვის ან საქმის მედიატორისათვის გადაცემის მომენტიდან. მხარის მოთხოვნით მედიატორი ამის დამადასტურებელ დოკუმენტსაც გასცემს, რაც შემდგომ სადავო სიტუაციებში მნიშვნელოვანი მტკიცებულება ხდება.
არსებობს თუ არა მედიაციის ვადა?
კანონით ხანგრძლივობა შეზღუდული არ არის, თუ მედიაციის თაობაზე შეთანხმებით ან კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. მხარეებს შეუძლიათ თავად განსაზღვრონ ვადა, რომლის ამოწურვაც დასრულების ერთ-ერთი საფუძველია.
შეიძლება თუ არა მედიაციიდან გასვლა და სასამართლოში მიმართვა?
დიახ — მხარეს უფლება აქვს მედიაციის მიმდინარეობის ნებისმიერ ეტაპზე უარი თქვას მასში მონაწილეობაზე. ამასთან, სასამართლოსთვის ან არბიტრაჟისთვის მიმართვა არ მიიჩნევა მედიაციის თაობაზე შეთანხმებაზე უარის თქმად ან დაწყებული მედიაციის შეწყვეტად.
ვინ აწერს ხელს სამედიაციო მორიგებას?
მორიგება წერილობით დგება და მას ხელს აწერენ როგორც მხარეები, ისე მედიატორი. მის შედგენას უზრუნველყოფენ მხარეები ან/და მხარეთა წარმომადგენლები, მედიატორი კი შეიძლება ამ პროცესში დაეხმაროს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენი გუნდი მედიაციის ყველა ეტაპზე თან ადგება თქვენს კომპანიას: შევაფასებთ, რომელი დავაა მედიაციისთვის შესაფერისი; მოვამზადებთ მედიაციის თაობაზე შეთანხმებას ისე, რომ მისი პირობები სასამართლოში წარმატებით იქნეს გამოყენებული; წარმოგადგენთ პროცესში ან დაგეხმარებთ მედიატორის და წარმომადგენლის შერჩევაში; მორიგების მიღწევის შემთხვევაში კი მოვამზადებთ ისეთ სამედიაციო მორიგებას, რომელსაც ყველა საჭირო მხარე მოაწერს ხელს და რომლის შესრულებაც სავალდებულო იქნება. მიმართეთ და მიიღეთ კონკრეტული გეგმა თქვენი დავისთვის.