დეცენტრალიზებული ფინანსების რეგულაციული ვაკუუმი და რეალური სამართლებრივი ჩარჩო
დეცენტრალიზებული ფინანსები — ავტომატური ხელშეკრულებებზე აგებული საფინანსო პროტოკოლები — საქართველოში ცალკე რეგულატორული რეჟიმით არ არის დაფარული: არ არსებობს არც „დეფი-ლიცენზია“ და არც პროტოკოლებისთვის სპეციალურად მორგებული კანონი. ამიტომ პატიოსანი სამართლებრივი ანალიზი აქ არ არის „დეფის რეგულაციის“ ჩამოთვლა, არამედ იმ არსებული ვალდებულებების გამოყოფა, რომლებიც დეცენტრალიზებულ პროტოკოლებს ეხებათ მაშინ, როცა მათ კონკრეტული ბიზნესი აინტეგრირებს. ქართულ სივრცეში ასეთი ჩარჩო ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის შესახებ კანონია: მისი რისკზე დაფუძნებული მიდგომა სწორედ იმ ანალიზს ითხოვს, რაც დეცენტრალიზებულ ფინანსებთან კონტაქტის დროს უნდა ჩატარდეს.
რისკების შეფასების მოვალეობა
კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტით, ანგარიშვალდებულმა პირმა, თავისი საქმიანობის ხასიათისა და მოცულობის გათვალისწინებით, უნდა დანერგოს ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების რისკების შეფასებისა და მართვის ეფექტიანი სისტემა. საქმიანობასთან დაკავშირებული რისკები პერიოდულად შეაფასდება და აღირიცხება — კლიენტისა და ბენეფიციარი მესაკუთრის, მათი საქმიანობის არსისა და ადგილსამყოფელი იურისდიქციის, პროდუქტის, მომსახურების ან მისი მიწოდების საშუალების, გარიგებისა და სხვა რისკფაქტორის საფუძველზე. დეცენტრალიზებული ფინანსებისთვის გადამწყვეტი ზუსტად მე-3 პუნქტია: ახალი ტექნოლოგიის, პროდუქტის, მომსახურების ან მისი მიწოდების საშუალების დანერგვამდე ან ბიზნესპრაქტიკაში სხვა არსებითი ცვლილების განხორციელებამდე ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია შეაფასოს ასეთ ცვლილებასთან დაკავშირებული რისკები — ანუ დეფი-პროტოკოლთან ინტეგრაცია თავისთავად რისკის შეფასების ტრიგერია. გარდა ამისა, კლიენტთან დაკავშირებული რისკები და კლიენტის რისკის დონე განისაზღვრება ერთჯერადი გარიგების დადებამდე და საქმიანი ურთიერთობის დამყარებამდე, შემდეგ კი პერიოდულად და არსებითი ცვლილებებისას. საზედამხედველო ორგანოს მოთხოვნისას ანგარიშვალდებულმა პირმა უნდა დაუსაბუთოს, რომ რისკები სათანადოდ შეაფასა და მათ სამართავად ეფექტიანი ღონისძიებები განახორციელა.