მიუხედავად იმისა, რომ FELA (Federal Employers Liability Act) არის ამერიკული ფედერალური კანონი რკინიგზელთა დაცვის შესახებ, მისი ანალოგიური სამართლებრივი პრინციპები მოქმედებს საქართველოშიც. ეს სერვისი გულისხმობს რკინიგზის თანამშრომელთა (მემანქანეები, ტექნიკოსები, ლიანდაგის მუშები) უფლებების დაცვას სამუშაოს შესრულებისას მიღებული ტრავმების ან პროფესიული დაავადებების შემთხვევაში. რკინიგზაზე მუშაობა განეკუთვნება მომეტებული საფრთხის შემცველ, მძიმე და მავნე სამუშაოთა კატეგორიას. საქართველოს კანონმდებლობა მკაცრად იცავს რკინიგზელებს და აკისრებს დამსაქმებელს („საქართველოს რკინიგზას“) ვალდებულებას, უზრუნველყოს უსაფრთხო გარემო. თუ რკინიგზელი დაზიანდა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, მას უფლება აქვს მოითხოვოს სოლიდური კომპენსაცია, რაც ბევრად აღემატება სტანდარტულ სადაზღვევო ანაზღაურებას.
რას მოიცავს ეს მომსახურება?
რკინიგზელთა კომპენსაციის სერვისი მოიცავს:
- უბედური შემთხვევის გამოძიება: სამსახურებრივი მოკვლევის მასალების შესწავლა და ალტერნატიული გამოძიების ჩატარება იმის დასამტკიცებლად, რომ დაზიანება დამსაქმებლის ბრალით (გაუმართავი ტექნიკა, არასაკმარისი უსაფრთხოება) მოხდა.
- პროფესიული დაავადებების დადგენა: ვიბრაციის, ხმაურის ან მავნე ნივთიერებების ზემოქმედებით გამოწვეული დაავადებების (მაგ. სმენის დაქვეითება) სამართლებრივი აღიარება.
- შრომის კოდექსით გათვალისწინებული კომპენსაცია: მკურნალობის, რეაბილიტაციის ხარჯებისა და განაცდური ხელფასის მოთხოვნა.
- სამოქალაქო პასუხისმგებლობა: დამატებითი კომპენსაციის მოთხოვნა სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე (მომეტებული საფრთხის წყარო), რაც გულისხმობს მორალური ზიანისა და სამუდამო სარჩოს (ინვალიდობისას) გადახდას.
- პროფკავშირებთან მუშაობა: რკინიგზელთა პროფკავშირებთან კოორდინაცია კოლექტიური ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ბენეფიტების მისაღებად.
ხშირი სიტუაციები (მაგალითები)
რკინიგზელები ხშირად ზიანდებიან შემდეგ სიტუაციებში:
- ლიანდაგზე მუშაობა: მუშები, რომლებიც არემონტებენ ლიანდაგს, დაზიანდნენ მოძრავი შემადგენლობის შეჯახების ან ტექნიკის გაუმართაობის გამო.
- დეპოს ინციდენტები: ტექნიკოსი დაზიანდა მაღალი ძაბვის სადენებთან შეხებით ან მძიმე დეტალის დაცემით სარემონტო სამუშაოებისას.
- ვიბრაციული დაავადება: მემანქანეს წლების განმავლობაში განუვითარდა ხერხემლის ან სახსრების დაავადება მუდმივი ვიბრაციის გამო.
- ტოქსიკური ტვირთი: სახიფათო ტვირთის (ნავთობი, ქიმიკატები) გადაზიდვისას გაჟონვამ გამოიწვია პერსონალის მოწამვლა.
საქართველოს კანონმდებლობა
მართალია FELA არ მოქმედებს საქართველოში, მაგრამ ჩვენი კანონმდებლობა მსგავს დაცვას გვთავაზობს. საქართველოს შრომის კოდექსი და კანონი „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ ავალდებულებს დამსაქმებელს სრულად აანაზღაუროს სამსახურებრივი მოვალეობისას მიღებული ზიანი. რკინიგზის შემთხვევაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლი, რომელიც აწესებს მკაცრ პასუხისმგებლობას. ეს ნიშნავს, რომ დამსაქმებელი პასუხისმგებელია თითქმის ყველა შემთხვევაში, გარდა იმისა, თუ დაამტკიცებს, რომ დასაქმებულმა განზრახ დაიზიანა თავი.
პროცესი: როგორ მუშაობს სპეციალისტი?
იურისტი პირველ რიგში აგროვებს მტკიცებულებებს ინციდენტის ადგილზე უსაფრთხოების ნორმების დარღვევის შესახებ. ითხოვს შრომის ინსპექციის დასკვნას. შემდეგ ხდება ზიანის ზუსტი კალკულაცია: არა მხოლოდ მიმდინარე სამედიცინო ხარჯები, არამედ მომავალი დაკარგული შემოსავალი (თუ პირი ვეღარ შეძლებს მუშაობას). იურისტი აწარმოებს მძიმე მოლაპარაკებებს რკინიგზის იურიდიულ დეპარტამენტთან და საჭიროების შემთხვევაში მიმართავს სასამართლოს.
რატომ Legal.ge?
რკინიგზელების შრომა მძიმე და საპასუხისმგებლოა. როდესაც ისინი ზიანდებიან, ხშირად სისტემა მათ წინააღმდეგ მუშაობს. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებიც სპეციალიზდებიან შრომით დავებსა და საწარმოო ტრავმებზე. ისინი დაგეხმარებიან, რომ არ დაკარგოთ სამსახური უსაფუძვლოდ და მიიღოთ ღირსეული კომპენსაცია თქვენი ჯანმრთელობისთვის. დაიცავით თქვენი უფლებები პროფესიონალებთან ერთად.
განახლდა: ...