იძულებითი იპოთეკა: მოთხოვნის უზრუნველყოფა უძრავ ქონებაზე
სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ კანონი კრედიტორს აძლევს ისეთ ინსტრუმენტებს, რომლებიც სასამართლო სტადიაზე გავრცელებულ უზრუნველყოფის ღონისძიებებს ჰგავს, მაგრამ აღსრულების ეტაპზე მუშაობს. ერთ-ერთი ასეთია იძულებითი იპოთეკა: მისი შეტანა რეესტრში ხდება კრედიტორის განცხადების საფუძველზე, და იძულებითი იპოთეკა იწყება რეგისტრაციით. ანუ კრედიტორი, რომელსაც აღსასრულებელი საბუთი აქვს, მოვალის უძრავ ქონებას რეესტრში ტვირთავს და ამით თავის მოთხოვნას იცავს.
კანონი იძულებითი იპოთეკის მოცულობასაც აწესრიგებს: თუ იძულებითი იპოთეკით იტვირთება მოვალის რამდენიმე უძრავი ქონება, მაშინ მოთხოვნის თანხა უნდა განაწილდეს შესაბამის უძრავ ქონებაზე, და განაწილების მოცულობას განსაზღვრავს კრედიტორი. გარდა ამისა, უძრავი ქონება ასევე წარმოადგენს რეგისტრაციის ხარჯების გარანტიას, რომელიც ეკისრება მოვალეს. ეს დეტალი კრედიტორს საშუალებას აძლევს იპოთეკის ღირებულების დაგეგმვისას ხარჯებიც გაითვალისწინოს.
პრაქტიკული გეგმისას მნიშვნელოვანია თანმიმდევრობა: კრედიტორი ჯერ ამოწმებს, რა უძრავი ქონება ფიგურირებს მოვალის სახელზე, შემდეგ წყვეტს, ერთ თუ რამდენ ობიექტზე ატვირთავს ტვირთს, და ბოლოს განსაზღვრავს თითოეულ ობიექტზე მიმართული მოთხოვნის წილს. ამ გადაწყვეტილების დროს ის ითვალისწინებს ქონების ღირებულებას, მის ბედს და იმასაც, თუ როგორ გავრცელდება ხარჯები; ამის შემდეგ იწყება იპოთეკით გათვალისწინებული უზრუნველყოფის რეალური მუშაობა.
იპოთეკის გადასვლა მესაკუთრეზე: როდის სრულდება უზრუნველყოფა
იძულებითი იპოთეკა დროებითი ინსტრუმენტია და კანონი განსაზღვრავს მის ბოლოს: თუ აღსასრულებელი გადაწყვეტილების მეშვეობით სააღსრულებო საბუთი უქმდება ან აღსრულება დაუშვებლად ცხადდება, იძულებითი იპოთეკა გადადის მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე. აღნიშნული ვრცელდება იმ შემთხვევებზეც, როცა მოვალე აკმაყოფილებს კრედიტორს. ამიტომ მოვალისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ვალდებულების შესრულება ან საბუთის უქმეობა იპოთეკის მოხსნასაც იწვევს — და ეს არგუმენტი მოლაპარაკების საშუალებაც არის.