ბენეფიციარული მესაკუთრის გამჟღავნება: ქართული სტატუტური რეჟიმი
ბენეფიციარული მესაკუთრის გამჟღავნების ქართული სტატუტური რეჟიმი ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის შესახებ კანონშია: მისი მე-13 მუხლი ცნებასა და იდენტიფიკაციას, 21-ე და 19-ე მუხლები რისკის სპეციალურ კატეგორიებს, ხოლო მე-18 მუხლი გამჟღავნების ინსტრუმენტს — გაძლიერებულ პრევენციულ ღონისძიებებს აწესრიგებს. ერთი კორპუსი, ოთხი განსხვავებული კუთხე.
კომპანიისთვის პრაქტიკული აზრი მარტივია: ბენეფიციარის ამოცნობა არ არის მხოლოდ ფორმალური ანკეტა — ის იწყება 25 პროცენტიანი ზღვრის გამოყენებით და მთავრდება იმის დადგენით, ვის ხელშია საბოლოო კონტროლი.
ვინ არის ბენეფიციარი მესაკუთრე
მე-13 მუხლის მიხედვით, ბენეფიციარი მესაკუთრეა ფიზიკური პირი, რომელიც კლიენტის საბოლოო მფლობელი ან საბოლოო მაკონტროლებელია ან/და რომლის სახელითაც მზადდება, იდება ან სრულდება გარიგება. იურიდიული პირის ბენეფიციარი მესაკუთრეა ფიზიკური პირი, რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობს ამ იურიდიული პირის წილის ან ხმის უფლების მქონე აქციების 25 პროცენტს ან 25 პროცენტზე მეტს ან სხვაგვარად ახორციელებს საბოლოო კონტროლს.
პირდაპირ ფლობად მიიჩნევა თვით ფიზიკური პირის მიერ წილების ან აქციების 25 პროცენტის ან მეტის ფლობა; არაპირდაპირად — იმ იურიდიული პირის მეშვეობით, რომელსაც ეს ფიზიკური პირი აკონტროლებს. თუ ყველა შესაძლო ღონისძიების შემდეგაც ვერ დადგინდება ბენეფიციარი, პრევენციული ღონისძიებები განიხორციელება კლიენტის ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების მქონე პირის მიმართ. ტრასტის ან მსგავსი სტრუქტურის შემთხვევაში ღონისძიებები ეხება რწმუნებულს, მარწმუნებელს, მეურვეს, ბენეფიციარს და საბოლოო ეფექტიან კონტროლს მოქმედ სხვა ფიზიკურ პირს.
პოლიტიკურად აქტიური პირები
21-ე მუხლი განსაკუთრებულ კატეგორიას განსაზღვრავს: პოლიტიკურად აქტიური პირია მნიშვნელოვანი საჯარო ან პოლიტიკური ფუნქციების შემსრულებელი ფიზიკური პირი — სახელმწიფოს მეთაური, მთავრობის ხელმძღვანელი, მინისტრი, პარლამენტის წევრი, პოლიტიკური გაერთიანების ხელმძღვანელი, უმაღლესი სასამართლოების წევრი, ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი, ელჩი, თავდაცვის ძალების ხელმძღვანელი, საერთაშორისო ორგანიზაციის ხელმძღვანელი და სხვები.
თუ კლიენტი ან მისი ბენეფიციარი მესაკუთრე პოლიტიკურად აქტიური პირია, ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია ხელმძღვანელობისგან მიიღოს ურთიერთობის დამყარების ან გაგრძელების ნებართვა, მიიღოს გონივრული ზომები მისი ქონებისა და სახსრების წარმომავლობის დასადგენად და განახორციელოს გაძლიერებული მონიტორინგი. იგივე ღონისძიებები ვრცელდება ასეთი პირის ოჯახის წევრებზე და მასთან მჭიდრო საქმიანი ან სხვა ურთიერთობის მქონე პირებზე; ფუნქციის შეწყვეტის შემდეგაც განგრძობითი რისკების სამართავი ეფექტიანი ზომები რჩება.
მაღალი რისკის იურისდიქციები
მე-19 მუხლი გარე რისკფაქტორს აწესრიგებს: მაღალი რისკის იურისდიქცია არის ქვეყანა ან ტერიტორია, სადაც აღკვეთის სისტემას სერიოზული ნაკლოვანებები აქვს. ასეთი იურისდიქციების ნუსხას ეროვნული ბანკი სამსახურის წარდგენით ამტკიცებს და საჭიროებისას ცვლის.
მაღალი რისკის იურისდიქციაში ადგილსამყოფელის მქონე პირების მიმართ განხორციელდება რისკის, ურთიერთობისა და გარიგების პროპორციული გაძლიერებული ღონისძიებები; იგივე ეხება იქ რეგისტრირებულ იურიდიულ პირებს, იქ მართვად ოპერაციებს და იქ ადგილსამყოფელი ფინანსური ინსტიტუტის მეშვეობით დადებულ გარიგებებს. გამონაკლისები საქართველოს მოქალაქეებისა და ქართული ფინსუბიექტების უცხოური შვილობილებისთვისაა გათვალისწინებული.
მაღალი რისკის იურისდიქცია ქვეყანა ან ტერიტორიაა, სადაც ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის სისტემას სერიოზული ნაკლოვანებები აქვს; ამ იურისდიქციების ნუსხას ეროვნული ბანკი სამსახურის წარდგინებით ამტკიცებს და საჭიროებისას ცვლის. მაღალი რისკის იურისდიქციაში მდებარე პირის მიმართ ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია განახორციელოს რისკის, საქმიანი ურთიერთობისა და გარიგების პროპორციული გაძლიერებული ღონისძიებები.
გაძლიერებული პრევენციული ღონისძიებები
მე-18 მუხლი თვით ინსტრუმენტს აღწერს: მომეტებული რისკის დონის კლიენტის მიმართ, ჩვეულებრივ ღონისძიებებს ემატება ქონებისა და საქმიანობის შესახებ დამატებითი ინფორმაციის მოპოვება, საიდენტიფიკაციო მონაცემების განახლების სიხშირის გაზრდა, გარიგებათა მიზნებისა და საფუძვლების შესახებ დამატებითი ინფორმაცია, ხელმძღვანელობის ნებართვა, ქონებისა და სახსრების წარმომავლობის დადგენის გონივრული ზომები და გაძლიერებული მონიტორინგი — რისკების მართვის ღონისძიებების რაოდენობისა და სიხშირის გაზრდით.
გაძლიერებული ღონისძიებების ჩამონათვალიც დახურულია: კლიენტის ან ბენეფიციარი მესაკუთრის ქონებისა და საქმიანობის შესახებ დამატებითი ინფორმაციის მოპოვება; საიდენტიფიკაციო მონაცემების განახლების სიხშირის გაზრდა; ურთიერთობის განზრახული ხასიათისა და გარიგებათა მიზნების შესახებ დამატებითი ინფორმაცია; ხელმძღვანელობის ნებართვა ურთიერთობის დამყარებაზე ან გაგრძელებაზე; ქონების, ფულადი სახსრებისა და კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის წარმომავლობის დადგენის გონივრული ზომები; და გაძლიერებული მონიტორინგი, მათ შორის რისკების მართვის ღონისძიებების რაოდენობისა და სიხშირის გაზრდა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამეთ ბენეფიციარის გამჟღავნებასთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
რომელი წილი ქმნის ბენეფიციარობას?
წილების ან ხმის უფლების აქციების 25 პროცენტი ან მეტი — პირდაპირ ან არაპირდაპირ — ან საბოლოო კონტროლის სხვაგვარი განხორციელება.
რა ხდება, თუ ბენეფიციარი ვერ დგინდება?
ყველა შესაძლო ღონისძიების უშედეგოდ დარჩენის შემთხვევაში ღონისძიებები განიხორციელება ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების მქონე პირის მიმართ.
ვინ არის პოლიტიკურად აქტიური პირი?
მნიშვნელოვანი საჯარო ან პოლიტიკური ფუნქციის შემსრულებელი ფიზიკური პირი; მათი ოჯახის წევრები და მჭიდროდ დაკავშირებული პირებიც ამ რეჟიმს ექვემდებარებიან.
რა არის მაღალი რისკის იურისდიქცია?
ქვეყანა ან ტერიტორია, სადაც აღკვეთის სისტემას სერიოზული ნაკლოვანებები აქვს; ნუსხას ეროვნული ბანკი ამტკიცებს.
რას მოიცავს გაძლიერებული ღონისძიებები?
დამატებით ინფორმაციას ქონებასა და გარიგებებზე, განახლების სიხშირის ზრდას, ხელმძღვანელობის ნებართვას და ინტენსიურ მონიტორინგს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით მფლობელობის სტრუქტურის ანალიზში და ბენეფიციარის კორექტულ განსაზღვრაში: გამოვყოფთ პირდაპირ და არაპირდაპირ ფლობას, შევაფასებთ საბოლოო კონტროლს და მოვამზადებთ დოკუმენტაციას, რომელიც საზედამხედველო ორგანოსთან დასაბუთებას გაუძლებს. მიმართეთ კონსულტაციისთვის — სწორად განსაზღვრული ბენეფიციარი მთელი შესაბამისობის საყრდენია.