უცხოური კანონი თუ ქართული კანონი: რა ვრცელდება საქართველოში მონაცემთა დამუშავებაზე
კალიფორნიის მომხმარებლის პირადულობის კანონი აშშ-ის შტატის კანონია და საქართველოს ტერიტორიაზე მონაცემთა დამუშავებას არ არეგულირებს. საქართველოსთან კავშირში მყოფი დამუშავებისთვის — ქართული სერვისი, ქართულ ბაზარზე განთავსებული გვერდი ან საქართველოში არსებული ტექნიკური საშუალებებით მომხმარებლებზე მონაცემების შეგროვება — გამოყენებულია ერთადერთი კანონი: პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ საქართველოს კანონი, რომელიც ევროპულ მოდელზეა აგებული და მოთხოვს დამუშავების წინასწარ საფუძველს, მათ შორის სუბიექტის თანხმობას. კალიფორნიული მიდგომა — მონაცემების გაყიდვაზე ოპტ-აუტი — ქართული კანონის აზრით საკმარისი არ არის: აქ თანხმობა აქტიური, კონკრეტული მიზნით გაცემული ქმედება უნდა იყოს. ამ გვერდზე ვხსნით, რა ითხოვს ქართული კანონი და როგორ გამოიყურება მომხმარებლის უფლებები მის ჩარჩოში.
კანონის მოქმედების სფერო: ვის ეხება
კანონი ვრცელდება მონაცემთა ავტომატური და ნახევრად ავტომატური საშუალებებით დამუშავებაზე საქართველოს ტერიტორიაზე, აგრეთვე არაავტომატური დამუშავებით მონაცემებზე, რომლებიც ფაილური სისტემის ნაწილია ან ფაილურ სისტემაში შესატანად მუშავდება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ტერიტორიული კრიტერიუმი უცხოეთში რეგისტრირებული კომპანიებისთვის: კანონი ვრცელდება საქართველოს ფარგლების გარეთ რეგისტრირებული დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირის მიერ მონაცემთა საქართველოში არსებული ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით დამუშავებაზეც, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ტექნიკური საშუალებები მხოლოდ მონაცემთა ტრანზიტისთვის გამოიყენება. ამავდროულად, კანონი არ ვრცელდება ფიზიკური პირის მიერ პირადი ან ოჯახური მიზნით მონაცემთა დამუშავებაზე, სახელმწიფო უსაფრთხოების, თავდაცვის, სადაზვერვო და კონტრდაზვერვითი საქმიანობის მიზნებზე, სასამართლო სამართალწარმოებას, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების საინფორმაციო მიზნებსა და აკადემიურ, სახელოვნებო და ლიტერატურულ მიზნებზე.
დამუშავების საფუძვლები და აქცენტი თანხმობაზე
მონაცემთა დამუშავება დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული ერთ-ერთი საფუძვლის არსებობისას: სუბიექტის მიერ განცხადებული თანხმობა ერთი ან რამდენიმე კონკრეტული მიზნით; სუბიექტთან დადებული გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება ან მისი მოთხოვნით გარიგების დადება; კანონით გათვალისწინებული დამუშავება; კანონმდებლობით დაკისრებული მოვალეობების შესრულება; მონაცემის საჯაროდ ხელმისაწვდომობა; სასიცოცხლო ინტერესების დაცვა; მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესი; საჯარო ინტერესის ამოცანები; პასუხისმგებელი ან მესამე პირის ლეგიტიმური ინტერესები — გარდა სუბიექტის უფლებების დაცვის აღმატებული ინტერესისა; და სუბიექტის განცხადების განხილვა. აქვეა კანონის ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი მოთხოვნა: საფუძვლის დასაბუთების ვალდებულება თავად დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირს ეკისრება. ეს ნიშნავს, რომ თითოეული მიზნისთვის და ნაკადისთვის კომპანიამ უნდა იცოდეს და დოკუმენტურად ჰქონდეს გამართლებული, რომელ საფუძველზეა აგებული დამუშავება.