საკლასო სარჩელი (Class Action), ანუ კოლექტიური სარჩელი, არის სამართლებრივი მექანიზმი, როდესაც ადამიანთა ჯგუფი ერთობლივად მიმართავს სასამართლოს ერთი და იმავე პრობლემის გამო. თითოეული ადამიანის ინდივიდუალური ზიანი შეიძლება მცირე იყოს სარჩელის ხარჯებთან შედარებით, მაგრამ ერთად შეკრებილი მოთხოვნა დიდ ძალას იძენს. საქართველოში კლასიკური ამერიკული ტიპის „Class Action“ კანონმდებლობაში პირდაპირ არ არის გაწერილი, მაგრამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი იძლევა „თანამონაწილეობის“ შესაძლებლობას (მრავალი მოსარჩელე ერთი მოპასუხის წინააღმდეგ). ეს მექანიზმი ეფექტურია ბანკების, დეველოპერების, გარემოს დამბინძურებლების ან მსხვილი დამსაქმებლების წინააღმდეგ. Legal.ge გთავაზობთ ადვოკატებს, რომლებსაც აქვთ გამოცდილება მრავალრიცხოვანი დაზარალებულის ორგანიზებასა და კოლექტიური ინტერესების დაცვაში.
რას მოიცავს კოლექტიური სარჩელის სერვისი?
ეს სერვისი განკუთვნილია ადამიანთა ჯგუფისთვის, რომლებსაც აერთიანებთ საერთო ინტერესი. მომსახურება მოიცავს:
- ჯგუფის ორგანიზება: დაზარალებულთა შეკრება, მათი მოთხოვნების სისტემატიზაცია და ერთიანი სტრატეგიის შემუშავება.
- საერთო სარჩელის მომზადება: ერთიანი სარჩელის შეტანა სასამართლოში ყველა თანამონაწილის სახელით, რაც ამცირებს ინდივიდუალურ ხარჯებს.
- დეველოპერული დავები: დაზარალებული მობინადრეების გაერთიანება მშენებარე კომპანიის წინააღმდეგ, რომელმაც ვადები დაარღვია ან უხარისხოდ ააშენა.
- შრომითი დავები: თანამშრომლების კოლექტიური სარჩელი დამსაქმებლის წინააღმდეგ სახელფასო დავალიანების ან უკანონო გათავისუფლების გამო.
- გარემოსდაცვითი დავები: მოსახლეობის სარჩელი ქარხნის წინააღმდეგ, რომელიც აბინძურებს ჰაერს ან წყალს.
- მომხმარებელთა უფლებები: დავა ბანკის ან კომუნალური კომპანიის წინააღმდეგ უკანონოდ დარიცხული საკომისიოების გამო.
რეალური სიტუაციები, როდესაც გჭირდებათ ეს სერვისი
მაგალითად, 50 ოჯახმა იყიდა ბინა კორპუსში, მაგრამ მშენებლობა შეჩერდა. თითოეული მათგანისთვის ცალ-ცალკე ადვოკატის დაქირავება ძვირია. კოლექტიური სარჩელით ისინი ქირაობენ ერთ ძლიერ იურიდიულ გუნდს, ხარჯებს იყოფენ და სასამართლოში უფრო დიდ გავლენას ახდენენ. მეორე მაგალითი: ბანკმა უკანონოდ გაზარდა საკომისიო ათასობით მომხმარებლისთვის. თითოეულს ზარალი აქვს 50 ლარი, რისთვისაც სასამართლოში არავინ წავა. მაგრამ თუ 1000 ადამიანი გაერთიანდება, დავის საგანი 50,000 ლარია, რაც უკვე სერიოზული საქმეა.
საქართველოს საკანონმდებლო ჩარჩო
საქართველოში კოლექტიური დავები იმართება „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის“ თანამონაწილეობის ინსტიტუტით (მუხლები 80-82). კანონი უშვებს, რომ სარჩელი წარადგინოს რამდენიმე პირმა ერთად, თუ დავის საგანი საერთოა. ასევე, „შრომის კოდექსი“ ითვალისწინებს კოლექტიურ შრომით დავებს. გარკვეულ შემთხვევებში, არასამთავრობო ორგანიზაციებს შეუძლიათ შეიტანონ სარჩელი საზოგადოების სახელით (მაგ. გარემოსდაცვით საკითხებზე).
პროცესის მიმდინარეობა: ნაბიჯ-ნაბიჯ
1. საინიციატივო ჯგუფის შექმნა: რამდენიმე აქტიური დაზარალებული უკავშირდება ადვოკატს. 2. მონაწილეთა მოძიება: სხვა დაზარალებულების ინფორმირება და ჯგუფში გაწევრიანება. 3. ხარჯების განაწილება: იურიდიული ხარჯების პროპორციულად გაყოფა. 4. სარჩელი: ერთიანი სარჩელის შეტანა. 5. მოლაპარაკება/გადაწყვეტილება: ხშირად მოპასუხე კომპანიები ცდილობენ საქმის მორიგებით დასრულებას, რათა თავიდან აიცილონ რეპუტაციული ზიანი.
რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
კოლექტიური დავა რთული სამართავი პროცესია, რომელიც მოითხოვს არა მხოლოდ იურისტს, არამედ კარგ მენეჯერსა და ორგანიზატორს. Legal.ge გაძლევთ წვდომას ადვოკატებზე, რომლებსაც შეუძლიათ მრავალი ადამიანის ინტერესების კოორდინირება და ძლიერი კორპორაციების წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლა.
განახლდა: ...