სპორტის სამართალი საქართველოში
ქართული სპორტის სამართალი ერთი კანონის — „სპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის — ირგვლივ ჯგუფდება: ეს აქტი განსაზღვრავს სახელმწიფო პოლიტიკის პრინციპებს, მოქალაქეთა გარანტიებს, მართვის სისტემას, სპორტსმენის სამართლებრივ რეჟიმს, დაფინანსების წესებს და პასუხისმგებლობის ზოგად წესს. ამ გვერდზე ვხატავთ მთელი კანონის ზოგად რუკას იმ მუხლებით, რომლებიც ამ სამართლის ხერხემალია: მუხლი 2 — პოლიტიკის პრინციპები, მუხლი 3 — მოქალაქეთა გარანტიები, მუხლი 4 — სახელმწიფო მართვა, მუხლი 8 — არასახელმწიფო სპორტული ორგანიზაციები, მუხლი 21 — სპორტსმენი და პროფესიული მოღვაწეობა, მუხლი 23 — დაფინანსება და მუხლი 28 — პასუხისმგებლობა.
სახელმწიფო პოლიტიკის პრინციპები და მოქალაქეთა გარანტიები
მუხლი 2 სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითად პრინციპებს ასახელებს: საყოველთაობისა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სპორტული ტრადიციების დაცვა, გაღრმავება, თაობათა შორის მემკვიდრეობითობის უწყვეტობა; მართვის დემოკრატიული ხასიათი; მატერიალური და ტექნიკური ბაზის განმტკიცება, სპორტის ინდუსტრიის განვითარება და ზოგადსაკაცობრივ ღირებულებათა პატივისცემა. მუხლი 3 ამ პრინციპებს გარანტიებად აქცევს: სპორტში მოქალაქეთა ვარჯიშისა და საქმიანობის უფლებას სახელმწიფო შესაბამისი სოციალურ-ეკონომიკური პირობების შექმნით უზრუნველყოფს; სათანადო დახმარებასა და შეღავათებს უწევს სპორტის სფეროში მოღვაწე პენსიონერებს, ობლებს, ხელმოკლე ოჯახებსა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებს; უზრუნველყოფს სპორტის სხვადასხვა სახეობის განვითარებას სოფლად და განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს მაღალმთიან რეგიონებს. მოქალაქეს — სპორტსმენს, მწვრთნელს, მსაჯს, სპორტის სხვა მუშაკს — უფლება აქვს იმუშაოს სამოყვარულო და პროფესიულ სპორტში როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ; სხვა ქვეყნის მოქალაქე ან მოქალაქეობის არმქონე პირი საქართველოში სპორტულ საქმიანობას ხელშეკრულების ან შეთანხმების საფუძველზე ეწევა. დაუშვებელია სპორტული საქმიანობის ან სპორტში მიღწევების გამოყენება კანონსაწინააღმდეგო მიზნებისთვის.
მართვის სისტემა: სახელმწიფო ორგანოები და სპორტული ორგანიზაციები
მუხლი 4 განაწილებს სახელმწიფო მართვას: სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებსა და პრიორიტეტებს საქართველოს პარლამენტი განსაზღვრავს, სახელმწიფო მართვის ორგანო კი სპორტის სამინისტროა, რომლის კომპეტენცია კანონით, სხვა ნორმატიული აქტებითა და დებულებით განისაზღვრება; ავტონომიურ რესპუბლიკებში ეს პოლიტიკას შესაბამისი სამთავრობო დაწესებულებები ახორციელებენ. მუხლი 8 სისტემის მეორე ნაწილს აწყობს: საზოგადოებრივი და სხვა არასახელმწიფო სპორტული ორგანიზაცია არის ფედერაცია, ასოციაცია, კლუბი და სხვა გაერთიანება, რომელიც მიზად ისახავს სპორტის განვითარებას. სახელმწიფო ხელს უწყობს მათ აქტივობას და იზიდავს მათ სპორტის მართვის საქმეში; აუცილებლობის შემთხვევაში სამინისტროს შეუძლია მათ ცალკეული უფლებამოსილებანი გადასცეს და გააკონტროლოს მათი განხორციელება. ორგანიზაციები საქმიანობას კანონით და სპორტის სფეროში მოქმედი სხვა ნორმატიული აქტებით ხელმძღვანელობენ.
სპორტსმენი და პროფესიული მოღვაწეობა
მუხლი 21 სპორტსმენის რეჟიმს აღწერს: სპორტსმენი არის პირი, რომელიც მისდევს სპორტს და გამოდის შეჯიბრებებში; სპორტსმენი, რომლისთვისაც სპორტი შემოსავლის ძირითადი წყაროა, პროფესიონალია და „სპორტსმენი“ პროფესიაა. სპორტსმენის, მწვრთნელის, მსაჯისა და სხვა სპეციალისტების პროფესიული მოღვაწეობა, რაც შემოსავლის ძირითადი წყაროა, შრომის კანონმდებლობის შესაბამისად ხორციელდება, და სპორტში დასაქმებული პირები, როგორც წესი, ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე მუშაობენ. კონტრაქტის გაფორმებისა და პირობების წესი საქართველოს კანონმდებლობით, საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციების წესდებებით, დებულებებითა და სხვა მარეგლამენტირებელი დოკუმენტებით განისაზღვრება. გადამწყვეტი დებულება დაცვის თვალსაზრისით: პროფესიონალი სპორტსმენის შრომითი ხელშეკრულება მოღვაწეობისა და შეჯიბრებებში მონაწილეობის პირობებთან ერთად უნდა შეიცავდეს ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის დაზღვევის პირობებს. პროფესიული სპორტული ლიგა — ასოციაცია, კლუბი — და სხვა პროფესიული ორგანიზაცია კანონმდებლობის შესაბამისად ყალიბდება და ფუნქციონირებს.
დაფინანსება და პასუხისმგებლობა
მუხლი 23 სპორტის დაფინანსების სისტემას აწყობს: სახელმწიფო ხელს უწყობს სპორტის განვითარებას და ითვალისწინებს საბიუჯეტო დაფინანსებას; განვითარებისთვის გამოყოფილი სახსრები ცალკე მუხლით აისახება სახელმწიფო და ადგილობრივ ბიუჯეტებში. დაფინანსებისთვის გამოიყენება აგრეთვე სახელმწიფო, კერძო და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების, დაწესებულებებისა და ცალკეული პირების შენატანები; საკუთარი სპორტული, სამეურნეო-კომერციული, სარეკლამო და საშუამავლო საქმიანობიდან მიღებული მოგება; და სპონსორებისგან მიღებული სახსრები. მნიშვნელოვანი სტაბილიზატორია: არასაბიუჯეტო წყაროებიდან მიღებული სახსრები არავითარ გავლენას არ ახდენს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნაციების ოდენობაზე. ეროვნული ნაკრებების მოსამზადებლად და დელეგაციების ოლიმპიურ თამაშებში, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატებში მონაწილეობისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტი მიზნობრივ სახსრებს გამოყოფს. დაუშვებელია სპორტისთვის გამიზნული შენატანების არამიზნობრივად გამოყენება — ისინი მხოლოდ სპორტის განვითარებას უნდა მოხმარდეს. დარღვევის შემთხვევაში მუხლი 28 ზოგად წესს აწესებს: ამ კანონის მოთხოვნის დარღვევა პასუხისმგებლობას იწვევს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ სპორტის სამართალთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირ კითხვებს.
ვინ არის პროფესიონალი სპორტსმენი?
სპორტსმენი, რომლისთვისაც სპორტი შემოსავლის ძირითადი წყაროა; „სპორტსმენი“ პროფესიაა და პროფესიული მოღვაწეობა შრომის კანონმდებლობის შესაბამისად ხორციელდება.
რა უნდა შეიცავდეს პროფესიონალი სპორტსმენის შრომითი ხელშეკრულება?
მოღვაწეობისა და შეჯიბრებებში მონაწილეობის პირობებთან ერთად — ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის დაზღვევის პირობებს; ეს მოთხოვნა კანონითაა დადგენილი.
შეიძლება თუ არა უცხოელის სპორტული საქმიანობა საქართველოში?
დიახ — სხვა ქვეყნის მოქალაქე ან მოქალაქეობის არმქონე პირი საქართველოში სპორტულ საქმიანობას ხელშეკრულების ან შეთანხმების საფუძველზე ეწევა.
ამცირებს თუ არა სპონსორული შემოსავალი საბიუჯეტო დაფინანსებას?
არა. არასაბიუჯეტო წყაროებიდან მიღებული სახსრები არავითარ გავლენას არ ახდენს სპორტის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნაციების ოდენობაზე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი სპორტის სამართლის ყველა ფენაზე მუშაობს: ვამოწმებთ კლუბისა და ფედერაციის სამართლებრივ სტატუსს, ვადგენთ სპორტსმენის ხელშეკრულებას კანონის მოთხოვნებთან — დაზღვევის პირობების ჩათვლით — და ვათანაბრებთ დაფინანსებისა და შენატანების დავებს. გვითხრათ, რომელი ორგანიზაცია ან ურთიერთობაა საქმე: სპორტსმენი, კლუბი, ფედერაცია თუ სპონსორი. კონსულტაცია შესაძლებელია ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებზე.