პორტის ადმინისტრაცია საქართველოში საზღვაო კოდექსით არის განსაზღვრული: საზღვაო ნავსადგური სანავსადგურე ინფრასტრუქტურის ერთობლიობაა, სანავსადგურე ერთეულებით, რომლებიც ტერიტორიასა და აკვატორიას მართავენ, ხოლო ნაოსნობის უსაფრთხოებაზე სახელმწიფო ზედამხედველობას სააგენტოს სამსახური — ნავსადგურის კაპიტნის ხელმძღვანელობით — ახორციელებს. ამ გვერდზე ვხსნით ეს სტრუქტურას კოდექსის 70-ე, 71-ე, 76-ე და 86-1-ე მუხლებით.
საზღვაო ნავსადგური და სანავსადგურე ერთეული
70-ე მუხლის თანახმად, საზღვაო ნავსადგური არის იმ სანავსადგურე ინფრასტრუქტურის ერთობლიობა, რომელიც განლაგებულია განსაზღვრულ გეოგრაფიულ ადგილზე და რომელშიც შეიძლება მდებარეობდეს ერთი ან ერთზე მეტი სანავსადგურე ერთეული. სანავსადგურე ერთეულის ტერიტორია მოიცავს მისთვის გამოყოფილ სახმელეთო ტერიტორიას, ხოლო აკვატორია — მისთვის გამოყოფილ ზღვის სივრცეს. სანავსადგურე ერთეული უზრუნველყოფს ტერიტორიისა და აკვატორიის მზადყოფნას უსაფრთხო ნაოსნობისთვის.
იმავე მუხლით, საქართველოს ტერიტორიულ ზღვაში და ყველა საზღვაო ნავსადგურში გემების მოძრაობის მომსახურებას უზრუნველყოფს სააგენტო თავისი სტრუქტრული ერთეულის მეშვეობით, „ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ“ 1974 წლის საერთაშორისო კონვენციის, მისი 1988 წლის ოქმის, ცვლილებათა გათვალისწინებით, V თავის მოთხოვნათა შესაბამისად; გემების მოძრაობის სისტემის ფუნქციონირებისა და კონტროლის წესები კი სააგენტოს დირექტორის ნორმატიული აქტით განისაზღვრება.
ერთეულის ურთიერთობა მომხმარებლებთან და სახელმწიფო სამსახურებთან
71-ე მუხლი განსაზღვრავს ერთეულის ეკონომიკურ ფუნქციებს: ის ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოუყოფს ტერიტორიის, აკვატორიის ან ნავმისადგომის ცალკეულ უბნებს, დანადგარებსა და მოწყობილობებს. ამასთან, სანავსადგურე ერთეული სანაპირო დაცვის დეპარტამენტსა და სახელმწიფო საბაჟო, სასაზღვრო-მიგრაციულ და სანიტარულ სამსახურებს, აგრეთვე სააგენტოს შესაბამის სამსახურებს უსასყიდლოდ უზრუნველყოფს შესაბამისი ფართობით და უქმნის ნორმალური მუშაობის პირობებს.
საზღვარიც არის დაწესებული: სანავსადგურე ერთეულს არ აქვს უფლება, ხელი შეუშალოს ტერიტორიაზე განთავსებული საწარმოსა და ორგანიზაციის საქმიანობას ან ჩაერიოს მათ სამეურნეო მუშაობაში, გარდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა; საწარმოები და ორგანიზაციები კი, თავის მხრივ, ვალდებული არიან დაიცვან ნავსადგურის წესები. ეს ბალანსი პორტის ტერიტორიაზე ეკონომიკურ თავისუფლებას და წესრიგს ერთად აამოქმედებს.
ერთეულის პასუხისმგებლობის წრე
76-ე მუხლი ჩამოთვლის იმ მიმართულებებს, რომლებზედაც სანავსადგურე ერთეული ნაოსნობის უსაფრთხოებისა და მომსახურების ნორმებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის მიზნით პასუხისმგებელია: ნავმისადგომებთან გემების უსაფრთხო დგომის პირობები; ჰიდროტექნიკური ნაგებობების გამართულობა; კავშირგაბმულობისა და ელექტრორადიოსანავიგაციო საშუალებების მუშაობა; სანავიგაციო ნიშნების გამართულობა; საპროექტო სიღრმეების შენარჩუნება; ნავსადგურის წესების დაცვა; ტერიტორიასა და აკვატორიაში სისუფთავე და გარემოს დაცვა.
გარემოსდაცვითი და სასაფრთხო ფუნქციებიც ამ წრეშია: გემიდან ნავთობშემცველი მასების მიღება; ფეკალური მასების, ნაგვისა და ჯანმრთელობისთვის მავნე სხვა ნივთიერებების მიღება-გაუტილება; კატასტროფის შედეგად უბედურებაში ჩავარდნილთათვის პირველადი დახმარება; ზღვაზე საძიებო-სამაშველო ოპერაციებში მონაწილეობა და ნავთობისა და მავნე ნივთიერებების ავარიული დაღვრის ლიკვიდაცია. ეს ჩამონათვალი განსაზღვრავს, რისთვის შეიძლება ერთეულისგან პასუხისმგებლობის მოთხოვნა.
ნავსადგურის კაპიტანი და ზედამხედველობა
86-1-ე მუხლით საზღვაო ნავსადგურის აკვატორიაში ნაოსნობის უსაფრთხოებაზე სახელმწიფო ზედამხედველობასა და კონტროლს ახორციელებს სააგენტო თავისი სტრუქტურული ერთეულის — ნავსადგურის სახელმწიფო ზედამხედველობისა და კონტროლის სამსახურის — მეშვეობით, რომელსაც ხელმძღვანელობს სააგენტოს დირექტორის მიერ დანიშნული ნავსადგურის კაპიტანი. ნავსადგურის კაპიტნად შეიძლება დაინიშნოს საქართველოს მოქალაქე, რომელსაც აქვს განათლება გემთწამყვანის სპეციალობით და 3000 ტონაზე მეტი საერთო ტევადობის გემის კაპიტნის წოდება.
სააგენტოს ძირითადი ფუნქციები ამ მიმართულებით მოიცავს ზედამხედველობისა და კონტროლის განხორციელებას, გემის — თევზსაჭერის ჩათვლით, განურჩევლად დროშის სახელმწიფოსი და კუთვნილების ფორმისა — ნავსადგურში შესვლისა და გასვლის გაფორმებას დამტკიცებული ნავსადგურის წესების შესაბამისად, აგრეთვე შემოსული გემების მიერ საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესრულების კონტროლს.
მოსაკრებლის ზღვარი გადამყვანის ინტერესსა და მგზავრის თავისუფლებას შორის კომპრომისს წარმოადგენს: გვიანი შეტყობინებისას გადამყვანს რეალური ხარჯი რჩება, მაგრამ არა მთელი საზღაური. ვადის დაცვა ამიტომ მგზავრის პირველი საზრუნაველია: დროული შეტყობინება სრულ დაბრუნებას აღწევს, გვიანი კი — ნაწილობრივს.
თანხის დაბრუნების მოთხოვნა ასევე საბუთზე აგებული დავაა: ბილეთი ადასტურებს გადახდილ თანხას, ხოლო შეტყობინების ვადა — სათანადო წესებით დგინდება; ორივე გარემოების დაფიქსირება მოთხოვნის წინაპირობაა.
სანავსადგურო მომსახურების მისაღებად ნავსადგურებში მოქმედებს საზღვაო ერთი ფანჯრის სისტემა: განმცხადებელი ანგარიშგების ვალდებულებას ასრულებს ინფორმაციის ერთხელ შეტანით — გემის ნავსადგურში შესვლისას და გასვლისას. სისტემის კოორდინაციასა და ადმინისტრირებას სააგენტო უზრუნველყოფს, მის განვითარებასა და სტრატეგიულ გადაწყვეტილებებზე კი საზღვაო ერთი ფანჯრის მმართველი კომიტეტი პასუხობს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ პორტის ადმინისტრაციასთან დაკავშირებულ კითხვებს.
ვინ მართავს ნაოსნობას ნავსადგურში?
გემების მოძრაობის მომსახურებას სააგენტო უზრუნველყოფს; აკვატორიაში უსაფრთხოებაზე ზედამხედველობას — ნავსადგურის კაპიტნის სამსახური.
ვის შეიძლება ერთეულმა გამოუყოს უბნები?
ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, კანონმდებლობით დადგენილი წესით; სახელმწიფო სამსახურებს — უსასყიდლოდ.
რაზე პასუხობს სანავსადგურე ერთეული?
უსაფრთხო დგომაზე, ნაგებობებსა და ნიშნებზე, სიღრმეებზე, სისუფთავესა და გარემოზე, გემიდან მასების მიღებასა და სამაშველო ოპერაციებზე.
ვინ შეიძლება იყოს ნავსადგურის კაპიტანი?
საქართველოს მოქალაქე, გემთწამყვანის განათლებით და 3000 ტონაზე მეტი ტევადობის გემის კაპიტნის წოდებით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი წარმოადგენს გემთმფლობელებსა და პორტის მომხმარებლებს ნავსადგურის წესებთან, გამოყოფის პირობებსა და ზედამხედველობის აქტებთან დაკავშირებულ საკითხებში.
თუ პორტის ადმინისტრაციასთან ურთიერთობა დავად აქვთ გადაზრდილი, მოგვწერეთ Legal.ge-ზე — შევაფასებთ კოდექსის საფუძვლებს და დავგეგმავთ პოზიციას.