წილის თავისუფალი განკარგვა სამეწარმეო საზოგადოებაში
წილებისა და აქციების ყიდვა-გაყიდვა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის საერთო საფუძველზეა აგებული. მუხლის 30 თანახმად, პარტნიორს უფლება აქვს, თავისუფლად განკარგოს სამეწარმეო საზოგადოებაში საკუთარი წილი, თუ საქართველოს კანონმდებლობით, წესდებით ან სამეწარმეო საზოგადოების პარტნიორთა შეთანხმებით წილის განკარგვასთან დაკავშირებით შეზღუდვები დადგენილი არ არის. ამავდროულად, აქციის გადაცემის აკრძალვა დაუშვებელია — კანონი აქციის მიმოქცევადობას მკაცრად იცავს.
წილის თანასაკუთრების შემთხვევასაც კანონი აწესრიგებს: თუ წილი რამდენიმე პირის თანასაკუთრებაშია, ისინი თანაპარტნიორებად მიიჩნევიან, წილთან დაკავშირებულ უფლებებს კი მათ მიერ განსაზღვრული თანაპარტნიორი ან მესამე პირი ახორციელებს, და ეს პირები სოლიდარულ კრედიტორებად ითვლებიან. თუ თანაპარტნიორები ან მემკვიდრეები ხმათა უმრავლესობით ვერ თანხმდებიან წილის მართვაზე, საზოგადოების, თანაპარტნიორის ან მემკვიდრის განცხადების საფუძველზე სასამართლო ნიშნავს წილის მმართველს, რომელსაც წილთან დაკავშირებული ყველა უფლება აქვს მინიჭებული. სახელმწიფოს, აფხაზეთის ან აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმოს წილების ან აქციების შესყიდვა-გამოსყიდვის გადაწყვეტილებას კი საქართველოს მთავრობა იღებს.
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების წილის გადაცემა
მუხლის 141 თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორს შეუძლია გადასცეს — გაასხვისოს ან უფლებრივად დატვირთოს — თავისი წილი საზოგადოებისა და პარტნიორთა თანხმობის გარეშე. შეზღუდვის დაწესება შესაძლებელია, მაგრამ მხოლოდ მკაცრი პირობით: გადაწყვეტილება, რომელიც ზღუდავს, კრძალავს ან პარტნიორთა თანხმობაზე დამოკიდებულს ხდის წილის გადაცემას, მიიღება მხოლოდ ყველა იმ პარტნიორის თანხმობით, რომელსაც ეს შეზღუდვა ან აკრძალვა ეხება.
ფორმალური მოთხოვნებიც მნიშვნელოვანია: წილის გადაცემის შესახებ შეთანხმება წერილობით უნდა გაფორმდეს, პარტნიორი ვალდებულია მის გაფორმებისთანავე აცნობოს ამის თაობაზე საზოგადოებას, ხოლო წილის გადაცემა ძალაში შედის მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ წილის ახალი პარტნიორის სახელზე რეგისტრაციისთანავე — ამასთან, გამოიყენება კეთილსინდისიერი შემძენის შესახებ კანონმდებლობით დადგენილი ნორმები. საგანგაშო დეტალია პასუხისმგებლობის წესიც: წილის გასხვისების მომენტში გასხვისებულ წილთან დაკავშირებული შეუსრულებელი ვალდებულებებისთვის საზოგადოების წინაშე სოლიდარულად აგებენ პასუხს წილის გამსხვისებელი და წილის შემძენი, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული — ანუ ძველი პარტნიორი გარიგების შემდეგაც არ თავისუფლდება წილთან დაკავშირებული გადაუხდელი ვალდებულებებისგან.