სამშენებლო ინდუსტრიაში რისკების მართვის ერთ-ერთი უმთავრესი ინსტრუმენტი არის გარანტიის ობლიგაცია (Surety Bond), საქართველოში უფრო ხშირად ცნობილი, როგორც საბანკო გარანტია ან სადაზღვევო თავდებობა. ეს არის სამმხრივი შეთანხმება, სადაც თავდები (ბანკი ან სადაზღვევო კომპანია) იღებს ვალდებულებას, აუნაზღაუროს დამკვეთს ზარალი, თუ კონტრაქტორი (მშენებელი) ვერ შეასრულებს ნაკისრ ვალდებულებებს. გარანტიის ობლიგაციის სარჩელი დგება მაშინ, როდესაც კონტრაქტორი არღვევს ხელშეკრულებას, მაგრამ თავდები კომპანია უარს ამბობს თანხის გაცემაზე სხვადასხვა ფორმალური თუ შინაარსობრივი მიზეზით. ეს არის რთული ფინანსური და სამართლებრივი დავა, რომელიც მოითხოვს საბანკო რეგულაციებისა და სამშენებლო სამართლის ღრმა ცოდნას.
გარანტიის მოთხოვნა ხშირად ფერხდება, რადგან გარანტორები (ბანკები) ცდილობენ იპოვონ ხარვეზი მოთხოვნაში, რათა არ გასცენ თანხა. მაგალითად, ისინი ედავებიან დამკვეთს, რომ დარღვევა არ ყოფილა „არსებითი“ ან მოთხოვნა არ იქნა წარდგენილი დადგენილ ვადებში. მეორე მხრივ, კონტრაქტორებიც ხშირად მიმართავენ სასამართლოს, რათა აკრძალონ გარანტიის განაღდება (ე.წ. Injunction), ამტკიცებენ რა, რომ დამკვეთის მოთხოვნა უსაფუძვლოა. Legal.ge გთავაზობთ წვდომას ადვოკატებთან, რომლებიც დაგეხმარებიან ამ რთულ სამკუთხედში — დამკვეთი, კონტრაქტორი, ბანკი — თქვენი ინტერესების დაცვასა და კუთვნილი კომპენსაციის მიღებაში.
რას მოიცავს გარანტიის ობლიგაციის სარჩელის მომსახურება?
ეს სერვისი ფარავს გარანტიის მოთხოვნასთან და აღსრულებასთან დაკავშირებულ ყველა ეტაპს:
- გარანტიის პირობების ანალიზი: იმის დადგენა, არის თუ არა გარანტია უპირობო (On-demand) თუ პირობითი (Default bond), და რა დოკუმენტებია საჭირო თანხის მისაღებად.
- მოთხოვნის მომზადება: საბანკო ან სადაზღვევო გარანტიის განაღდების მოთხოვნის (Call on Bond) სწორად ფორმულირება და წარდგენა ვადების დაცვით.
- უარის გაპროტესტება: ბანკის ან სადაზღვევო კომპანიის მიერ გარანტიის განაღდებაზე უარის გასაჩივრება სასამართლოში.
- კონტრაქტორის დაცვა: თუ თქვენ ხართ კონტრაქტორი, დაცვა გარანტიის არაკეთილსინდისიერი განაღდებისგან (სასამართლო აკრძალვის მოპოვება).
- სადაზღვევო დავები: სადაზღვევო კომპანიის წინააღმდეგ დავის წარმოება, თუ ის არასათანადოდ ასრულებს თავდებობის პირობებს.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
გარანტიის ობლიგაციებთან დაკავშირებული დავები ხშირად ვითარდება შემდეგი სცენარებით:
პირველი სცენარია „უპირობო გარანტიის შეჩერება“. დამკვეთმა მოითხოვა საბანკო გარანტიის განაღდება. კონტრაქტორმა სასწრაფოდ მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა უზრუნველყოფის ღონისძიება (აკრძალვა), ამტკიცებს რა, რომ დამკვეთი თაღლითობს. ეს არის ყველაზე გავრცელებული დავა, სადაც სასამართლომ უნდა გადაწყვიტოს, შეაჩეროს თუ არა გადახდა.
მეორე შემთხვევაა „ვადის გაშვება“. დამკვეთმა გარანტიის მოთხოვნა წარადგინა გარანტიის ვადის ამოწურვამდე 1 დღით ადრე, მაგრამ ბანკმა განიხილა და უარი თქვა ვადის გასვლის შემდეგ. დავა ეხება იმას, ჩაითვლება თუ არა მოთხოვნა დროულად წარდგენილად.
მესამე სცენარია „ფორმალური ხარვეზი“. ბანკი უარს ამბობს გადახდაზე, რადგან მოთხოვნაში სიტყვები ზუსტად არ ემთხვევა გარანტიის ტექსტს (Strict Compliance პრინციპი). იურისტმა უნდა დაამტკიცოს, რომ შინაარსობრივად მოთხოვნა სწორია.
მეოთხე სიტუაციაა „გაკოტრებული კონტრაქტორი“. კონტრაქტორი გაკოტრდა. ბანკი ცდილობს თავი აარიდოს გადახდას, ამტკიცებს რა, რომ ძირითადი ვალდებულება შეწყდა. სინამდვილეში, გარანტია დამოუკიდებელი ვალდებულებაა და ის ძალაში რჩება.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
გარანტიის საკითხები რეგულირდება სამოქალაქო და საბანკო სამართლით:
- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (მუხლები 879-890): არეგულირებს საბანკო გარანტიას და თავდებობას. კოდექსი განასხვავებს გარანტიას (დამოუკიდებელი ვალდებულება) და თავდებობას (აქცესორული ვალდებულება).
- კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ კანონი: ადგენს ბანკების ვალდებულებებს გარანტიების გაცემისას.
- ICC წესები (URDG 758): ხშირად ქართულ კონტრაქტებში მითითებულია მოთხოვნადი გარანტიების საერთაშორისო წესები, რაც დავის გადაწყვეტისას გადამწყვეტია.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
პროცესი იწყება გარანტიის ტექსტის შესწავლით. თუ დარღვევა სახეზეა, იურისტი ამზადებს წერილობით მოთხოვნას ბანკის/სადაზღვევოს სახელზე. თუ თანხა არ გაიცა, მზადდება სარჩელი. სასამართლოში დავის საგანია არა იმდენად მშენებლობის ხარვეზები, არამედ გარანტიის დოკუმენტის ინტერპრეტაცია. ხშირად საჭირო ხდება ექსპერტიზა იმის დასადგენად, ნამდვილად დადგა თუ არა საგარანტიო შემთხვევა.
რატომ Legal.ge?
გარანტიის განაღდება ტექნიკურად რთული პროცესია, სადაც ერთი არასწორი სიტყვაც კი შეიძლება მილიონიანი ზარალის მიზეზი გახდეს. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებსაც აქვთ საბანკო და სადაზღვევო დავების გამოცდილება და იციან, როგორ აიძულონ ფინანსური ინსტიტუტები, შეასრულონ თავიანთი ვალდებულებები.
განახლდა: ...