სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების რუკა
მიკრო და მცირე ბიზნესის საგადასახადო რეჟიმები საგადასახადო კოდექსის სპეციალური დაბეგვრის თავშია განთავსებული: კანონი განსაზღვრავს, რომ სპეციალური რეჟიმები ვრცელდება მიკრო ბიზნესისა და მცირე ბიზნესის სტატუსებზე, და თითოეულ სტატუსს საკუთარი პირობები, განაკვეთი და ვალდებულებები აქვს. ამ გვერდზე განვმარტავთ მიკრო ბიზნესის რეჟიმს — სრულ გათავისუფლებამდე მიმავალ უმარტივეს კონტურს — და ცალკე აღვნიშნავთ მცირე ბიზნესის განაკვეთით დაბეგვრას, რომელიც ცალკე გვერდს ეთმობა. საზღვარიც აღვნიშნავთ: სტატუსების მინიჭების ადმინისტრაციული პროცედურა და აღრიცხვის დეტალები ფინანსთა მინისტრის აქტებით წყდება, ხოლო აკრძალული საქმიანობების ჩამონათვალი მთავრობის აქტით — განცხადების დაწყებამდე ეს ჩამონათვალები უნდა იყოს ნანახი.
მიკრო ბიზნესის პირობები და გათავისუფლება
მიკრო ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს ფიზიკურ პირს, რომელიც არ იყენებს დაქირავებულ პირთა შრომას და დამოუკიდებლად ეწევა ეკონომიკურ საქმიანობას, რომლიდანაც მის მიერ მისაღები ჯამური ერთობლივი შემოსავალი კალენდარული წლის განმავლობაში ოცდაათი ათას ლარს არ აღემატება. ორი ზღვარი აქ ცენტრალურია: დაქირავებული პირის გამოუყენებლობა და შემოსავლის ჭრილი. კანონი მთავრობას აძლევს უფლებას, განსაზღვროს საქმიანობის სახეები, რომლებზედაც ოცდაათი ათასის ზღვარი არ ვრცელდება, აკრძალოს ცალკეული საქმიანობა სტატუსისთვის და განსაზღვროს გამორიცხული შემოსავლის სახეები — ეს აქტები პრაქტიკულ რუკას ქმნის. სტატუსის მფლობელი ფიზიკური პირი საშემოსავლო გადასახადს არ იხდის — რეჟიმის ბირთვი სწორედ ეს სრული გათავისუფლებაა. სერთიფიკატი და სტატუსის მინიჭება-გაუქმება ფინანსთა მინისტრის დადგენილი წესით ხდება.
სტატუსის გაუქმების შემთხვევები
სტატუსი მიმდინარე საგადასახადო წლის განმავლობაშიც უქმდება, თუ: ფიზიკურმა პირმა თავად მიმართა საგადასახადო ორგანოს გაუქმების ან მცირე ბიზნესის სტატუსის მინიჭების მოთხოვნით; ინვენტარიზაციით დადგინდა, რომ სასაქონლო-მატერიალური მარაგების ნაშთი ორმოცდახუთი ათას ლარს აღემატება; ან პირი დარეგისტრირდა დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჭრილის დარღვევის შემდგომი წესი: თუ შემოსავლის ოდენობის შეზღუდვის დარღვევიდან თხუთმეტი დღის ვადაში პირი არ მიმართავს მცირე ბიზნესის სტატუსის მინიჭების მიზნით, მას მიკრო სტატუსი გაუუქმდება და სპეციალური რეჟიმიდან გამოვა. გაუქმების შემთხვევაში ამ მომენტისთვის არსებული შემოსავალი ექვემდებარება დაბეგვრას: მცირე ბიზნესის სტატუსის მიღებისას — მიკრო ბიზნესისთვის დადგენილი წესის შესაბამისად, სხვა შემთხვევაში — კანონით დადგენილი ზოგადი წესით. ეს გარდამავალი რეჟიმი ზუსტად ის წერტილია, სადაც დაგეგმვის შეცდომა ფულად გადაიხადება.
ვალდებულებები და დეკლარაცია
გათავისუფლება ვალდებულებების გარეშე არ არის. მიკრო ბიზნესის სტატუსის მქონე პირი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტის გამოწერისას ვალდებულია მიუთითოს თავისი სტატუსი და სერთიფიკატის ნომერი, ხოლო დოკუმენტის გამოწერის შემთხვევაში — შეინახოს ის. დეკლარაციის ვადაც კანონით დგება: მიკრო ბიზნესი საგადასახადო ორგანოს დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის პირველ აპრილამდე წარუდგენს; საქმიანობის შეწყვეტისას — ოცდაათი სამუშაო დღის ვადაში; ხოლო მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირი დეკლარაციას და გადასახადს არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის თხუთმეტი რიცხვისა წარადგენს და იხდის. დეკლარაციის წარდგენის წესს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრავს. ეს კალენდარი მარტივია, მაგრამ ზუსტი: გათავისუფლებული გადასახადი არ ნიშნავს გათავისუფლებულ დოკუმენტბრუნვას.
სტატუსის დაგეგმვა და რეჟიმების შერჩევა
მიკრო ბიზნესის რეჟიმის დაგეგმვა ორმხრივ კითხვაზე დგას: ჯერ — ექვემდებარება თუ არა საქმიანობა სტატუსს (აკრძალული სახეების ჩამონათვალი და ზღვრის გამონაკლისები), შემდეგ — ეტევა თუ არა წლიური ბრუნვა ოცდაათი ათასის ჭრილში. პრაქტიკა ორ რისკს აჩვენებს: პირველი — შემოსავლის ზრდა წლის შუაში, რაც სტატუსის პირობებს არღვევს; მეორე — დაქირავებულის ჩართვა, როგორც კი ბიზნესი იზრდება. ორივე რისკის წინასწარ გათვალისწინება ნიშნავს იმას, რომ სტატუსის განაცხადის წინ შემოსავლის პროგნოზი და ალტერნატივების შედარება — მცირე ბიზნესის ერთპროცენტიანი რეჟიმი თუ ზოგადი წესი — უნდა იყოს გაკეთებული. დოკუმენტბრუნვის დისციპლინაც — სტატუსისა და სერთიფიკატის ნომრის მითითება და დოკუმენტების შენახვა — ამ გეგმის ნაწილია, რადგან სწორედ ეს კვალი შემოწმებისას იკითხება: თუ ჭრილი გადაიჭარბა, თხუთმეტი დღის ფანჯარაში დროული გადაწყვეტილება მცირე სტატუსზე გადასვლის შესახებ რეჟიმიდან გამოსვლისგან იხსნის.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ მიკრო ბიზნესის რეჟიმთან დაკავშირებულ ყველაზე გავრცელებულ კითხვებს.
ვის ენიჭება მიკრო ბიზნესის სტატუსი?
ფიზიკურ პირს, რომელიც არ იყენებს დაქირავებულ შრომას და რომლის წლიური ერთობლივი შემოსავალი ოცდაათი ათას ლარს არ აღემატება.
რა გადასახადს იხდის მიკრო ბიზნესი?
საშემოსავლო გადასახადს არ იხდის — რეჟიმი სრულ გათავისუფლებას ნიშნავს.
როდის უქმდება სტატუსი?
თვითგანაცხადისას, მარაგების ნაშთის ორმოცდახუთი ათას ლარზე გადაჭარბებისას ან დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირებისას; ჭრილის დარღვევისას — თხუთმეტი დღის ვადაში განაცხადის არ შეტანის შემთხვევაში.
რა ვალდებულებები აქვს?
დოკუმენტზე სტატუსისა და სერტიფიკატის ნომრის მითითება, დოკუმენტის შენახვა და წლიური დეკლარაცია პირველ აპრილამდე.
რა ხდება შეწყვეტისას?
საქმიანობის შეწყვეტიდან ოცდაათი სამუშაო დღის ვადაში დეკლარაცია წარედგინება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
სპეციალური რეჟიმის არჩევანი და სტატუსის შენარჩუნება მოითხოვს პირობების, აქტებისა და ვადების ზუსტ ცოდნას. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საგადასახადო სამართლის გამოცდილ იურისტს, რომელიც დაგეხმარებთ სტატუსის დაგეგმვასა და დეკლარაციის კალენდრის აწყობაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური კონსულტაცია.