სასტუმროს მართვის კონტრაქტის სამართლებრივი ბუნება
სასტუმროს მართვის კონტრაქტი საქართველოში სპეციალური კანონით არ არის განსაზღვრული — ის აგებულია სამოქალაქო კანონმდებლობის ზოგად ინსტიტუტებზე, და მისი ბუნებრივი ჩარჩო დავალების ხელშეკრულებაა. დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე. სასტუმროს შემთხვევაში ეს იმას ნიშნავს, რომ მმართველი ოპერატორი სასტუმროს მფლობელის (მესაკუთრის ან ინვესტორის) სახელით და ხარჯზე უძღვება სასტუმროს ყოველდღიურ საქმიანობას: გაყიდვებს, პერსონალს, შესყიდვებს, მარკეტინგს და საოპერაციო გადაწყვეტილებებს.
ეს კონსტრუქცია განსაზღვრავს პასუხისმგებლობის განაწილებასაც: ოპერატორი მოქმედებს მარწმუნებლის სახელით, ანუ მესაკუთრის ინტერესებში, და სწორედ ამიტომ კანონი მისგან ითხოვს ინფორმაციის მიწოდებას და ანგარიშვალდებულებას. ამასთან ზოგიერთი პროექტი მდიდრდება ერთობლივი საქმიანობის ფენით: ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად — ასეთი მოწყობით მესაკუთრი და ოპერატორი საერთო ეკონომიკურ ინტერესში აღმოჩნდებიან.
გასამრჯელოს წესები და სამართლებრივი რისკები
მმართველი ოპერატორის ანაზღაურება გასამრჯელოს წესებზეა აგებული: მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო მხოლოდ ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. ეს ნიშნავს, რომ სასტუმროს მართვის კონტრაქტში საფასურის ფორმულა — ფიქსირებული ტარიფი, შემოსავლის პროცენტი ან ორივე ერთად — ზუსტად უნდა იყოს გაწერილი: კანონი საფასურს ავტომატურად არ ადგენს.
თუ გასამრჯელო ხელშეკრულებაში არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, როგორც ნიხრის არარსებობისას — ჩვეულებრივი გასამრჯელო. ანუ გასამრჯელოს ოდენობის განუსაზღვრელობა სადავო არ ხდის თავად ვალდებულებას, მაგრამ მის ოდენობას შეიძლება სხვანაირად გაანგარიშოს მხარემ, ვიდრე ელოდებოდა მეორე — და ეს რისკი სწორედ ხელშეკრულების ზუსტი ფორმულით იკლებს.
სასტუმროს მფლობელის მთავარი საკონტროლო ინსტრუმენტი ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულებაა: რწმუნებული მოვალეა მისცეს მარწმუნებელს აუცილებელი ინფორმაცია, ხოლო მისი მოთხოვნით — მიაწოდოს ცნობები დავალების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ, შესრულების შემდეგ კი ჩააბაროს მას ანგარიში. პრაქტიკაში ეს ითხოვს რეგულარულ ფინანსურ ანგარიშგებას, საოპერაციო მაჩვენებლების გამჭვირვალე მოხსენებას და აუდიტის შესაძლებლობას.
ამ ვალდებულების შეზღუდვას კანონი სპეციალურად არეგულირებს: შეთანხმება, რომლითაც მომავალში შეიზღუდება ან გამოირიცხება რწმუნებულის ეს მოვალეობები, საჭიროებს წერილობით ფორმას. ანუ ოპერატორის ანგარიშვალდებულების შემცირება შესაძლებელია, მაგრამ მხოლოდ დაწერილი და მკაფიო დათქმით — ზეპირი შეთანხმება აქ არ მუშაობს. მესაკუთრისთვის ეს იმასაც ნიშნავს, რომ ანგარიშების უარყოფის შემთხვევაში მისი პოზიცია სასამართლოში წერილობითი ფორმის მოთხოვნაზე აგებული იქნება მყარი.