მეღვინეობის სამართლებრივი ჩარჩო საქართველოში
ღვინის ბიზნესი საქართველოში ცალკე ერთი კანონით არ რეგულირება: მისი სამართლებრივი ჩარჩო რამდენიმე ურთიერთდაკავშირებულ რეჟიმს აერთიანებს. ცენტრალური ადგილი სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის კოდექსს უკავია, რომელიც განსაზღვრავს ბიზნესოპერატორის სტატუსს, ეტიკეტირების წესს და სახელმწიფო კონტროლის მექანიზმებს; ღვინის ეროვნული სააგენტო კი სპირტიანი სასმელების კონტროლის სპეციალიზებული ინსტიტუტია. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რა ვალდებულებები აქვს მეღვინეს რეგისტრაციის, ეტიკეტირების, კონტროლისა და ექსპორტ-იმპორტის ეტაპებზე.
ბიზნესოპერატორად რეგისტრაცია და აღიარება
პირველი ნაბიჯი ყოველი მეღვინისთვის სტატუსის გაფორმებაა. ბიზნესოპერატორი ვალდებულია კანონმდებლობით დადგენილი წესით განახორციელოს შესაბამისი საქმიანობის რეგისტრაცია ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში. საქმიანობის დაწყების, შეწყვეტის ან/და საქმიანობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი რეგისტრირებული მონაცემის ცვლილების შემთხვევაში, ცვლილების შესატანად უნდა მიმართოს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. რეგისტრაციის გარეშე ბიზნესოპერატორის საქმიანობა აკრძალულია — ეს წესი ღვინის ინდუსტრიის ყველა მონაწილეს ეხება.
რეგისტრაციას ავსებს აღიარების ინსტიტუტი: სავალდებულოა იმ ბიზნესოპერატორის აღიარება, რომლის საქმიანობა დაკავშირებულია ცხოველური წარმოშობის სურსათთან, გარკვეულ სხვა სფეროებთან — მათ შორის იმასთან, რაც მთავრობის დადგენილებითაა განსაზღვრული. აღიარებას ახორციელებს სააგენტო ინსპექტირების შედეგების მიხედვით, მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული წესის შესაბამისად, და აღიარების გარეშე იმ ბიზნესოპერატორის საქმიანობა, რომელიც აღიარებას ექვემდებარება, აკრძალულია. ამავდროულად, ცხოველური წარმოშობის სურსათის შემთხვევაში კანონი გამონაკლისებსაც ასახელებს: ოჯახური წარმოება, პირველადი წარმოება, ტრადიციული მეთოდებით წარმოება, მაღალმთიან რეგიონში არაქარხნული წესით წარმოება და მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ბიზნესოპერატორის მიერ საბოლოო მომხმარებლისთვის პირდაპირ მიწოდება აღიარებას არ საჭიროებს. სააგენტო უფლებამოსილია, ბიზნესოპერატორის მოთხოვნის შემთხვევაში, აღიაროს ისეთი საქმიანობაც, რომელიც სავალდებულო აღიარებას არ ექვემდებარება.
ეტიკეტირების წესი
ღვინის გაყიდვამდე ეტიკეტი გადამწყვეტი სამართლებრივი დოკუმენტია. კოდექსის თანახმად, სარეალიზაციოდ განკუთვნილი სურსათი, ცხოველი, მცენარე, ცხოველური და მცენარეული პროდუქტები და სხვა პროდუქცია ეტიკეტირებული უნდა იყოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. ღვინო და ყურძნისეული წარმოშობის სხვა ალკოჰოლიანი სასმელი კი განსაკუთრებულ წესს ექვემდებარება — ის ეტიკეტირებული უნდა იყოს „ვაზისა და ღვინის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. ეტიკეტის მოთხოვნებთან შესაბამისობა დგინდება სახელმწიფო კონტროლის დროს.
ერთი მკაფიო აკრძალვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: დაუშვებელია სურსათის ეტიკეტზე ან თანდართულ დოკუმენტში ტერმინების — „ბიოლოგიური“, „ეკოლოგიური“, „ეკო“, „ბიო“, „ორგანული“ — ნებისმიერი კომბინაციის მითითება, თუ იგი არ შეესაბამება მთავრობის მიერ დადგენილ ბიოწარმოების წესს და ეს შესაბამისობა არ დასტურდება შესაბამისობის სერტიფიკატით. „ორგანული ღვინოს“ პრეტენზია, ასე ვთქვათ, სერტიფიკატის გარეშე კანონით აკრძალულია.