დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის სამართლებრივი ჩარჩო
დღგ-ით დასაბეგრ პირად განიხილება ნებისმიერი პირი, რომელიც ნებისმიერ ადგილზე დამოუკიდებლად ახორციელებს ნებისმიერ სახის ეკონომიკურ საქმიანობას, მიუხედავად ამ საქმიანობის მიზნისა და შედეგისა. ეკონომიკურ საქმიანობად განიხილება საქონლის მიწოდებისა და მომსახურების გაწევის ოპერაციების განმახორციელებელ პირთა საქმიანობა, გარდა ერთჯერადი ან არარეგულარული ხასიათის საქმიანობისა, ასევე ქონების გამოყენება რეგულარული შემოსავლის მიღების მიზნით. არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის მიწოდება ერთჯერადი ხასიათის მიუხედავად ყოველთვის ეკონომიკურ საქმიანობად ითვლება. სახელმწიფო ორგანოს საქმიანობა ეკონომიკურ საქმიანობად არ განიხილება, გარდა განსაზღვრული ჩამონათვალისა — მათ შორის ტელესაკომუნიკაციო მომსახურებისა, წყლის, გაზის, ელექტროენერგიის მიწოდებისა და სხვა. ეს განსაზღვრებები რეგისტრაციის სავალდებულოების საფუძველია: ვინც ეკონომიკურ საქმიანობას აწარმოებს, დასაბეგრი პირია.
სავალდებულო და ნებაყოფლობითი რეგისტრაცია
სავალდებულო რეგისტრაციის ზღვარი რიცხობრივადაა განსაზღვრული: დასაბეგრი პირი ვალდებულია ნებისმიერ უწყვეტ 12 კალენდარულ თვის განმავლობაში განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ჯამური თანხის 100 000 ლარს გადაჭარბების დღიდან, არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღეში, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის მიზნით მიმართოს საგადასახადო ორგანოს. ამასთან, გამოანგარიშებისა და გადახდის ვალდებულება წარმოეშობა იმ დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მომენტიდან, რომლითაც ჯამურმა თანხამ ზღვარს გადააჭარბა. პირი, რომელიც აწარმოებს აქციზურ საქონელს, მის მიწოდებამდე უნდა დარეგისტრირდეს; რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი პირი — პირველი დასაბეგრი ოპერაციის წინ, მაგრამ რეორგანიზაციის დასრულებიდან არაუგვიანეს 10 დღისა. პარტნიორისგან ან წევრისგან შენატანის სახით საქონლის ან მომსახურების მიღებისას საწარმო და ამხანაგობა იმავე წესით არის მოქმედი. ამასთან, პირს შეუძლია დღგ-ის გადამხდელად ნებაყოფლობითაც დარეგისტრირდეს — ეს გზა მათთვისაა მნიშვნელოვანი, ვისაც ჩათვლის უფლებით სარგებლობა სჭირდება ზღვრამდე მისასვლელად. ზღვრის გაანგარიშებასაც აქვს თავისი წესი: ჯამური თანხის განსაზღვრისას არ გაითვალისწინება დღგ-ისგან გათავისუფლებული ოპერაციები — გარდა ფინანსურ ან უძრავ ნივთთან დაკავშირებული გათავისუფლებული ოპერაციებისა, თუ მათი განხორციელება ძირითადი საქმიანობაა, და საქონლის ექსპორტის ოპერაციებისა; ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელის სტატუსის მქონე პირისთვის ამ საქმიანობიდან მიღებული შემოსავალი არ ითვლება.