გაყიდვა-უკუიჯარის (Sale-Leaseback) გარიგება არის ეფექტური ფინანსური ინსტრუმენტი, რომელიც უძრავი ქონების მესაკუთრეს საშუალებას აძლევს, გაყიდოს თავისი აქტივი და დაუყოვნებლივ აიღოს ის იჯარით ახალი მფლობელისგან. ეს მეთოდი ფართოდ გამოიყენება ბიზნესში საბრუნავი კაპიტალის მოსაზიდად (Liquid Capital), როდესაც კომპანიას სჭირდება ფული განვითარებისთვის, მაგრამ არ სურს ოფისის ან საწარმოს დაკარგვა. ასევე, ეს მოდელი გამოიყენება ფიზიკური პირების მიერ ფინანსური პრობლემების დროს. თუმცა, ასეთი გარიგება შეიცავს სერიოზულ რისკებს: თუ გამყიდველი-მოიჯარე ვერ გადაიხდის ქირას, მან შეიძლება სამუდამოდ დაკარგოს უფლება ქონებაზე. სწორედ ამიტომ, კვალიფიციური იურისტის ჩართულობა აუცილებელია, რათა დაცული იყოს ბალანსი მხარეთა უფლებებს შორის და გარიგება არ იქცეს მევახშეობის ფარულ ფორმად.
რას მოიცავს ეს მომსახურება?
გაყიდვა-უკუიჯარის იურიდიული მომსახურება ფარავს შემდეგ ასპექტებს:
- გარიგების სტრუქტურირება: ნასყიდობისა და იჯარის ხელშეკრულებების ერთდროული მომზადება. მნიშვნელოვანია, რომ ეს ორი დოკუმენტი სამართლებრივად გადაჯაჭვული იყოს.
- გამოსყიდვის უფლება (Buyback Option): ხელშეკრულებაში ოფციის ჩადება, რომელიც გამყიდველს აძლევს უფლებას, განსაზღვრული ვადის შემდეგ გამოისყიდოს ქონება შეთანხმებულ ფასად.
- საიჯარო პირობების დაცვა: გრძელვადიანი იჯარის (მაგ. 10-20 წელი) პირობების გაწერა, რათა ახალმა მესაკუთრემ ვერ შეძლოს მოიჯარის გამოსახლება ან ქირის უსაფუძვლო გაზრდა.
- რისკების ანალიზი: ფინანსური და სამართლებრივი რისკების შეფასება — რა ხდება დეფოლტის (გადაუხდელობის) შემთხვევაში? როგორია ჯარიმები?
- საგადასახადო ოპტიმიზაცია: ბიზნესისთვის მნიშვნელოვანია იმის განსაზღვრა, როგორ აისახება ეს გარიგება დღგ-სა და მოგების გადასახადზე.
ხშირი სიტუაციები (მაგალითები)
ტიპური სცენარები, როდესაც ეს სერვისი გამოიყენება:
- ბიზნესის გაფართოება: საწარმოს აქვს ძვირადღირებული ქარხანა, მაგრამ არ აქვს ფული ნედლეულისთვის. ის ყიდის ქარხანას ინვესტორზე, იღებს ფულს წარმოებისთვის და აგრძელებს მუშაობას იმავე შენობაში იჯარით.
- ვალების გადაფარვა: ფიზიკურ პირს აქვს საბანკო ვალი. ის ყიდის ბინას კერძო ინვესტორზე გამოსყიდვის უფლებით, ფარავს ვალს და ცხოვრობს ბინაში ქირით, სანამ ფინანსურად არ მოძლიერდება.
- საცალო ქსელები: სუპერმარკეტების ქსელი ყიდის თავის მაღაზიებს და იღებს იჯარით, რათა კაპიტალი არ იყოს "გაყინული" უძრავ ქონებაში და მოხმარდეს ახალი ფილიალების გახსნას.
საქართველოს კანონმდებლობა
გაყიდვა-უკუიჯარის გარიგებები რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით (ნასყიდობა და ქირავნობა/იჯარა). კოდექსი ითვალისწინებს გამოსყიდვის უფლებას, რომელიც შეიძლება დარეგისტრირდეს საჯარო რეესტრში და დაიცვას გამყიდველი. ფიზიკური პირების შემთხვევაში, მნიშვნელოვანია სამოქალაქო კოდექსის ნორმები, რომლებიც ზღუდავს მევახშეობას და არაკეთილსინდისიერ პირობებს ხელშეკრულებაში. თუ გარიგება ფარავს სესხს, სასამართლომ ის შეიძლება თვალთმაქცურ გარიგებად მიიჩნიოს, ამიტომ იურისტის მიერ სწორი ფორმულირება კრიტიკულია.
პროცესი: როგორ მუშაობს სპეციალისტი?
იურისტი პირველ რიგში აფასებს კლიენტის მიზნებს. თუ ეს არის ფარული სესხი, იურისტი აფრთხილებს კლიენტს რისკებზე. შემდეგ მზადდება ხელშეკრულებების პაკეტი: ნასყიდობა და იჯარა. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა იჯარის შეწყვეტის საფუძვლებს. გარიგება რეგისტრირდება საჯარო რეესტრში, სადაც ასევე რეგისტრირდება იჯარის უფლება (თუ ვადა 1 წელზე მეტია) და გამოსყიდვის უფლება. ეს უზრუნველყოფს, რომ ახალმა მესაკუთრემ ქონება მესამე პირზე ვერ გაყიდოს მოიჯარის უფლებების დარღვევით.
რატომ Legal.ge?
Sale-Leaseback არის რთული და სარისკო ტრანზაქცია, რომელიც მოითხოვს ფინანსურ და იურიდიულ სიღრმისეულ ცოდნას. Legal.ge-ზე წარმოდგენილი სპეციალისტები დაგეხმარებიან ამ ინსტრუმენტის უსაფრთხოდ გამოყენებაში კაპიტალის მოსაზიდად. ჩვენი იურისტები უზრუნველყოფენ, რომ თქვენი უფლება, განაგრძოთ ქონებით სარგებლობა და მომავალში დაიბრუნოთ ის, იყოს მყარად დაცული ხელშეკრულებით. იპოვეთ სანდო პარტნიორი Legal.ge-ზე.
განახლდა: ...