ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი — ანგარიშვალდებული პირის სტატუსი
ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონი ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერს ფინანსური ინსტიტუტების ჩამონათვალში აყენებს, ანუ ანგარიშვალდებულ პირად მოიხსენიებს. ეს ნიშნავს, რომ კრიპტო-ბიზნესისთვის შიდა პოლიტიკის დოკუმენტაცია არაა სურვილისამებრ ქმედება: კანონი მას პირდაპირ მოითხოვს, და საზედამხედველო ორგანოს ინსპექტირებისას ეს დოკუმენტები პირველ რიგში ითხოვება. ანგარიშვალდებულ პირთა წრე კანონით ფართოა — ბანკებიდან სადეპოზიტო დაწესებულებებამდე, სადაზღვევო ბროკერებიდან ვალუტის გადამცვლელ პუნქტებამდე, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებიდან ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერებამდე — და თითოეულ მათგანზე ერთნაირი პრევენციული სტანდარტი ვრცელდება.
დოკუმენტაციის შემუშავება ინსპექტირებისთვის მომზადების პრიზმაში უნდა წარიმართოს: პოლიტიკა იმდენად კარგია, რამდენადაც მისი შესრულება დასაბუთებულია ჩანაწერებით, სახელმძღვანელოებით და თანამშრომლების მომზადების მტკიცებულებებით. სწორედ ამიტომ, პოლიტიკის ტექსტი უნდა ეყრდნობოდეს კანონის კონკრეტულ ბლოკებს — ვინ არის ანგარიშვალდებული პირი, რა პრევენციული ღონისძიებები განიხორციელება, როგორ განისაზღვრება ბენეფიციარი მესაკუთრე და როგორ ფიქსირდება კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემის თანმხლები ინფორმაცია.
პრევენციული ღონისძიებები: პოლიტიკის ძირითადი ბლოკები
კანონის მუხლი 10 აყენებს პრევენციული ღონისძიებების ოთხ საყრდენს: კლიენტის იდენტიფიკაცია და სანდო და დამოუკიდებელ წყაროზე დაყრდნობით მისი ვერიფიკაცია; ბენეფიციარი მესაკუთრის იდენტიფიკაცია და გონივრული ზომები მისი ვერიფიკაციისთვის; საქმიანი ურთიერთობის მიზნისა და განზრახული ხასიათის დადგენა; და საქმიანი ურთიერთობის მონიტორინგი. ამ ოთხ სვეტზე აგებულია მთელი კლიენტის მომსახურების ციკლი — ონბორდინგიდან გარიგებების რეგულარულ განხილვამდე.
იმავე მუხლის დეტალები პოლიტიკის ოპერაციულ ნაწილს ავსებს: კლიენტის სახელით მოქმედი პირის იდენტიფიკაციისას უნდა მოიპოვოს წარმომადგენლობის უფლებამოსილების დამადასტურებელი, სათანადო წესით დამოწმებული დოკუმენტი. იურიდიული პირის, არარეგისტრირებული ორგანიზაციული წარმონაქმნის ან ტრასტის მიმართ უნდა შეისწავლოს მფლობელობისა და კონტროლის სტრუქტურა. უნდა დადგინდეს კლიენტის საქმიანობის არსი და მოიპოვოს ინფორმაცია მოსალოდნელი გარიგებების ხასიათის, მოცულობისა და სიხშირის შესახებ. მონიტორინგი კი გულისხმობს საქმიანი ურთიერთობის ფარგლებში მომზადებული, დადებული ან შესრულებული გარიგების შესწავლას, რათა დადგინდეს, რამდენად შეესაბამება ის ცნობილ ინფორმაციას კლიენტის შესახებ, კლიენტის კომერციულ ან პროფესიულ საქმიანობას და რისკის დონეს, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში — კლიენტის ქონების, ფულადი სახსრების და კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის წარმომავლობას. საიდენტიფიკაციო მონაცემები სათანადო პერიოდულობით უნდა განახლდეს.
კანონი აქტიურად ზღუდავს ურთიერთობას: აკრძალულია საქმიანი ურთიერთობის დამყარება ან გაგრძელება, ერთჯერადი გარიგების დადება ან შესრულება, თუ ანგარიშვალდებული პირი ვერ ახორციელებს ამ ღონისძიებებს; და ასეთ შემთხვევაში ის ვალდებულია შეისწავლოს ანგარიშგების წარდგენის საფუძვლის არსებობა. იმავენაირად, აკრძალულია ურთიერთობა იმ პირთან, რომლებზეც საფუძვლიანი ეჭვი არსებობს კანონით განსაზღვრული სანქციო წრეებთან კავშირის თაობაზე. პოლიტიკის დოკუმენტში სწორედ ეს აკრძალვები და მათი გამოყენების კრიტერიუმები უნდა იყოს დეტალურად აღწერილი.
ბენეფიციარი მესაკუთრე: 25 პროცენტის ზღვარი და გამონაკლისები
მუხლი 13 განსაზღვრავს ბენეფიციარ მესაკუთრეს: ეს არის ფიზიკური პირი, რომელიც კლიენტის საბოლოო მფლობელი ან საბოლოო მაკონტროლებელია ან რომლის სახელითაც მზადდება, იდება ან სრულდება გარიგება. იურიდიული პირის მიმართ ბენეფიციარი მესაკუთრეა ფიზიკური პირი, რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობს წილის ან ხმის უფლების მქონე აქციების 25 პროცენტს ან 25 პროცენტზე მეტს ან სხვაგვარად ახორციელებს საბოლოო კონტროლს. პირდაპირ ფლობად ითვლება ფიზიკური პირის მიერ 25 პროცენტის ან მეტის ფლობა, არაპირდაპირ — იმ იურიდიული პირის მეშვეობით, რომელსაც იგი აკონტროლებს.
თუ ყველა შესაძლო ღონისძიების განხორციელების შემდეგ ბენეფიციარი მესაკუთრე არ არსებობს, ღონისძიებები განხორციელდება კლიენტის ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების მქონე პირის მიმართ. ტრასტის ან ტრასტის მსგავსი სტრუქტურის შემთხვევაში იდენტიფიკაციას ექვემდებარება რწმუნებული, მარწმუნებელი, მეურვე (არსებობის შემთხვევაში), ბენეფიციარი და სხვა ფიზიკური პირი, რომელიც ეფექტიან საბოლოო კონტროლს ახორციელებს. თუ ბენეფიციარი წინასწარ განსაზღვრული არ არის, უნდა მოიპოვოს საკმარისი ინფორმაცია იმ პირთა წრის შესახებ, რომელთა სასარგებლოდაც ტრასტი მოქმედებს. ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერისთვის ეს ნიშნავს, რომ ბენეფიციარის განსაზღვრის პროცედურა ფორმატებითა და ვადებით უნდა იყოს დოკუმენტურად დადგენილი.
კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემა: თანმხლები ინფორმაცია
მუხლი 17 პირველი ზედნადები აწესრიგებს კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემას: ეს არის ინიციატორის მიერ ან მისი დავალებით ან თანხმობით, ციფრული საშუალებით მიმღებისთვის აქტივის ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად შესრულებული ოპერაცია; ინიციატორი და მიმღები შესაძლებელია ერთი და იგივე პირი იყოს. მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ გადაცემას ან მიღებას თან ახლდეს საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესით განსაზღვრული თანმხლები ინფორმაცია. ხოლო თუ გადაცემა სრულად არ შეიცავს ინიციატორის ან მიმღების საიდენტიფიკაციო მონაცემებს, მიმღების პროვაიდერი ვალდებულია შეისწავლოს ანგარიშგების წარდგენის საფუძვლის არსებობა. პოლიტიკაში ამ წესის ტექნიკური განხორციელება — რომელი ველები გადადის გადაცემასთან ერთად და რა ხდება არასრული მონაცემების დროს — ცალკე პროცედურად უნდა იყოს გამოყოფილი.
ხშირად დასმული კითხვები
ვინ არის ანგარიშვალდებული პირი კრიპტო-სექტორში?
ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი — კანონი მას ფინანსური ინსტიტუტების სიაში აყენებს, ამიტომ მასზე პრევენციული ღონისძიებების სრული პაკეტი ვრცელდება.
რა შედის კლიენტის შემოწმებაში?
იდენტიფიკაცია სანდო წყაროზე დაყრდნობით, ბენეფიციარი მესაკუთრის დადგენა, ურთიერთობის მიზნის და ხასიათის დადგენა და მონიტორინგი — მოცულობით, ხასიათით, სიხშირით და წარმომავლობით.
როგორ ვცდინობ ბენეფიციარ მესაკუთრეს?
ვეძებ ფიზიკურ პირს, რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობს აქციების 25 პროცენტს ან მეტს ან ახორციელებს საბოლოო კონტროლს; ვერ დადგენის შემთხვევაში — ხელმძღვანელობითი ორგანოს პირი.
რა არის თანმხლები ინფორმაცია გადაცემისას?
საზედამხედველო ორგანოს წესით განსაზღვრული მონაცემები, რომლებიც კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემას ან მიღებას უნდა ახლდეს; არასრული მონაცემების შემთხვევაში ისწავლება ანგარიშგების საფუძველი.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე მომუშავე იურისტები ამზადებენ ფულის გათეთრების აღკვეთის პოლიტიკის სრულ პაკეტს ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერებისთვის: კლიენტის შემოწმების პროცედურები, ბენეფიციარის დადგენის წესი 25 პროცენტის ზღვარით, მონიტორინგის კრიტერიუმები და გადაცემის თანმხლები ინფორმაციის ფორმატები. განვახორციელებთ არსებული დოკუმენტაციის აუდიტს და შევავსებთ ხარვეზებს ინსპექტირებამდე. დაგვიკავშირდით — თქვენი ბიზნეს-მოდელის შესაბამისი დოკუმენტური საფუძველი ერთად ავაგოთ.