დღგ-ის დაბრუნების უფლება და მისი წყაროები
დასაბეგრ პირს წარმოეშობა დღგ-ის თანხის დაბრუნების უფლება, თუ საანგარიშო პერიოდში დღგ-ის ჩასათვლელი თანხა დღგ-ის დასარიცხ თანხას აღემატება — ეს კლასიკური ზედმეტობის სქემაა, როცა შესყიდვების გადასახდელი გადასახადი გაყიდვების გადასახდელს აჭარბებს. სხვა წყაროებიც არსებობს: გრანტის მიმღებ პირს, რომელმაც გრანტის ხელშეკრულების ფარგლებში შეიძინა საქონელი ან მომსახურება, უფლება აქვს ჩაითვალოს ან დაიბრუნოს გადახდილი დღგ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის ან უკუდაბეგვრისას ბიუჯეტში გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის საფუძველზე; ამ შემთხვევაში დოკუმენტი ორგანოს უნდა წარედგინოს დასაბეგრი ოპერაციის თვის დასრულებიდან 3 თვის ვადაში. განსაკუთრებული წესი ეხება უცხო ქვეყნის მოქალაქეს: საქართველოში შეძენილი საქონლის ტერიტორიიდან გატანისას მას უფლება აქვს დაიბრუნოს ამ საქონელზე გადახდილი დღგ, თუ გატანა ხდება შეძენიდან 3 თვის განმავლობაში და შეძენილი საქონლის ღირებულება ერთი ქვითრის მიხედვით აღემატება 200 ლარს დღგ-ის გარეშე; დაბრუნება ხდება უფლებამოსილი გამყიდველის მიერ გამოწერილი სპეციალური ქვითრის საფუძველზე.
გაითვალისწინეთ: ამ წესის დეტალები — დაბრუნების წესი, საქონლის უფლებამოსილი გამყიდველის კრიტერიუმები და იმ საქონლის ნუსხა, რომელზედაც ეს წესი არ ვრცელდება — საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განისაზღვრება, ანუ პრაქტიკული დეტალები სამინისტროს ნორმატიულ აქტზეა გადატანილი.
ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების ზოგადი წესი
დღგ-ის დაბრუნება ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების ზოგად მექანიზმს ეყრდნობა: თუ გადამხდელის მიერ გადახდილი გადასახადების ან სანქციების თანხა აღემატება დარიცხულს, საგადასახადო ორგანო პირის მოთხოვნის საფუძველზე, მოთხოვნის წარდგენიდან არაუგვიანეს 1 თვისა უბრუნებს ზედმეტად გადახდილ თანხას. ამასთან, თუ გადახდილი თანხა აღემატება აღიარებულ საგადასახადო დავალიანებას, ორგანო ზედმეტს შემდგომი დარიცხული დავალიანების დასაფარავად მიმართავს — ანუ დაბრუნებამდე არსებული ვალდავალიანება ავტომატურ გადანაწილებას ექვემდებარება. საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალებით არასწორად ჩამოწერილი თანხის შემთხვევაც ამავე რეჟიმით წყდება.
კანონი სწრაფი დაბრუნების ორ შემთხვევასაც განსაზღვრავს: საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალებით არასწორად ჩამოწერილი თანხა — მათ შორის, ორი ან რამდენიმე საბანკო დაწესებულების მიერ საინკასო დავალების ერთდროულად შესრულების შედეგად წარმოშობილი — გადამხდელს განცხადების წარდგენიდან არაუგვიანეს 15 დღისა უბრუნდება; ხოლო ელექტრონულ დეკლარირებას ახორციელებს პირთა მიმართ ცალკეულ შემთხვევებში ზედმეტად გადახდილი გადასახადის ავტომატური დაბრუნებაც შესაძლებელია. არსებობს მოთხოვნის გარეშე დაბრუნების შესაძლებლობაც — შემოსავლების სამსახურის უფროსის გადაწყვეტილებით; ამ წესებსა და პირობებს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი განსაზღვრავს.