კანონის მიზანი და მოქმედების სფერო
დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ საქართველოს კანონის პირველი მუხლი მიზნად ისახავს დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრას და ნებისმიერი ფიზიკური და იურიდიული პირისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით თანასწორად სარგებლობის უზრუნველყოფას. დაცვა ვრცელდება ადამიანზე წარმოშობის, რასის, ენის, ასაკის, მოქალაქეობის, სქესის, რელიგიის ან რწმენის, ეროვნული, ეთნიკური ან სოციალური კუთვნილების, პროფესიის, ოჯახური მდგომარეობის, ჯანმრთელობისა და შეზღუდული შესაძლებლობის, სექსუალური ორიენტაციის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების და სხვა ნიშნის მიუხედავად. კანონის მესამე მუხლის თანახმად, მისი მოთხოვნები ვრცელდება საჯარო დაწესებულებების, ორგანიზაციების, ფიზიკური და იურიდიული პირების ქმედებებზე ყველა სფეროში, თუ ეს ქმედებები არ რეგულირდება სხვა სამართლებრივი აქტით, რომელიც შეესაბამება კანონის მეორე მუხლის შესაბამის პუნქტებს.
დისკრიმინაციის ცნება და ფორმები
კანონის მეორე მუხლი განსაზღვრავს დისკრიმინაციის ფორმებს. პირდაპირი დისკრიმინაცია არის ისეთი მოპყრობა ან პირობების შექმნა, რომელიც პირს განსაზღვრული ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით. ირიბი დისკრიმინაცია ფორმით ნეიტრალურ, მაგრამ არსით დისკრიმინაციულ დებულებას, კრიტერიუმს ან პრაქტიკას ნიშნავს, რომელიც იმავე შედეგს იწვევს. კანონი ცალკე განსაზღვრავს შევიწროებას — პირის დევნა, იძულება ან არასასურველი ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი გარემოს შექმნას — და სექსუალურ შევიწროებას, რომელიც სექსუალური ხასიათის ნებისმიერ არასასურველ სიტყვიერ, არასიტყვიერ ან ფიზიკურ ქცევას აღწერს იმავე შედეგით. მრავალი ნიშნის მიხედვით დისკრიმინაცია ორი ან მეტი ნიშნის გამო არსებულ დისკრიმინაციას ნიშნავს. სახელმწიფო ვალდებულია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ კანონის შესაბამისად უზრუნველყოფს გონივრულ მისადაგებას, და გონივრულ მისადაგებაზე უსაფუძვლო უარიც დისკრიმინაციად ჩაითვლება. აკრძალულია ნებისმიერი ქმედება, რომელიც მიზნად ისახავს პირის იძულებას, წაქეზებას ან ხელშეწყობას მესამე პირის მიმართ დისკრიმინაციის განსახორციელებლად. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ დისკრიმინაცია არსებობს მიუხედავად იმისა, აქვს თუ არა პირს რეალურად ის ნიშანი, რომლის გამოც მას მოპყრობიან.
რა არ ჩაითვლება დისკრიმინაციად
კანონი მკაფიოდ აცალკევებს დასაშვებ განსხვავებულ მოპყრობას აკრძალულისგან. დისკრიმინაცია არ არის განსაკუთრებული და დროებითი ღონისძიებები, რომლებიც შემუშავებულია ფაქტობრივი თანასწორობის წასახალისებლად ან მისაღწევად, განსაკუთრებით — ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის, ორსულობისა და დედობის საკითხებში, აგრეთვე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მიმართ. დისკრიმინაციად არ მიიჩნევა განსხვავება, დაუშვებლობა და უპირატესობა ისეთ სამუშაოსთან, საქმიანობასთან ან სფეროსთან დაკავშირებით, რომელიც სპეციფიკურ მოთხოვნებს ემყარება. გარდა ამისა, განსხვავებული მოპყრობა დასაშვებია, თუ არსებობს სახელმწიფოს დაუძლეველი ინტერესი და სახელმწიფოს ჩარევა აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში.