სერვისის შესახებ
მედიატორის სანდოობა სამ სვეტზეა აგებული: გამჭვირვალობაზე დამოუკიდებლობის შესაძლო საფრთხეებთან დაკავშირებით, პროცესის კონფიდენციალურობაზე და პროფესიულ პასუხისმგებლობაზე. „მედიაციის შესახებ“ კანონის მუხლები 6, 10, 15-1 და 15-2 ზუსტად ამ სამ სვეტს აწყობენ — რომელ შემთხვევებში შეუძლია პირს მედიატორობა, რა ინფორმაცია რჩება დაცული და ვინ და როგორ პასუხს სდებს მედიატორი ეთიკის დარღვევაზე. ეს გვერდი მედიატორებსა და მხარეებს ამ წესების გამოყენებაში ორიენტირებს.
გამჟღავნების მოვალეობა და საქმიანობის შეზღუდვები
მუხლი 6 მედიატორს ავალდებულებს, მედიაციის დაწყებამდე ან მისი მიმდინარეობის ნებისმიერ ეტაპზე, შესაძლო დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის შამპოვნელი გარემოების გამოვლენისთანავე შეატყობინოს მხარეებს; ასეთი გარემოების მიუხედავად პირი მედიატორი შეიძლება იყოს, თუ მხარეები წერილობით თანხმდებიან. ამასთან, მხარეთა თანხმობის მიუხედავადაც, პირს არ შეუძლია იყოს მედიატორი საქმეზე, თუ პროცესის დაწყებამდე იყო იმავე ან მასთან არსებითად დაკავშირებული საქმის მხარე ან წარმომადგენელი, ან გაუწია მხარეს სხვა სახის იურიდიული ან/და აუდიტორული მომსახურება; ასევე არ აქვს უფლება საქმის დასრულების შემდეგ იმოქმედოს რომელიმე მხარის ინტერესების დასაცავად იმავე ან დაკავშირებულ საქმეზე. კანონი ასევე კრძალავს მედიატორობას იმ პირს, რომელიც იმავე საქმეში მოსამართლე, ნაფიცი მსაჯული, პროკურორი, გამომძიებელი, სასამართლო სხდომის მდივანი, არბიტრი ან ექსპერტი იყო ან სახელმწიფო მოსამსახურედ, მედიატორ ნოტარიუსად მონაწილეობდა — და პირიქით, მედიატორობა კეტავს შესაბამის როლებს იმავე საქმეში. გამონაკლისი ერთია: თუ პირი იხილავდა საქმეს როგორც არბიტრი და მხარეები სადავო საკითხის წარმოშობის შემდეგ წერილობით შეთანხმდნენ მის მედიატორად არჩევაზე, ბარიერი იხსნება.
კონფიდენციალურობის დაცვის ვალდებულება
მუხლი 10 პროცესს ფართო კონფიდენციალურობის რეჟიმს აძლევს: კონფიდენციალურია თვით მედიაციის პროცესი და ინფორმაცია, რომელიც მის მიმდინარეობასა თუ შედეგად გახდა ცნობილი. მონაწილეებს ეს ინფორმაცია სასამართლო ან საარბიტრაჟო განხილვის დროს ვერ გამოიყენებენ; მედიატორს არ შეუძლია მხარეს მიაწოდოს ინდივიდუალური კომუნიკაციისას გამჟღავნებული ინფორმაცია, გარდა მეორე მხარის აშკარა თანხმობისა. კანონი განსაზღვრავს ამ რეჟიმის გამონაკლისებსაც: პირის სიცოცხლის ან ჯანმრთელობის დაცვა, თავისუფლების უზრუნველყოფა ანდა არასრულწლოვნის საუკეთესო ინტერესების დაცვა; სამედიაციო მორიგების შედგენის ფაქტის დასამტკიცებლად წარდგენა; მედიაციამდე ნაკისრი ვალდებულების შესრულება; სასამართლოს ან სავალდებულო ძალის მქონე სხვა გადაწყვეტილებით გათვალისწინებული გამჟღავნება; განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის გამოძიების საჭიროება; მორიგების შინაარსის გამჟღავნება მის აღსასრულებლად; ინფორმაციის გამცემი პირის სამართლებრივი ინტერესების დაცვა; ინფორმაციის წინასწარ ცნობადობა ან საჯარო სივრცეში სხვაგვარად მოხვედრა. ამ შემთხვევებშიც ინფორმაცია მაქსიმალურად შეზღუდული მოცულობით გამჟღავნდება. მედიატორი კონფიდენციალურობის ფარგლებს მედიაციის დაწყებამდე უხსნის მხარეებს და ეს ვალდებულება მედიაციის დასრულების შემდეგაც მოქმედებს.
ეთიკის კომისია და დისციპლინური პასუხისმგებლობა
მუხლი 15-1 პროფესიულ პასუხისმგებლობას ინსტიტუციურად აწყობს. ეთიკის კომისია შედგება 9 წევრისგან, რომლებსაც მედიატორთა ასოციაციის საერთო კრება 4 წლის ვადით ირჩევს; არჩეულად ითვლებიან ყველაზე მეტხმიანი კანდიდატები. კომისია თავის თავმჯდომარეს ფარული კენჭისყრით, სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით, 4 წლის ვადით ირჩევს, და პირი თავმჯდომარედ ზედიზედ მხოლოდ ორჯერ შეიძლება აირჩეს. კომისია დამოუკიდებლად მოქმედებს: ამოწმებს მედიატორზე მიღებულ ინფორმაციას, სწავლობს მის საფუძნიანობას და წყვეტს დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების საკითხს; ანონიმური წერილი ამ საკითხის განხილვის საფუძველი ვერ გახდება. მუხლი 15-2 გასაჩივრების გზას აწყობს: მედიატორს უფლება აქვს დისციპლინური სახდელის შესახებ გადაწყვეტილება ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში გაასაჩივროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სადისციპლინო პალატაში; საჩივარი ეთიკის კომისიაში შეიტანება, და მისი მიღებიდან 7 დღის ვადაში კომისიის თავმჯდომარე საქმეს საჩივართან ერთად პალატას გადასცემს.
ხშირად დასმული კითხვები
მედიატორის მოვალეობებთან და პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებით პრაქტიკაში ეს კითხვები დგება ყველაზე ადრე და მათი პასუხები რისკს წინასწარ ანაწილებს.
შეიძლება თუ არა მედიატორად პირი, რომელიც ადრე წარმოადგენდა მხარეს?
არა — თუ პირი მედიაციის დაწყებამდე იმავე ან მასთან არსებითად დაკავშირებულ საქმეში მხარე იყო ან მხარის წარმომადგენელი სასამართლოში, არბიტრაჟში ან მსგავს პროცესში, ან მხარეს იურიდიული ან/და აუდიტორული მომსახურება გაუწია, მედიატორობა აკრძალულია მხარეთა თანხმობის მიუხედავადაც.
ვადგას თუ არა კონფიდენციალურობა მედიაციის დასრულების შემდეგ?
დიახ — ვალდებულება მედიაციის დასრულების შემდეგაც მოქმედებს, თუ მხარეებსა და მედიატორს შორის დადებული წერილობითი შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. გამონაკლისები კანონით განსაზღვრული შემთხვევებით შემოიფარგლება.
ვინ წყვეტს მედიატორის დისციპლინურ პასუხისმგებლობას?
მედიატორთა ასოციაციის ეთიკის კომისია — 9 წევრისგან შემდგარი, 4 წლის ვადით არჩეული ორგანო. კომისია ინფორმაციას ამოწმებს, მის საფუძნიანობას სწავლობს და გადაწყვეტილებას ასოციაციის სახელით იღებს.
როგორ გაასაჩივროს მედიატორმა სახდელი?
დისციპლინური სახდელის შესახებ გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში საჩივრით უზენაესი სასამართლოს სადისციპლინო პალატასთან; საჩივარი ეთიკის კომისიაში შეიტანება და კომისია მის მიღებიდან 7 დღეში საქმეს პალატას გადასცემს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
მედიატორებს დავეხმარებით გამჟღავნების მოვალეობისა და შეზღუდვების სწორ ადმინისტრირებაში, კონფიდენციალურობის გამონაკლისების შეფასებაში და ეთიკის კომისიასთან ან სადისციპლინო პალატასთან დაცვაში. მხარეებს კი — მედიატორის დამოუკიდებლობის შესაძლო დარღვევის იდენტიფიკაციაში, კონფიდენციალურობის რეჟიმის პრაქტიკულ გამოყენებაში და საჭიროების შემთხვევაში მედიატორზე რეაგირების სწორ ფორმატში. მიმართეთ — და მიიღეთ შეფასება თქვენი კონკრეტული სიტუაციისთვის.