ყადაღადადებული ქონების რეალიზაცია და მოვალის როლი
სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონი ყადაღადადებული ქონების რეალიზაციის საერთო წესს აწესრიგებს: სხვა ყადაღადადებულ ნივთებს აღსრულების ეროვნული ბიურო საჯაროდ ყიდის აუქციონზე, ხოლო რეალიზაციით ან მოვალის მიერ გადახდილ თანხას, საფასურისა და აღსრულების ხარჯის გამოკლებით, ბიურო კრედიტორს გადასცემს. თუმცა კანონი მოვალეს აქტიურ პოზიციასაც უთმობს ადგილს: სწორედ მისი ინიციატივა და კრედიტორთან შეთანხმება შეიძლება გახდეს ის არხი, რომლითაც ქონება საჯარო აუქციონის ნაცვლად მისთვის სასარგებლო ფორმატში გაიყიდოს. ამ შესაძლებლობების ჯეროვნად გამოყენება მოითხოვს ვადებისა და პირობების ზუსტ ცოდნას.
მნიშვნელოვანია გავიაზროთ, რომ ყადაღადადებული ქონების რეალიზაცია ერთიანი პროცესია: მას წინ უსწრებს ქონების აღწერა და შეფასება, შემდეგ კი მოდის გაყიდვის ეტაპი. მოვალის სამართლებრივი ინტერესი ამ პროცესის თითოეულ საფეხურზეა დაცული — შეფასების სისწორიდან დაწყებული, გაყიდვის ფორმატის შერჩევით დამთავრებული.
ქონების შეფასება და ექსპერტის დასკვნა
ქონების აღწერის დროს, როცა საბაზრო ღირებულების განსაზღვრა შესაძლებელია, ის აღინიშნება ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში. თუ აღწერისას ფასების დადგენა შეუძლებელია, ქონებას ყადაღის დადების რეგისტრაციის შემდეგ შეაფასებს აღსრულების ეროვნული ბიურო ან ბიუროს დავალებით სხვა კომპეტენტური პირი.
სააღსრულებო წარმოების მხარეს უფლება აქვს, წარმოების დაწყებისას ან ბიუროს მიერ ქონების შეფასებამდე წარმოადგინოს ექსპერტის დასკვნა საბაზრო ღირებულების შესახებ, რომლის მიხედვითაც ქონება შეფასებულია წარმოების დაწყებამდე 6 თვის განმავლობაში. ბიურო უფლებამოსილია დაეყრდნოს ამ დასკვნას; თუ დასკვნები ორივე მხარემ წარმოადგინა, ბიურო ერთ-ერთ დასკვნას დაეყრდნობა, ხოლო წარმოდგენილი დასკვნის დაშვებადობის მიზანშეწონილობას თავად წყვეტს. დამატებით, საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების კონტექსტში, თუ ქონების შეფასება სააღსრულებო წარმოების დაწყებამდე 1 წლის განმავლობაში განხორციელდა, განმეორებითი შეფასება სავალდებულო არ არის. ეს ნიშნავს, რომ მოვალეს ღირებულების დავისთვის მომზადება ჯერ კიდევ შეფასების ეტაპზე უნდა დაიწყოს. შეფასების სისწორე აუქციონის საწყის ფასსაც განსაზღვრავს, ამიტომ დაბალი შეფასება მოვალისთვის პირდაპირ ფინანსურ ზიანად ითარგმნება, და ამ ეტაპზე დროული რეაგირება საქმის ერთ-ერთი გადამწყვეტი პირობაა.

