დირექტორის მოვალეობის სტანდარტი ქართულ სამართალში
დირექტორის მოვალეობების კოდიფიცირებული სტანდარტი ქართულ მოქმედ კორპუსში ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ კანონით არის დადგენილი: კეთილსინდისიერების, საღად მოაზროვნე პირის ზრუნვისა და საუკეთესო ინტერესის ტრიადა, მასთან დაკავშირებული ინტერესთა კონფლიქტის რეჟიმი და შემოსავლების გამჭვირვალობა სწორედ ამ კანონს ეკუთვნის. ამასთანავე, კერძო კომპანიებისთვის დირექტორის ზოგადი რეჟიმი მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონით წესრიგდება; ეს გვერდი ანგარიშვალდებული საწარმოების სავალდებულო სტანდარტს ასახელებს და მიუთითებს, რომ სხვა კომპანიებისთვის ის დამაჯერებელ ანალოგად რჩება.
მოვალეობის ტრიადა
ანგარიშვალდებული საწარმოს მმართველი ორგანოს წევრები თავიანთი უფლება-მოვალეობების განხორციელებისას უნდა მოქმედებდნენ კეთილსინდისიერად, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი, და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი მოქმედება საუკეთესოა საწარმოსა და მისი ფასიანი ქაღალდების მფლობელთა ინტერესებისთვის. ეს ელემენტები ერთად ქმნის საქართველოს სამართლის საქმიანი განზოგადების საზომოს: კეთილსინდისიერება გამორიცხავს საკუთარი ინტერესის უპირატესობას, ზრუნვის სტანდარტი კვალიფიციურ მოლოდინს აყენებს, ხოლო საუკეთესო ინტერესის ტესტი გადაწყვეტილების მიმართულებას აფიქსირებს. წევრები, რომლებმაც მხარი დაუჭირეს ისეთ გადაწყვეტილებას, რომელსაც მოჰყვა ამ ვალდებულებათა შეუსრულებლობა, სოლიდარულად აგებენ პასუხს საწარმოსთვის მიყენებული ზიანისთვის — უარყოფითი ხმის აბსტინენცია პასუხისმგებლობისგან არ იხსნის.
დაყრდნობა და მისი საზღვრები
პასუხისმგებლობის საფუძვლებისა და მოცულობის განსაზღვრისას მხედველობაში მიიღება, რომ წევრი შეიძლება დაეყრდნოს დასკვნებსა და ანგარიშებს, მათ შორის ფინანსურს, თუ ისინი მომზადებულია აუდიტორის, იურიდიული მრჩევლის, საწარმოს თანამშრომლის ან სხვა პირის მიერ, რომელიც წევრის კეთილგონივრული მოსაზრებით პროფესიონალია შესაბამის საკითხში. ამასთანავე, მოქმედება არ ჩაითვლება კეთილსინდისიერად, თუ წევრს აქვს ან ევალებოდა ჰქონოდეს ისეთი ინფორმაცია, რომელიც ამ დაყრდნობას გაუმართლებელს ხდის. საწარმოს ფასიანი ქაღალდის მფლობელს კი ვალდებულებათა დარღვევის გამო სარჩელის აღძვრის უფლება აქვს.
ინტერესთა კონფლიქტის რეჟიმი
დირექტორის გადაწყვეტილებების მაღალრისკიანი ზონა ინტერესთა კონფლიქტია. გარიგება სპეციალურ რეჟიმს ექვემდებარება, თუ დაინტერესებული პირია მმართველი ორგანოს წევრი ან ხმათა საერთო რაოდენობის 20%-ს ან მეტს მფლობელი აქციონერი; გამონაკლისია მხოლოდ საწარმოსა და მის 100%-იან შვილობილ საწარმოს ან 100%-იან აქციონერს შორის გარიგება. დაინტერესებული პირი დაუყოვნებლივ, წერილობით აცნობებს სამეთვალყურეო საბჭოს დაინტერესების ფაქტს, ხასიათსა და მოცულობას და ეკრძალება ხმის უფლების გამოყენება. გარიგება, რომლის ღირებულება საწარმოს აქტივების ღირებულების 10%-ს ან მეტს შეადგენს, ამოწმებს აუდიტორი ან სერტიფიცირებული ბუღალტერი; 50%-ს აღემატებული გარიგებას მხოლოდ საერთო კრება ამტკიცებს. დამტკიცებული გარიგების შესახებ საწარმო დაუყოვნებლივ ატყობინებს ეროვნულ ბანკს და ინფორმაციას 5 დღის ვადაში აქვეყნებს. დარღვევის შედეგები: ზიანის ანაზღაურება და პირადი სარგებლის დაბრუნება, მმართველობითი წევრების სოლიდარული პასუხისმგებლობა და გარიგების ბათილობის სასამართლო მოთხოვნა მისი დადებიდან 18 თვის განმავლობაში — უფლება, რომელიც ხმათა 5%-ის ან მეტის მფლობელ აქციონერსაც აქვს.