პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზირება არის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი იურიდიული პროცესი, რომელიც განსაზღვრავს კომპიუტერული პროგრამის გამოყენების, გავრცელებისა და მოდიფიცირების პირობებს. ციფრულ ეპოქაში, სადაც ინტელექტუალური საკუთრება ტექნოლოგიური კომპანიების მთავარი აქტივია, სწორად შედგენილი სალიცენზიო ხელშეკრულება იცავს დეველოპერებისა და IT კომპანიების უფლებებს, უზრუნველყოფს შემოსავლების სტაბილურ გენერირებას და ამცირებს სამართლებრივ რისკებს. საქართველოში, სადაც ტექნოლოგიური სექტორი სწრაფად ვითარდება, პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზირება აქტუალურია როგორც სტარტაპებისთვის, ისე მსხვილი კორპორაციებისთვის, რომლებსაც სურთ თავიანთი პროდუქტის ლეგალურად კომერციალიზაცია ადგილობრივ და საერთაშორისო ბაზარზე. ლიცენზირება არ ნიშნავს პროგრამის გაყიდვას; ეს არის უფლების გადაცემა გარკვეული პირობებით, რაც მოითხოვს დეტალურ სამართლებრივ რეგულირებას.
რას მოიცავს პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზირების მომსახურება
ეს სერვისი ფარავს იურიდიული დოკუმენტაციის ფართო სპექტრს და სტრატეგიულ კონსულტაციებს პროგრამული პროდუქტების გარშემო. Legal.ge-ს სპეციალისტები გთავაზობენ დახმარებას შემდეგ საკითხებში:
- სალიცენზიო ხელშეკრულებების (EULA) შემუშავება: საბოლოო მომხმარებლის სალიცენზიო შეთანხმებების მომზადება, რომელიც არეგულირებს მომხმარებლის მიერ პროგრამის გამოყენების წესებსა და შეზღუდვებს.
- SaaS (Software as a Service) ხელშეკრულებები: ღრუბლოვანი სერვისების მიწოდების პირობების გაწერა, მონაცემთა დაცვისა და სერვისის დონის შეთანხმებების (SLA) ჩათვლით.
- დისტრიბუციისა და რესელერული ხელშეკრულებები: პარტნიორებთან ურთიერთობის რეგულირება, რომლებიც ახდენენ პროგრამული უზრუნველყოფის გადაყიდვას ან გავრცელებას სხვადასხვა იურისდიქციაში.
- ღია კოდის (Open Source) შესაბამისობა: პროგრამაში გამოყენებული ღია კოდის ბიბლიოთეკების ლიცენზიებთან თავსებადობის ანალიზი (მაგ. GPL, MIT, Apache) სამართლებრივი დავების თავიდან ასაცილებლად.
- პროგრამული უზრუნველყოფის შემუშავების ხელშეკრულებები: დამკვეთსა და შემსრულებელს (დეველოპერს) შორის უფლებების გამიჯვნა, განსაკუთრებით ინტელექტუალური საკუთრების გადაცემის ნაწილში.
- White Label ლიცენზირება: პროგრამის ბრენდირების უფლების გადაცემა მესამე მხარისთვის საკუთარი სავაჭრო ნიშნის ქვეშ გასავრცელებლად.
პრაქტიკული მაგალითები და სცენარები
პროგრამული ლიცენზირების საჭიროება მრავალ სხვადასხვა სიტუაციაში დგება:
- ქართული SaaS სტარტაპის გლობალიზაცია: თბილისში დაფუძნებულმა კომპანიამ შექმნა HR მართვის პლატფორმა და სურს შესთავაზოს ის ევროპელ და ამერიკელ მომხმარებლებს. მათ სჭირდებათ მყარი "Terms of Service" და კონფიდენციალურობის პოლიტიკა, რომელიც შეესაბამება როგორც საქართველოს, ისე სამიზნე ქვეყნების კანონმდებლობას.
- კორპორატიული პროგრამის შესყიდვა: ბანკი უკვეთავს სპეციალიზებულ საბანკო პროგრამას IT კომპანიას. აუცილებელია ხელშეკრულებაში ზუსტად გაიწეროს, გადადის თუ არა პროგრამის კოდზე (Source Code) საკუთრების უფლება ბანკზე, თუ ბანკი იღებს მხოლოდ გამოყენების ლიცენზიას.
- ფრილანსერის დაქირავება: კომპანია ქირავდება ფრილანსერ დეველოპერს აპლიკაციის შესაქმნელად. თუ ხელშეკრულება არ გაფორმდა წერილობით, საავტორო უფლებები შესაძლოა დარჩეს დეველოპერს, რაც კომპანიას მომავალში პრობლემებს შეუქმნის.
- ღია კოდის გამოყენება კომერციულ პროდუქტში: დეველოპერმა გამოიყენა ბიბლიოთეკა "Copyleft" ლიცენზიით თავის კომერციულ პროდუქტში. იურისტის ჩართულობის გარეშე, მან შესაძლოა დაარღვიოს ლიცენზიის პირობები, რაც ავალდებულებს მას საკუთარი კოდის გასაჯაროებას.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზირება საქართველოში რეგულირდება რამდენიმე საკვანძო საკანონმდებლო აქტით. უპირველეს ყოვლისა, საქართველოს კანონი „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ კომპიუტერულ პროგრამებს იცავს როგორც ლიტერატურულ ნაწარმოებებს. კანონი განსაზღვრავს ავტორის ქონებრივ და პირად არაქონებრივ უფლებებს, ასევე პროგრამის დეკომპილირებისა და კოპირების დასაშვებ ფარგლებს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი არეგულირებს სახელშეკრულებო ურთიერთობებს, მათ შორის სალიცენზიო ხელშეკრულების ფორმასა და შინაარსს. მნიშვნელოვანია ასევე საქართველოს კანონი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“, განსაკუთრებით SaaS მოდელების შემთხვევაში, როდესაც პროგრამა ამუშავებს მომხმარებლის პირად ინფორმაციას. საგადასახადო კუთხით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი განსაზღვრავს როიალტის დაბეგვრის წესებს, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ტრანსსასაზღვრო ლიცენზირების დროს.
პროცესი: როგორ მუშაობს ლიცენზირება სპეციალისტთან
პროფესიონალი იურისტის ჩართულობა ლიცენზირების პროცესს სტრუქტურულს და უსაფრთხოს ხდის:
- აუდიტი და ანალიზი: იურისტი სწავლობს პროგრამულ პროდუქტს, მის ტექნიკურ მახასიათებლებს და გამოყენებულ მესამე მხარის კომპონენტებს.
- ლიცენზირების მოდელის შერჩევა: ბიზნეს მიზნებიდან გამომდინარე, განისაზღვრება ლიცენზიის ტიპი (ექსკლუზიური, არაექსკლუზიური, მუდმივი, სააბონენტო).
- ხელშეკრულების მომზადება: დგება დეტალური ხელშეკრულება, რომელიც მოიცავს უფლებებს, შეზღუდვებს, პასუხისმგებლობას, გარანტიებს და დავის გადაწყვეტის მექანიზმებს.
- მოლაპარაკება: B2B გარიგებების შემთხვევაში, იურისტი მონაწილეობს მოლაპარაკებებში მეორე მხარესთან პირობების შესათანხმებლად.
- იმპლემენტაცია: დოკუმენტის ინტეგრაცია პროდუქტში (მაგ. "Click-wrap" შეთანხმება ვებ-გვერდზე).
რატომ Legal.ge?
Legal.ge არის პლატფორმა, რომელიც გაკავშირებთ ტექნოლოგიურ სამართალში (IT Law) გამოცდილ ადვოკატებთან. ჩვენი ბაზა მოიცავს სპეციალისტებს, რომლებსაც ესმით როგორც კოდი, ისე კანონი. გადამოწმებული იურისტების დახმარებით, თქვენ შეძლებთ დაიცვათ თქვენი ინტელექტუალური საკუთრება, თავიდან აიცილოთ ძვირადღირებული სასამართლო დავები და უზრუნველყოთ თქვენი ტექნოლოგიური ბიზნესის შეუფერხებელი ზრდა საქართველოდან საერთაშორისო ასპარეზზე.
განახლდა: ...