მშენებლობის დაგვიანება საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრობლემაა, რომელიც დიდ ფინანსურ ზიანს აყენებს როგორც დამკვეთებს, ისე ინვესტორებს. პროექტის დაგვიანება ხშირად იწვევს დამატებით ხარჯებს, მიუღებელ შემოსავალს და ბიზნესგეგმების ჩაშლას. პროექტის დაგვიანების სარჩელი (Project Delay Claims) არის იურიდიული მექანიზმი, რომელიც საშუალებას აძლევს დაზარალებულ მხარეს მოითხოვოს კომპენსაცია კონტრაქტით გათვალისწინებული ვადების დარღვევისთვის. სამოქალაქო კოდექსი და სტანდარტული სამშენებლო კონტრაქტები (მათ შორის FIDIC) ითვალისწინებს პირგასამტეხლოს და ზიანის ანაზღაურების მექანიზმებს, მაგრამ მათი პრაქტიკაში გამოყენება მოითხოვს დაგვიანების მიზეზების ზუსტ დადგენას.
დაგვიანება შეიძლება იყოს „საპატიო“ (მაგ. ფორს-მაჟორი, დამკვეთის ბრალი) ან „არასაპატიო“ (კონტრაქტორის არაორგანიზებულობა, რესურსების ნაკლებობა). ადვოკატის როლია გააანალიზოს დაგვიანების მიზეზები, განსაზღვროს პასუხისმგებლობა და მოითხოვოს ადეკვატური კომპენსაცია. Legal.ge გაძლევთ წვდომას ექსპერტებთან, რომლებიც დაგეხმარებიან დაგვიანებული პროექტებიდან მაქსიმალური კომპენსაციის მიღებაში ან დაუსაბუთებელი ჯარიმებისგან თავდაცვაში.
რას მოიცავს პროექტის დაგვიანების სარჩელების მომსახურება?
ეს სერვისი ფარავს ვადების დარღვევასთან დაკავშირებულ ყველა სამართლებრივ ასპექტს:
- დაგვიანების ანალიზი: კრიტიკული გზის მეთოდის (CPM) და სამშენებლო გრაფიკის ანალიზი, რათა დადგინდეს, რამ გამოიწვია დაგვიანება და ვინ არის პასუხისმგებელი.
- პირგასამტეხლოს მოთხოვნა: ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საურავების დათვლა და მოთხოვნა ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის.
- ვადის გაგრძელების (EOT) მოთხოვნა: კონტრაქტორის ინტერესების დაცვა, თუ დაგვიანება გამოწვეული იყო ობიექტური გარემოებებით (მაგ. უამინდობა, ნებართვის დაგვიანება) და მას ეკუთვნის ვადის გაგრძელება.
- ზიანის ანაზღაურება: დაგვიანებით გამოწვეული პირდაპირი ზარალის და მიუღებელი შემოსავლის (მაგ. დაკარგული ქირა) დათვლა და მოთხოვნა.
- სასამართლო და არბიტრაჟი: დავის წარმოება ვადების დარღვევის საკითხზე სასამართლოში ან არბიტრაჟში.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
დაგვიანების დავები ხშირად ვითარდება შემდეგი სცენარებით:
პირველი სცენარია „დეველოპერის დაგვიანება“. მყიდველმა იყიდა ბინა, რომელიც უნდა ჩაბარებულიყო 2022 წელს, მაგრამ 2024 წელსაც დაუსრულებელია. მყიდველი ითხოვს პირგასამტეხლოს (ჩვეულებრივ 0.1% დღეში) და ქირის თანხის ანაზღაურებას, რომელსაც იხდის სხვაგან ცხოვრებისთვის.
მეორე შემთხვევაა „ნებართვების დაგვიანება“. კონტრაქტორმა ვერ დაიწყო მუშაობა, რადგან მერიამ დააგვიანა მშენებლობის ნებართვის გაცემა. დამკვეთი ითხოვს ჯარიმას. კონტრაქტორი ითხოვს ვადის გაგრძელებას (Extension of Time), რადგან დაგვიანება მისი ბრალი არ იყო.
მესამე სცენარია „ცვლილებები პროექტში“. დამკვეთმა მშენებლობის დროს შეცვალა პროექტი (მაგ. დაამატა სართული). ეს ავტომატურად იწვევს ვადების გადაწევას. დავა ეხება იმას, თუ რამდენი დღით უნდა გადაიწიოს ვადა.
მეოთხე სიტუაციაა „ფორს-მაჟორი“. პანდემიის ან ომის გამო შეფერხდა მასალების მოწოდება. კონტრაქტორი ითხოვს პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლებას.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
დაგვიანების რეგულირება ხდება სამოქალაქო კოდექსით:
- ვალდებულების დარღვევა: სამოქალაქო კოდექსი ადგენს პასუხისმგებლობას ვადის გადაცილებისთვის.
- პირგასამტეხლო: მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ ჯარიმაზე დაგვიანებისთვის, თუმცა სასამართლოს შეუძლია შეამციროს ის, თუ შეუსაბამოდ მაღალია.
- ფორს-მაჟორი: დაუძლეველი ძალა ათავისუფლებს მხარეს პასუხისმგებლობისგან დაგვიანების პერიოდში.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
იურისტი აანალიზებს სამშენებლო დღიურებს და კორესპონდენციას, რათა დაადგინოს დაგვიანების ფაქტობრივი მიზეზები. თუ დაგვიანება კონტრაქტორის ბრალია, იგზავნება მოთხოვნა პირგასამტეხლოს გადახდაზე. თუ დაგვიანება დამკვეთის ბრალია (მაგ. დროულად არ მიაწოდა ნახაზები), კონტრაქტორი ითხოვს ვადის გაგრძელებას. შეთანხმების მიუღწევლობის შემთხვევაში, დავა გადადის სასამართლოში.
რატომ Legal.ge?
დრო ფულია, განსაკუთრებით მშენებლობაში. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებიც დაგეხმარებიან დაკარგული დროის ფინანსურ კომპენსაციად ქცევაში ან დაუსაბუთებელი ჯარიმებისგან თავის დაღწევაში.
განახლდა: ...