დასაქმებულთა მონაცემები: საფუძვლებიდან მონიტორინგამდე
სამუშაო ადგილი ერთ-ერთი ყველაზე მონაცემინტენსიური გარემოა: დამსაქმებელი აგროვებს კანდიდატისა და დასაქმებულის ვინაობის, ანაზღაურების, შვებულებების, შეფასების და ხშირად ქცევის მონაცემებს. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ საქართველოს კანონი ამ სფეროს ზოგადი წესებით აწესრიგებს, თუმცა ზოგიერთი ნორმა — საფუძვლების სია, განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების შრომითი საფუძველი, ვიდეომონიტორინგი და ავტომატიზებული გადაწყვეტილებები — სწორედ დასაქმებულებისთვის არის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ წესებს ერთად.
დამუშავების საფუძვლები და მათი დასაბუთება
მონაცემთა დამუშავება დასაშვებია, თუ კანონით გათვალისწინებული ერთ-ერთი საფუძველი არსებობს: სუბიექტის თანხმობა კონკრეტული მიზნით; სუბიექტთან გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება ან გარიგების დადება; კანონით გათვალისწინებული დამუშავება; კანონმდებლობით დაკისრებული მოვალეობების შესრულება; მონაცემის საჯაროდ ხელმისაწვდომობა; სასიცოცხლო ინტერესების დაცვა; მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესი; საჯარო ინტერესის ამოცანები; პასუხისმგებელი ან მესამე პირის ლეგიტიმური ინტერესები — გარდა სუბიექტის უფლებების დაცვის აღმატებული ინტერესისა; და სუბიექტის განცხადების განხილვა. დასაქმებულთა კონტექსტში ყველაზე ხშირად მუშაობს გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების, კანონით დაკისრებული მოვალეობის და ლეგიტიმური ინტერესების საფუძვლები. გადამწყვეტია ერთი: საფუძვლის დასაბუთების ვალდებულება თავად დამსაქმებელს ეკისრება — ანუ ყოველი მონაცემთა ნაკადისთვის უნდა იყოს ცნობილი, რომელ საფუძველზეა ის აგებული.
განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემები და შრომითი საფუძველი
განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემები — ჯანმრთელობა, რასობრივი ან ეთნიკური კუთვნილება, პოლიტიკური შეხედულებები, რელიგიური ან ფილოსოფიური მრწამსი, პროფესიული კავშირის წევრობა და სხვა — მუშავდება მხოლოდ კანონით დადგენილი საფუძვლებით და გარანტიების უზრუნველყოფით. ამ ჩამონათვალში შრომითი კონტექსტისთვის ცალკე საფუძველია გათვალისწინებული: განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების დამუშავება აუცილებელია შრომითი ვალდებულებებისა და ურთიერთობის ხასიათიდან გამომდინარე, მათ შორის დასაქმების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად ან დასაქმებულის შრომითი უნარების შესაფასებლად. სხვა შემთხვევებში საჭიროა წერილობითი თანხმობა, კანონით პირდაპირი რეგულირება ან სხვა ჩამონათვლული საფუძველი. ანუ ჯანმრთელობის მონაცემების შრომით კონტექსტში დამუშავება შესაძლებელია, მაგრამ მხოლოდ ამ სპეციფიკური საფუძვლის ან სხვა კანონიერი საფუძვლის ქვეშ — და არა ზოგადი საჭიროებით.