სამეწარმეო საზოგადოების რეორგანიზაციის სამართლებრივი ჩარჩო
შერწყმის სტრუქტურირება საქართველოში წარმოადგენს სამეწარმეო საზოგადოების რეორგანიზაციის ერთ-ერთ ფორმას. კანონი რეორგანიზაციის სამ ფორმას განასხვავებს: სამეწარმეო საზოგადოების გარდაქმნას, სამეწარმეო საზოგადოებების შერწყმას — მიერთებით ან გაერთიანებით — და სამეწარმეო საზოგადოების გაყოფას — დაყოფით ან გამოყოფით. რეორგანიზაციის შესახებ გადაწყვეტილებაზე ვრცელდება ლიკვიდაციისთვის დადგენილი შეტყობინების წესები, რაც ნიშნავს, რომ გამოქვეყნება და მხარეთა ინფორმირება ამ პროცესის აუცილებელი ნაწილია. სწორად შერჩეული ფორმა წყვეტს გადასახადების, პასუხისმგებლობის გადაცემის და პარტნიორების უფლებების საბოლოო სურათს.
შერწყმის სახეები და მათი შედეგები
მიერთების შემთხვევაში ერთი ან ერთზე მეტი სამეწარმეო საზოგადოება ლიკვიდაციის პროცედურის დაწყების გარეშე მიუერთდება სხვა — შემძენ — საზოგადოებას საკუთარი აქტივებისა და ვალდებულებების სრულად გადაცემით, რის სანაცვლოდაც მიერთებული საზოგადოების პარტნიორები წილებს იღებენ შემძენ საზოგადოებაში. გაერთიანების დროს ორი ან ორზე მეტი საზოგადოება ახალი სამეწარმეო საზოგადოების დაფუძნებით ერთიანდება, და ახალ საზოგადოებას კანონის ძალით სრულად გადაეცემა გაერთიანებული საზოგადოებების აქტივები და ვალდებულებები. გაყოფაც ორგვარია: დაყოფა დაფუძნებით ან შეძენით, როცა საზოგადოება აქტივებსა და ვალდებულებებს ნაწილებად გადასცემს ორ ან ორზე მეტ საზოგადოებას, და გამოყოფა, როცა საზოგადოებიდან გამოიყოფა ერთი ან ერთზე მეტი საზოგადოება. შერწყმა/გაყოფა დაშლილი საზოგადოების მიმართაც არის შესაძლებელი, თუ ქონების განაწილება პარტნიორებს შორის ჯერ არ დაწყებულა. მნიშვნელოვანია, რომ შერწყმაში/გაყოფაში მონაწილე საზოგადოებებს სხვადასხვა სამართლებრივი ფორმა შეიძლება ჰქონდეთ.
შერწყმის შემთხვევაში გაერთიანებული ან შემძენი საზოგადოება პასუხს აგებს შერწყმული საზოგადოებების ყველა ვალდებულებისთვის. გაყოფის დროს კი ახლად დაფუძნებული ან შემძენი საზოგადოება გაყოფილი საზოგადოების ვალდებულებებისთვის სოლიდარულად პასუხობს, თუმცა ეს პასუხისმგებლობა იზღუდება გაყოფით მისთვის მიკუთვნებული წმინდა აქტივის ოდენობით. რეორგანიზაციის დასრულებისას მიერთებული, გაერთიანებული ან დაყოფილი საზოგადოების რეგისტრაცია უქმდება ლიკვიდაციის პროცედურის დაწყების გარეშე.
გადაწყვეტილების მიღება და წილების გადაცვლა
შერწყმის/გაყოფის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს ყოველი მონაწილე საზოგადოების საერთო კრება. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში, სააქციო საზოგადოებასა და კოოპერატივში ეს გადაწყვეტილება მიიღება კენჭისყრაში მონაწილეთა ხმების 3/4-ის უმრავლესობით, ხოლო სხვა შემთხვევაში — ყველა პარტნიორის ერთხმად. თუ სააქციო საზოგადოებას სხვადასხვა კლასის აქციები აქვს გამოშვებული და გადაწყვეტილება მათ უფლებებზე ახდენს გავლენას, კენჭი ყველა კლასის აქციების მფლობელთათვის ცალ-ცალკე იყრება.
წილების გადაცვლის თანაფარდობა შერწყმის გეგმის ერთ-ერთი ცენტრალური ელემენტია. თუ თანაფარდობის დაცვა შეუძლებელია, პარტნიორებს, წილების გარდა, შეუძლიათ ფულადი ანაზღაურების მიღება — სააქციო საზოგადოების შემთხვევაში ის არ უნდა აღემატებოდეს პარტნიორებზე გასაცემი წილების ნომინალური ღირებულების 10 პროცენტს. კანონი ასევე იცავს წილთა სტრუქტურას: დაუშვებელია შემძენი სააქციო საზოგადოების აქციების გაცემა იმ აქციების სანაცვლოდ, რომლებსაც თავად შემძენი საზოგადოება ან მისი დავალებით მოქმედი პირი, ანდა გაყოფილი/მიერთებული საზოგადოება ფლობს.
შერწყმის/გაყოფის გეგმა
გეგმას შეიმუშავებენ მონაწილე საზოგადოებების ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი ორგანოები და ის უნდა შეიცავდეს მონაწილეთა საიდენტიფიკაციო მონაცემებს, სამართლებრივ ფორმას, საფირმო სახელწოდებასა და იურიდიულ მისამართს; წილების გადაცვლის თანაფარდობას და ფულადი ანაზღაურების ოდენობას; წილების გაცემის პირობებს; თარიღებს, რომლებიდანაც ახალი წილები მოგებაში მონაწილეობის უფლებას ანიჭებს და გარიგებები ბუღალტრულად გაერთიანებული საზოგადოების გარიგებებად ითვლება; განსაკუთრებული უფლებების მქონე ფასიანი ქაღალდების მფლობელთა უფლებებს; ხელმძღვანელ პირებზე, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებზე, პარტნიორებზე ან აუდიტორზე გაცემულ სარგებლებს; საჭიროების შემთხვევაში ახალი სამეთვალყურეო საბჭოს შემადგენლობას; გაყოფისას — გადასაცემი აქტივებისა და ვალდებულებების ამომწურავ აღწერას და წილების მიკუთვნების კრიტერიუმს. გეგმას თან ერთვის წესდებაში ცვლილებების პროექტი ან ახალი წესდება. თუ რომელიმე აქტივი ან ვალდებულება გაყოფის გეგმით არ არის მიკუთვნებული, აქტივი ყველა შემძენ საზოგადოებას მიეკუთვნება წმინდა აქტივების პროპორციულად, ხოლო ვალდებულების შემთხვევაში ყველა შემძენი საზოგადოება სოლიდარულად პასუხობს, მაგრამ არაუმეტეს მისთვის მიკუთვნებული წმინდა აქტივებისა.
რეგისტრაცია და კრედიტორთა დაცვა
შერწყმის/გაყოფის რეესტრში რეგისტრაციის განაცხადი მარეგისტრირებელ ორგანოს წარედგინება გეგმის გამოქვეყნებიდან 1 თვის შემდეგ; ეს ვადა სავალდებულო არ არის, თუ ყველა პარტნიორი წერილობით უარს იტყვის შესაბამის უფლებაზე. განაცხადს ერთვის გეგმა, წესდება ან ცვლილებები, საერთო კრების გადაწყვეტილება და ოქმი, საჭიროებისას — ხელმძღვანელი პირებისა და სამეთვალყურეო საბჭოს არჩევის გადაწყვეტილება, დამოუკიდებელი აუდიტორის ანგარიში, შერწყმის/გაყოფის ანგარიში და, კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, კომპეტენტური ორგანოს თანხმობა. შერწყმა/გაყოფა ძალაში შედის რეგისტრაციის მომენტიდან, და რეგისტრაციის შემდეგ გადაწყვეტილების ბათილობაზე მითითება დაუშვებელია.
კრედიტორთა დაცვის მექანიზმი ზუსტად არის განსაზღვრული: რეორგანიზაციაში მონაწილე საზოგადოებების კრედიტორებს, რომელთა მოთხოვნებიც გადაწყვეტილების ან გეგმის გამოქვეყნებამდე წარმოიშვა, უფლება აქვთ რეგისტრაციიდან 3 თვის ვადაში მოსთხოვონ მოთხოვნების უზრუნველყოფა, თუ დაამტკიცებენ, რომ რეორგანიზაცია საფრთხეს უქმნის ამ მოთხოვნების დაკმაყოფილებას. ეს უფლება ობლიგაციათა მფლობელებსაც ექნებათ, თუ რეორგანიზაციას მათი კრება ან თითოეული მფლობელი ინდივიდუალურად არ დაამტკიცებს. განსაკუთრებული უფლებების მქონე სხვა ფასიანი ქაღალდების მფლობელებს ახალ საზოგადოებაში იგივე უფლებები უნდა მიეცეთ, გარდა მათ მიერ ცვლილებების დამტკიცების ან გამოსყიდვის უფლების პირობის შემთხვევისა.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი უმრავლესობით მიიღება შერწყმის გადაწყვეტილება?
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში, სააქციო საზოგადოებასა და კოოპერატივში — კენჭისყრაში მონაწილეთა ხმების 3/4-ის უმრავლესობით; სხვა შემთხვევაში — ყველა პარტნიორის ერთხმად. სხვადასხვა კლასის აქციების შემთხვევაში კენჭისყრა ცალ-ცალკე ტარდება.
რამდენამდე შეიძლება ფულადი ანაზღაურება შერწყმისას?
სააქციო საზოგადოების შემთხვევაში ფულადი ანაზღაურება არ უნდა აღემატებოდეს პარტნიორებზე გასაცემი წილების ნომინალური ღირებულების 10 პროცენტს; იგივე ზღვარი ვრცელდება კანონით დადგენილ ღირებულებაზე, თუ წილებს ნომინალური ღირებულება არ აქვთ.
როდის შედის შერწყმა ძალაში?
რეგისტრაციის მომენტიდან. განაცხადი წარედგინება გეგმის გამოქვეყნებიდან 1 თვის შემდეგ, და რეგისტრაციის შემდეგ გადაწყვეტილების ბათილობა აღარ შეიძლება.
რა უფლება აქვთ კრედიტორებს?
რეგისტრაციიდან 3 თვის ვადაში მოთხოვნების უზრუნველყოფის მოთხოვნის უფლება, თუ დაიმტკიცება, რომ რეორგანიზაცია საფრთხეს უქმნის მოთხოვნების დაკმაყოფილებას. ეს უფლება ობლიგაციათა მფლობელებსაც ეხებათ.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის საერთაშორისო სავაჭრო გუნდი დაგეხმარებათ შერწყმის სრულ ციკლში: ფორმის შერჩევა, გეგმის შემუშავება, კრებების მომზადება, კრედიტორებთან და რეგისტრატორთან მუშაობა. დაგვიკავშირდით — შევაფასებთ გარიგებას და დავგეგმავთ რისკების მინიმიზაციის გზას.