დეცენტრალიზებული ავტონომიური ორგანიზაციები (DAO) წარმოადგენს ციფრული მმართველობის ახალ ერას, სადაც ორგანიზაციის წესები კოდშია გაწერილი და გადაწყვეტილებები კოლექტიურად მიიღება. თუმცა, ფიზიკურ სამყაროში ოპერირებისთვის — იქნება ეს კონტრაქტების გაფორმება, საბანკო ანგარიშის გახსნა, გადასახადების გადახდა თუ ინტელექტუალური საკუთრების დაცვა — DAO-ს სჭირდება სამართლებრივი ფორმა. „სამართლებრივი გარსი“ (Legal Wrapper) არის იურიდიული სტრუქტურა, რომელიც აკავშირებს დეცენტრალიზებულ პროტოკოლს ტრადიციულ სამართლებრივ სისტემასთან. საქართველო, თავისი მოქნილი კორპორაციული კანონმდებლობით და კრიპტო-მეგობრული გარემოთი, სულ უფრო მიმზიდველი ხდება DAO-ების რეგისტრაციისთვის, თუმცა ამ პროცესს სჭირდება ღრმა სამართლებრივი ანალიზი და სწორი სტრუქტურირება.
რას მოიცავს DAO-ს სამართლებრივი სტრუქტურირების სერვისი?
ეს სერვისი გულისხმობს DAO-სთვის ოპტიმალური კორპორაციული ფორმის შერჩევასა და იმპლემენტაციას, რომელიც დაიცავს მის წევრებს და მისცემს ლეგალურად ოპერირების საშუალებას. მომსახურება მოიცავს:
- იურიდიული ფორმის შერჩევა: ანალიზი, თუ რომელი ფორმაა საუკეთესო კონკრეტული DAO-სთვის — შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს), არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი (ა(ა)იპ) თუ სხვა სტრუქტურა.
- წესდების ადაპტაცია: „ჰიბრიდული“ წესდების შემუშავება, რომელიც აღიარებს ბლოკჩეინზე დაფუძნებულ ხმის მიცემას (On-chain Governance) და აკავშირებს მას იურიდიული პირის ოფიციალურ გადაწყვეტილებებთან.
- Token-Warranted სტრუქტურები: მექანიზმების შექმნა, სადაც ტოკენის ფლობა იძლევა იურიდიულ პირში წევრობის ან ხმის მიცემის უფლებას (საქართველოს კანონმდებლობის შეზღუდვების გათვალისწინებით).
- ხაზინის (Treasury) მართვის ლეგალიზაცია: DAO-ს ციფრული აქტივების (Multisig საფულეების) იურიდიული კუთვნილების გაფორმება შექმნილ კომპანიაზე.
- ოფჩეინ (Off-chain) ურთიერთობები: სერვისის პროვაიდერებთან, დეველოპერებთან და თანამშრომლებთან გასაფორმებელი ხელშეკრულებების მომზადება.
- საგადასახადო სტრუქტურირება: DAO-ს შემოსავლების დაბეგვრის მოდელის შემუშავება არჩეული იურიდიული ფორმის მიხედვით.
გავრცელებული სიტუაციები
DAO-ს სამართლებრივი სტრუქტურირება აუცილებელია შემდეგ შემთხვევებში:
- როდესაც ინვესტიციების განსახორციელებლად შექმნილ DAO-ს (Investment DAO) სურს შეიძინოს რეალური აქტივები (მაგ. უძრავი ქონება ან სტარტაპის წილები) და სჭირდება იურიდიული პირი საკუთრების რეგისტრაციისთვის.
- როდესაც პროტოკოლის DAO (Protocol DAO) აგროვებს საკომისიოებს და სჭირდება ამ შემოსავლის ლეგალიზება და გადასახადების გადახდა, რათა თავიდან აიცილოს „უკანონო სამეწარმეო საქმიანობის“ კვალიფიკაცია.
- როდესაც საქველმოქმედო DAO (Charity DAO) აგროვებს დონაციებს და სურს გრანტების გაცემა ოფიციალური საბანკო სისტემის გავლით.
- როდესაც დეველოპერების ჯგუფს სურს დაიცვას თავი პერსონალური პასუხისმგებლობისგან, რადგან არარეგისტრირებული DAO შეიძლება ჩაითვალოს ამხანაგობად, სადაც წევრები მთელი თავისი ქონებით აგებენ პასუხს.
- როდესაც DAO გეგმავს საკუთარი ტოკენის გამოშვებას და სურს სამართლებრივი რისკების (ფასიანი ქაღალდების რეგულაციების) მინიმუმამდე დაყვანა.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
საქართველოში DAO-ს სტრუქტურირებისთვის ძირითადად გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი და საქართველოს კანონი „მეწარმეთა შესახებ“. კომერციული მიზნებისთვის ყველაზე ხშირად იქმნება შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს), რომელიც საშუალებას იძლევა შეიზღუდოს წევრთა პასუხისმგებლობა. არაკომერციული ან სოციალური მიზნებისთვის გამოიყენება არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი (ა(ა)იპ). მთავარი გამოწვევა არის ის, რომ ქართული კანონმდებლობა ჯერ არ ცნობს „ტოკენს“ როგორც წილის პირდაპირ ეკვივალენტს საჯარო რეესტრში. ამიტომ, იურისტები ქმნიან რთულ სახელშეკრულებო კონსტრუქციებს (მაგ. ოფციონები, პარტნიორთა შეთანხმებები), რომლებიც სმარტ კონტრაქტის შედეგებს აძლევს იურიდიულ ძალას. ასევე გასათვალისწინებელია „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ კანონი, რომელიც მოითხოვს ბენეფიციარი მესაკუთრეების იდენტიფიკაციას, რაც ანონიმური DAO-ებისთვის სირთულეს წარმოადგენს.
მომსახურების პროცესი
Legal.ge-ს სპეციალისტებთან მუშაობა შემდეგ ეტაპებს მოიცავს:
- მიზნების ანალიზი: DAO-ს ტიპის (ინვესტიცია, სერვისი, სოციალური) და მიზნების განსაზღვრა.
- იურისდიქციული შედარება: საქართველოს უპირატესობების შეფასება სხვა პოპულარულ იურისდიქციებთან (ვაიომინგი, შვეიცარია) შედარებით.
- სტრუქტურის დიზაინი: ოპტიმალური „Legal Wrapper“-ის შერჩევა (შპს, ფონდი, ასოციაცია).
- დოკუმენტაციის დრაფტინგი: წესდების, პარტნიორთა შეთანხმების და ტოკენის მფლობელთა უფლებების დოკუმენტის მომზადება.
- რეგისტრაცია: იურიდიული პირის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში და საგადასახადო ორგანოში.
- ბანკინგის მხარდაჭერა: საბანკო ანგარიშის გახსნის მცდელობა ან ალტერნატიული ფინტექ გადაწყვეტილებების მოძიება.
რატომ Legal.ge?
DAO-ს სტრუქტურირება მოითხოვს არა მხოლოდ კორპორაციული სამართლის, არამედ ბლოკჩეინ ტექნოლოგიების ღრმა ცოდნას. ტრადიციული იურისტები ხშირად ვერ იაზრებენ დეცენტრალიზაციის პრინციპებს. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით Web3-ზე ორიენტირებულ იურისტებს, რომლებსაც ესმით, როგორ მუშაობს სმარტ კონტრაქტები და შეუძლიათ შექმნან ისეთი სამართლებრივი სტრუქტურა, რომელიც დაიცავს DAO-ს დეცენტრალიზებულ ბუნებას და ამავდროულად უზრუნველყოფს კანონთან შესაბამისობას.
განახლდა: ...