სამშენებლო დაგვიანების მოთხოვნები: ვადების დარღვევა და კომპენსაცია
მშენებლობის სფეროში დრო ფულია. პროექტის ჩაბარების დაგვიანება იწვევს ფინანსურ ზარალს როგორც დამკვეთისთვის (დაკარგული შემოსავალი, დამატებითი ხარჯები), ისე კონტრაქტორისთვის (ჯარიმები, რეპუტაციის შელახვა). სამშენებლო დაგვიანების მოთხოვნები (Delay Claims) არის დავის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კატეგორია. დაგვიანება შეიძლება გამოწვეული იყოს მრავალი ფაქტორით: ამინდის პირობები, მასალების დაგვიანება, ნებართვების გაჭიანურება ან ცვლილებები პროექტში. მთავარი კითხვაა: ვისი ბრალია დაგვიანება და ვინ უნდა აგოს პასუხი?
სამართლებრივად მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ „საპატიო“ (Excusable) და „არასაპატიო“ (Non-Excusable) დაგვიანებები. თუ დაგვიანება გამოწვეულია კონტრაქტორის ბრალით, დამკვეთს შეუძლია მოითხოვოს პირგასამტეხლო (Liquidated Damages). თუ დაგვიანება დამკვეთის ბრალია (მაგ. ნახაზების დაგვიანება), კონტრაქტორს უფლება აქვს მოითხოვოს ვადის გაგრძელება (EOT - Extension of Time) და დამატებითი ხარჯების ანაზღაურება. Legal.ge გთავაზობთ ექსპერტებს, რომლებიც დაგეხმარებიან დაგვიანების მიზეზების ანალიზსა და თქვენი ფინანსური ინტერესების დაცვაში.
რას მოიცავს სამშენებლო დაგვიანების სერვისი?
Legal.ge-ს სპეციალისტები გთავაზობენ:
- დაგვიანების ანალიზი (Delay Analysis): კრიტიკული გზის მეთოდის (CPM) გამოყენებით დადგენა, თუ რომელმა მოვლენამ გამოიწვია პროექტის საბოლოო ვადის გადაწევა.
- ვადის გაგრძელების (EOT) მოთხოვნა: კონტრაქტორისთვის დოკუმენტაციის მომზადება, რათა დასაბუთდეს, რომ დაგვიანება გამოწვეული იყო მისგან დამოუკიდებელი მიზეზებით (მაგ. ფორს-მაჟორი).
- ჯარიმების და პირგასამტეხლოს გაანგარიშება: ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სანქციების ზუსტი კალკულაცია დაგვიანებული დღეების მიხედვით.
- მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნა: თუ ობიექტის დაგვიანებამ გამოიწვია ბიზნესის გაჩერება, ზარალის ანაზღაურების მოთხოვნა.
- Acceleration Claims: კომპენსაცია იმ შემთხვევაში, თუ დამკვეთმა მოითხოვა სამუშაოების დაჩქარება დაგვიანების შემდეგ, რაც დამატებით ხარჯებთან იყო დაკავშირებული.
ხშირი სცენარები და რეალური მაგალითები
დაგვიანების დავები ხშირად წარმოიშობა:
- უამინდობა: უჩვეულოდ ხანგრძლივი წვიმები აფერხებს საძირკვლის ჩასხმას. კონტრაქტორი ითხოვს ვადის გაგრძელებას.
- დამკვეთის ცვლილებები (Variations): მშენებლობის პროცესში დამკვეთმა შეცვალა დიზაინი, რამაც გამოიწვია შეფერხება. კონტრაქტორი ითხოვს დამატებით დროს და ფულს.
- ნებართვების დაგვიანება: მერიამ დააგვიანა მშენებლობის ნებართვის გაცემა. ეს არის „დამკვეთის რისკი“, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გაწერილი.
- ფორს-მაჟორი: პანდემია ან ომი აჩერებს მასალების მოწოდებას. მხარეები თავისუფლდებიან პასუხისმგებლობისგან დაგვიანებისთვის.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
დაგვიანების რეგულირება ეფუძნება:
სამოქალაქო კოდექსის 400-404 მუხლებს (ვალდებულების დარღვევა). კანონი ადგენს, რომ თუ მოვალე აგვიანებს შესრულებას, კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. ასევე, კოდექსი არეგულირებს პირგასამტეხლოს (ჯარიმის) საკითხებს (მუხლი 417-420), რომელიც არ უნდა იყოს შეუსაბამოდ მაღალი.
FIDIC კონტრაქტები (საერთაშორისო პროექტებზე): დეტალურად არეგულირებს EOT-ის (კლაუზა 8.4) და Delay Damages-ის (კლაუზა 8.7) პროცედურებს. აუცილებელია შეტყობინების გაგზავნა განსაზღვრულ ვადაში (მაგ. 28 დღე), წინააღმდეგ შემთხვევაში მოთხოვნა იკარგება.
მომსახურების პროცესი ეტაპობრივად
Legal.ge-ს ადვოკატთან მუშაობა მოიცავს:
- ქრონოლოგიის აღდგენა: სამშენებლო ჟურნალების, წერილებისა და ოქმების შეგროვება.
- მიზეზის დადგენა: ვინ არის პასუხისმგებელი დაგვიანებაზე?
- ნოტიფიკაცია: პრეტენზიის ოფიციალური გაგზავნა მეორე მხარისთვის.
- მოლაპარაკება/არბიტრაჟი: დავის გადაწყვეტა შეთანხმებით ან სამართლებრივი გზით.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
დაგვიანების დავები ტექნიკურად რთულია და მოითხოვს მშენებლობის მენეჯმენტის პრინციპების ცოდნას. Legal.ge გაძლევთ წვდომას იურისტებზე, რომლებსაც შეუძლიათ "წაიკითხონ" მშენებლობის გრაფიკი და დაიცვან თქვენი უფლებები დაუსაბუთებელი ჯარიმებისგან ან ზარალისგან. მართეთ დრო და ფული ეფექტურად.
განახლდა: ...