პრესაში ცილისწამება გულისხმობს მედია საშუალებების (ტელევიზია, ბეჭდური მედია, ონლაინ გამოცემები) მიერ პირის შესახებ მცდარი და პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ფაქტების გავრცელებას. საქართველოში მედია სარგებლობს გამოხატვის თავისუფლების მაღალი სტანდარტით, თუმცა ეს თავისუფლება არ არის აბსოლუტური. ჟურნალისტებსა და რედაქტორებს ეკისრებათ პასუხისმგებლობა, გადაამოწმონ ინფორმაციის სისწორე გამოქვეყნებამდე. თუ მედია ავრცელებს ცრუ ფაქტს, რომელიც ზიანს აყენებს პირს, დაზარალებულს აქვს სამართლებრივი ბერკეტები რეპუტაციის აღსადგენად. ეს სერვისი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია როგორც კერძო პირებისთვის, ასევე კომპანიებისთვის, რომელთა ბრენდსაც ზიანი მიადგა უპასუხისმგებლო ჟურნალისტიკის შედეგად. ადვოკატის ჩართულობა უზრუნველყოფს, რომ მედიამ აიღოს პასუხისმგებლობა გავრცელებულ ინფორმაციაზე და გამოაქვეყნოს შესაბამისი უარყოფა.
რას მოიცავს ეს მომსახურება?
პრესაში ცილისწამების წინააღმდეგ მიმართული იურიდიული მომსახურება მოიცავს:
- პუბლიკაციის სამართლებრივი აუდიტი: სტატიის ან სიუჟეტის დეტალური ანალიზი, რათა გაიმიჯნოს ფაქტები და ჟურნალისტის მოსაზრებები. ცილისწამება შეიძლება იყოს მხოლოდ მცდარი ფაქტი.
- წინასასამართლო მოლაპარაკება: მიმართვა მედია საშუალების რედაქტორთან ან ეთიკის საბჭოსთან (მაგ. ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია) მასალის შესწორების ან აღების მოთხოვნით.
- უარყოფის ტექსტის მომზადება: იურისტი ადგენს უარყოფის ტექსტს, რომელიც კანონის თანახმად უნდა გამოქვეყნდეს იმავე საშუალებით და იმავე ფორმით, როგორც თავდაპირველი ინფორმაცია.
- სასამართლო დავა: თუ მედია უარს ამბობს თანამშრომლობაზე, სარჩელის შეტანა სასამართლოში მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.
- ზიანის გათვლა: ბიზნესის შემთხვევაში, აუდიტორებთან ერთად იმ ზარალის დათვლა, რაც მოჰყვა რეპუტაციის შელახვას (მაგ. ჩაშლილი კონტრაქტები).
ხშირი სიტუაციები (მაგალითები)
პრესაში ცილისწამების ტიპური მაგალითებია:
- დაუდასტურებელი ბრალდება: ტელევიზიამ მოამზადა საგამოძიებო სიუჟეტი, სადაც კომპანიას აბრალებენ მომხმარებლების მოწამვლას, თუმცა ლაბორატორიული კვლევები ამას არ ადასტურებს.
- ინტერვიუ რესპონდენტთან: ონლაინ გამოცემამ გამოაქვეყნა ინტერვიუ, სადაც რესპონდენტი მესამე პირს აბრალებს დანაშაულს. მედია პასუხისმგებელია ასეთი ფაქტის ტირაჟირებაზე, თუ არ სცადა მეორე მხარის პოზიციის გაგება.
- შეცდომა სათაურში: სტატიის სათაური (Clickbait) შეიცავს მცდარ ფაქტს მკითხველის მისაზიდად, თუმცა სტატიის შინაარსი შეიძლება სწორი იყოს. სათაური ცალკე შეიძლება გახდეს დავის საგანი.
- ფოტოების არასწორი გამოყენება: კრიმინალური ქრონიკის სტატიას დაურთეს უდანაშაულო პირის ფოტო, რითაც შეილახა მისი რეპუტაცია.