პრესაში ცილისწამება გულისხმობს მედია საშუალებების (ტელევიზია, ბეჭდური მედია, ონლაინ გამოცემები) მიერ პირის შესახებ მცდარი და პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ფაქტების გავრცელებას. საქართველოში მედია სარგებლობს გამოხატვის თავისუფლების მაღალი სტანდარტით, თუმცა ეს თავისუფლება არ არის აბსოლუტური. ჟურნალისტებსა და რედაქტორებს ეკისრებათ პასუხისმგებლობა, გადაამოწმონ ინფორმაციის სისწორე გამოქვეყნებამდე. თუ მედია ავრცელებს ცრუ ფაქტს, რომელიც ზიანს აყენებს პირს, დაზარალებულს აქვს სამართლებრივი ბერკეტები რეპუტაციის აღსადგენად. ეს სერვისი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია როგორც კერძო პირებისთვის, ასევე კომპანიებისთვის, რომელთა ბრენდსაც ზიანი მიადგა უპასუხისმგებლო ჟურნალისტიკის შედეგად. ადვოკატის ჩართულობა უზრუნველყოფს, რომ მედიამ აიღოს პასუხისმგებლობა გავრცელებულ ინფორმაციაზე და გამოაქვეყნოს შესაბამისი უარყოფა.
რას მოიცავს ეს მომსახურება?
პრესაში ცილისწამების წინააღმდეგ მიმართული იურიდიული მომსახურება მოიცავს:
- პუბლიკაციის სამართლებრივი აუდიტი: სტატიის ან სიუჟეტის დეტალური ანალიზი, რათა გაიმიჯნოს ფაქტები და ჟურნალისტის მოსაზრებები. ცილისწამება შეიძლება იყოს მხოლოდ მცდარი ფაქტი.
- წინასასამართლო მოლაპარაკება: მიმართვა მედია საშუალების რედაქტორთან ან ეთიკის საბჭოსთან (მაგ. ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია) მასალის შესწორების ან აღების მოთხოვნით.
- უარყოფის ტექსტის მომზადება: იურისტი ადგენს უარყოფის ტექსტს, რომელიც კანონის თანახმად უნდა გამოქვეყნდეს იმავე საშუალებით და იმავე ფორმით, როგორც თავდაპირველი ინფორმაცია.
- სასამართლო დავა: თუ მედია უარს ამბობს თანამშრომლობაზე, სარჩელის შეტანა სასამართლოში მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.
- ზიანის გათვლა: ბიზნესის შემთხვევაში, აუდიტორებთან ერთად იმ ზარალის დათვლა, რაც მოჰყვა რეპუტაციის შელახვას (მაგ. ჩაშლილი კონტრაქტები).
ხშირი სიტუაციები (მაგალითები)
პრესაში ცილისწამების ტიპური მაგალითებია:
- დაუდასტურებელი ბრალდება: ტელევიზიამ მოამზადა საგამოძიებო სიუჟეტი, სადაც კომპანიას აბრალებენ მომხმარებლების მოწამვლას, თუმცა ლაბორატორიული კვლევები ამას არ ადასტურებს.
- ინტერვიუ რესპონდენტთან: ონლაინ გამოცემამ გამოაქვეყნა ინტერვიუ, სადაც რესპონდენტი მესამე პირს აბრალებს დანაშაულს. მედია პასუხისმგებელია ასეთი ფაქტის ტირაჟირებაზე, თუ არ სცადა მეორე მხარის პოზიციის გაგება.
- შეცდომა სათაურში: სტატიის სათაური (Clickbait) შეიცავს მცდარ ფაქტს მკითხველის მისაზიდად, თუმცა სტატიის შინაარსი შეიძლება სწორი იყოს. სათაური ცალკე შეიძლება გახდეს დავის საგანი.
- ფოტოების არასწორი გამოყენება: კრიმინალური ქრონიკის სტატიას დაურთეს უდანაშაულო პირის ფოტო, რითაც შეილახა მისი რეპუტაცია.
საქართველოს კანონმდებლობა
მედიასთან დავებს არეგულირებს საქართველოს კანონი „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“. კანონი ადგენს, რომ მედიას არ დაეკისრება პასუხისმგებლობა, თუ მან კეთილსინდისიერად გაავრცელა ინფორმაცია და მიიღო გონივრული ზომები მის გადასამოწმებლად. თუმცა, თუ დამტკიცდა, რომ მედიამ იცოდა ინფორმაციის სიყალბე ან უხეშად დაარღვია გადამოწმების სტანდარტი, მას ეკისრება სამოქალაქო პასუხისმგებლობა. სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, მედია საშუალება ვალდებულია გამოაქვეყნოს სასამართლო გადაწყვეტილება ცნობების უარყოფის შესახებ.
პროცესი: როგორ მუშაობს სპეციალისტი?
ადვოკატი პირველ რიგში აგროვებს მტკიცებულებებს — ინახავს ვებ-გვერდის ასლებს, იწერს ეთერს. შემდეგ დგინდება სათანადო მოპასუხე (ავტორი ჟურნალისტი თუ მედია ორგანიზაცია). პირველი ნაბიჯი ყოველთვის არის წერილობითი მოთხოვნა შესწორებაზე. თუ ეს არ გაჭრა, იურისტი მიმართავს თვითრეგულირების ორგანოებს (მაუწყებელთა ქცევის კოდექსის ფარგლებში) ან სასამართლოს. სასამართლოში ადვოკატი ამტკიცებს ფაქტის მცდარობას და მიყენებულ ზიანს.
რატომ Legal.ge?
მედიასთან დაპირისპირება რთულია, რადგან მათ აქვთ საზოგადოებრივი აზრის ფორმირების ძალა. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებიც სპეციალიზდებიან მედია სამართალზე და იციან, როგორ დაიცვან კლიენტის ინტერესები ჟურნალისტების წინააღმდეგ ისე, რომ არ შელახონ სიტყვის თავისუფლების პრინციპები, მაგრამ აღადგინონ სამართლიანობა. ჩვენი სპეციალისტები დაგეხმარებიან რეპუტაციის ეფექტურ დაცვაში.
განახლდა: ...