დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის სამართლებრივი ჩარჩო
დღგ-ით დასაბეგრ პირად განიხილება ნებისმიერი პირი, რომელიც ნებისმიერ ადგილზე დამოუკიდებლად ახორციელებს ნებისმიერ სახის ეკონომიკურ საქმიანობას, მიუხედავად ამ საქმიანობის მიზნისა და შედეგისა. ეკონომიკურ საქმიანობად განიხილება საქონლის მიწოდებისა და მომსახურების გაწევის ოპერაციების განმახორციელებელ პირთა საქმიანობა, გარდა ერთჯერადი ან არარეგულარული ხასიათის საქმიანობისა, ასევე ქონების გამოყენება რეგულარული შემოსავლის მიღების მიზნით. არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის მიწოდება ერთჯერადი ხასიათის მიუხედავად ყოველთვის ეკონომიკურ საქმიანობად ითვლება. სახელმწიფო ორგანოს საქმიანობა ეკონომიკურ საქმიანობად არ განიხილება, გარდა განსაზღვრული ჩამონათვალისა — მათ შორის ტელესაკომუნიკაციო მომსახურებისა, წყლის, გაზის, ელექტროენერგიის მიწოდებისა და სხვა. ეს განსაზღვრებები რეგისტრაციის სავალდებულოების საფუძველია: ვინც ეკონომიკურ საქმიანობას აწარმოებს, დასაბეგრი პირია.
სავალდებულო და ნებაყოფლობითი რეგისტრაცია
სავალდებულო რეგისტრაციის ზღვარი რიცხობრივადაა განსაზღვრული: დასაბეგრი პირი ვალდებულია ნებისმიერ უწყვეტ 12 კალენდარულ თვის განმავლობაში განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ჯამური თანხის 100 000 ლარს გადაჭარბების დღიდან, არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღეში, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის მიზნით მიმართოს საგადასახადო ორგანოს. ამასთან, გამოანგარიშებისა და გადახდის ვალდებულება წარმოეშობა იმ დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მომენტიდან, რომლითაც ჯამურმა თანხამ ზღვარს გადააჭარბა. პირი, რომელიც აწარმოებს აქციზურ საქონელს, მის მიწოდებამდე უნდა დარეგისტრირდეს; რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი პირი — პირველი დასაბეგრი ოპერაციის წინ, მაგრამ რეორგანიზაციის დასრულებიდან არაუგვიანეს 10 დღისა. პარტნიორისგან ან წევრისგან შენატანის სახით საქონლის ან მომსახურების მიღებისას საწარმო და ამხანაგობა იმავე წესით არის მოქმედი. ამასთან, პირს შეუძლია დღგ-ის გადამხდელად ნებაყოფლობითაც დარეგისტრირდეს — ეს გზა მათთვისაა მნიშვნელოვანი, ვისაც ჩათვლის უფლებით სარგებლობა სჭირდება ზღვრამდე მისასვლელად. ზღვრის გაანგარიშებასაც აქვს თავისი წესი: ჯამური თანხის განსაზღვრისას არ გაითვალისწინება დღგ-ისგან გათავისუფლებული ოპერაციები — გარდა ფინანსურ ან უძრავ ნივთთან დაკავშირებული გათავისუფლებული ოპერაციებისა, თუ მათი განხორციელება ძირითადი საქმიანობაა, და საქონლის ექსპორტის ოპერაციებისა; ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელის სტატუსის მქონე პირისთვის ამ საქმიანობიდან მიღებული შემოსავალი არ ითვლება.
რეგისტრაციის გაუქმება და გადახდაზე ვალდებული სხვა პირები
რეგისტრაცია სამუდამო არაა: თუ პირის მიერ ბოლო 12 კალენდარულ თვეში განხორციელებული დასაბეგრი ოპერაციების ჯამური თანხა დღგ-ის გარეშე 100 000 ლარს არ აღემატება და უკანასკნელი რეგისტრაციის თარიღიდან 1 წელია გასული, მას შეუძლია გაუქმების მოთხოვნით მიმართოს საგადასახადო ორგანოს; პირის თანხმობის შემთხვევაში ორგანოს უფლება აქვს საკუთარი ინიციატივითაც გააუქმოს რეგისტრაცია. რეგისტრაცია უქმდება ლიკვიდაციისას, გარდაცვალებისას ან პირის განცხადებით — მიმართვის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ცალკე წესი განსაზღვრავს პირებს, რომლებიც რეგისტრაციის გარეშე არიან დღგ-ის გამოანგარიშებაზე და გადახდაზე ვალდებულნი: საქონლის იმპორტიორი, უკუდაბეგვრის ოპერაციაზე საგადასახადო აგენტი, გადასახადების გადახდევინების უზრუნველყოფის ფარგლებში საქონლის რეალიზაციის განმახორციელებელი უფლებამოსილი პირი, გადახდისუუნარობის მასის რეალიზატორი და საქართველოში არადაფუძნებული დასაბეგრი პირი განსაზღვრულ მომსახურებებზე.
პასუხისმგებლობა და ჯარიმები
რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობა პირდაპირ ჯარიმას იწვევს: იგი ისჯება რეგისტრაციის გარეშე მოქმედების პერიოდში განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების თანხის 5 პროცენტის ოდენობით. საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გაუცემლობა მყიდველის მოთხოვნისას იწვევს ჯარიმას დასაბეგრი ოპერაციის მიხედვით დღგ-ის თანხის 100 პროცენტის ოდენობით, ფიქტიური ან ყალბი ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა კი — ანგარიშ-ფაქტურაში მითითებული დღგ-ის თანხის 200 პროცენტის ოდენობით. ამ ჯარიმების ცოდნა რეგისტრაციის გადაწყვეტილებას რიცხობრივ კონტექსტში აყენებს: რეგისტრაციის გადავადება და ჯარიმა ერთად ხშირად ჩათვლის სარგებელსაც კი აჭარბებს.
რეგისტრაციის გადაწყვეტილების პრაქტიკული დაგეგმვა
რეგისტრაციის გადაწყვეტილება წინასწარი გაანგარიშების საკითხია: 12 თვის მოცულობით დაგროვებული ბრუნვის და ხელშეკრულებებიდან მოსალოდნელი მოცულობის გათვალისწინება ზუსტად აჩვენებს, რომელ მომენტში მიიწევს ჯამური თანხა 100 000 ლარს — და სწორედ მაშინ იწყება 2 სამუშაო დღის ვადა. ეს გეგმა მნიშვნელოვანია როგორც სავალდებულო, ისე ნებაყოფლობითი რეგისტრაციისთვის: ნებაყოფლობითი რეგისტრაცია ჩათვლას ხსნის, მაგრამ გამოანგარიშების ტვირთსაც ატევს, და ამ ეფექტების შედარება გადაწყვეტილების ბირთვია. აქციზური ნიშნულების საქმიანობაში კი არჩევანი არ არსებობს: რეგისტრაცია მიწოდებამდეა საჭირო, რაც ბრუნვის ზღვარზე ადრე ხდება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომელიც ამ თემაზე ყველაზე ხშირად ისმის.
როდის ხდება რეგისტრაცია სავალდებულო?
როცა ნებისმიერ უწყვეტ 12 კალენდარულ თვეში დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ჯამი 100 000 ლარს გადაჭარბებს — გადაჭარბების დღიდან არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღეში უნდა მიემართოს ორგანოს.
შეიძლება თუ არა ნებაყოფლობითი რეგისტრაცია?
დიახ — ზღვარამდე მისვლის მოლოდინშიც კი, თუ ჩათვლის უფლება სჭირდება.
როდის შეიძლება რეგისტრაციის გაუქმება?
თუ ბოლო 12 თვის ოპერაციების ჯამი დღგ-ის გარეშე 100 000 ლარს არ აღემატება და რეგისტრაციას 1 წელი გასულა — პირის მოთხოვნით; ლიკვიდაციისას და გარდაცვალებისას კი ავტომატურად.
რა ჯარიმა მოჰყვება რეგისტრაციის გარეშე მუშაობას?
ამ პერიოდის დასაბეგრი ოპერაციების თანხის 5 პროცენტი.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაცია ვადებით და ანგარიშებითაა დატვირთული. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საგადასახადო იურისტს, რომელიც განსაზღვრავს თქვენი ვალდებულების მომენტს და დაგეხმარებთ პროცედურაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.