მსხვილ სამშენებლო პროექტებში ხშირია შემთხვევები, როდესაც მთავარი კონტრაქტორი ქირაობს ქვეკონტრაქტორებს (სუბკონტრაქტორებს) სპეციფიკური სამუშაოების შესასრულებლად (მაგ. ელექტროგაყვანილობა, სანტექნიკა, მოპირკეთება). პრობლემა იქმნება მაშინ, როდესაც დამკვეთი უხდის თანხას მთავარ კონტრაქტორს, მაგრამ ეს უკანასკნელი არ უხდის ქვეკონტრაქტორს. საქართველოს კანონმდებლობა პირდაპირ არ იყენებს ტერმინს „სუბკონტრაქტორის ლიენი“ (როგორც ეს ამერიკულ სამართალშია), თუმცა არსებობს სამართლებრივი მექანიზმები, რომლებიც იცავს ქვეკონტრაქტორს გადაუხდელობისგან. ეს მოიცავს მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიებებს, გირავნობის უფლებას მოძრავ ნივთებზე, ან სარჩელს უსაფუძვლო გამდიდრების საფუძვლით პირდაპირ მესაკუთრის წინააღმდეგ (გარკვეულ გარემოებებში).
ქვეკონტრაქტორის უფლებების დაცვა მოითხოვს სწრაფ რეაგირებას. თუ მთავარი კონტრაქტორი გაკოტრდა ან გაქრა, ქვეკონტრაქტორი რისკავს, რომ დარჩება ანაზღაურების გარეშე, მიუხედავად იმისა, რომ მისი შრომის შედეგით სარგებლობს შენობის მესაკუთრე. Legal.ge გთავაზობთ სერვისს, რომელიც დაგეხმარებათ გამოიყენოთ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ბერკეტები: დააყადაღოთ მთავარი კონტრაქტორის მისაღები თანხები, მოითხოვოთ პირდაპირი გადახდა დამკვეთისგან ან გამოიყენოთ შეკავების უფლება.
რას მოიცავს ქვეკონტრაქტორის მოთხოვნების დაცვის მომსახურება?
ეს სერვისი ფოკუსირებულია ქვეკონტრაქტორების ფინანსური ინტერესების დაცვაზე:
- დავალიანების ამოღების სტრატეგია: სიტუაციის ანალიზი — აქვს თუ არა მთავარ კონტრაქტორს აქტივები, თუ ჯობია მოთხოვნა მიმართული იყოს დამკვეთის (მესაკუთრის) წინააღმდეგ.
- მოთხოვნის უზრუნველყოფა (ყადაღა): სასამართლოში შუამდგომლობის დაყენება, რათა დაყადაღდეს ის თანხები, რომლებიც დამკვეთმა უნდა გადაუხადოს მთავარ კონტრაქტორს (დებიტორული დავალიანება).
- შეკავების უფლების გამოყენება: იურიდიული კონსულტაცია იმის შესახებ, თუ როგორ კანონიერად შეაჩეროს ქვეკონტრაქტორმა სამუშაოები ან დაიტოვოს მასალები/ტექნიკა გადახდამდე.
- პირდაპირი მოთხოვნა დამკვეთთან: მოლაპარაკება პროექტის მფლობელთან პირდაპირი ანგარიშსწორების თაობაზე (სამმხრივი ხელშეკრულების გაფორმება).
- სასამართლო დავა: სარჩელის მომზადება შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების მოთხოვნით.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
ქვეკონტრაქტორები ხშირად აწყდებიან შემდეგ პრობლემებს:
პირველი სცენარია „გაკოტრებული გენერალური კონტრაქტორი“. ქვეკონტრაქტორმა დაასრულა სამუშაო, მაგრამ მთავარმა კონტრაქტორმა გამოაცხადა გადახდისუუნარობა. ქვეკონტრაქტორმა სასწრაფოდ უნდა დააფიქსიროს მოთხოვნა კრედიტორთა რეესტრში და ეცადოს მოიპოვოს წვდომა დამკვეთის მიერ გადასახდელ თანხებზე.
მეორე შემთხვევაა „დამკვეთის მიერ გადაუხდელობა“. მთავარი კონტრაქტორი აცხადებს, რომ მას არ გადაუხადეს, ამიტომ ისიც ვერ იხდის (Pay-when-paid პრინციპი). იურისტი ამოწმებს კონტრაქტს — ხშირად ეს პირობა არ ათავისუფლებს მთავარ კონტრაქტორს გადახდის ვალდებულებისგან.
მესამე სცენარია „დავა ხარისხზე“. მთავარი კონტრაქტორი იმიზეზებს ხარვეზებს, რათა არ გადაიხადოს ბოლო ტრანში. საჭიროა ექსპერტიზა და აქტების სწორად გაფორმება.
მეოთხე სიტუაციაა „პირდაპირი კონტრაქტი“. ქვეკონტრაქტორი ხედავს, რომ მთავარი კონტრაქტორი ვერ ართმევს თავს საქმეს და სურს პირდაპირ დამკვეთთან გააფორმოს ხელშეკრულება. იურისტი ეხმარება სამართლებრივ გადაფორმებაში.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
ქვეკონტრაქტორების უფლებები რეგულირდება:
- სამოქალაქო კოდექსი: არეგულირებს ვალდებულებით ურთიერთობებს და კრედიტორის უფლებებს.
- სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი: ითვალისწინებს უზრუნველყოფის ღონისძიებებს (ყადაღას), რაც ყველაზე ეფექტური იარაღია.
- შეკავების უფლება: უფლება, არ გადასცე ნივთი ან შედეგი, სანამ არ მიიღებ ანაზღაურებას.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
პროცესი იწყება ხელშეკრულების და მიღება-ჩაბარების აქტების შემოწმებით. თუ დოკუმენტები წესრიგშია, იგზავნება გაფრთხილება. თუ გადახდა არ ხდება, იურისტი მიმართავს სასამართლოს ყადაღის მოთხოვნით — ეს ბლოკავს მთავარი კონტრაქტორის ანგარიშებს და ხშირად აიძულებს მას, სწრაფად გადაიხადოს ვალი. პარალელურად, შესაძლოა მოლაპარაკება დამკვეთთან, რომ მან შეაჩეროს გადახდა მთავარ კონტრაქტორთან და პირდაპირ გადაუხადოს ქვეკონტრაქტორს (ცესიის ხელშეკრულებით).
რატომ Legal.ge?
ქვეკონტრაქტორები ხშირად არიან ყველაზე დაუცველი რგოლი მშენებლობაში. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებმაც იციან, როგორ გამოიყენონ კანონის ძალა, რათა თქვენი შრომა არ დარჩეს ანაზღაურების გარეშე. ნუ დაელოდებით კონტრაქტორის გაკოტრებას — იმოქმედეთ დროულად.
განახლდა: ...