მონაცემთა დამუშავება

დოკუმენტების განადგურება

არის თუ არა განადგურება მონაცემთა დამუშავება?

დიახ. კანონის მე-3 მუხლის მიხედვით, დამუშავების ცნება მოიცავს წაშლასა და განადგურებას. ამიტომ განადგურება კანონიერი, დაგეგმილი და დოკუმენტირებული უნდა იყოს.

როდის ხდება განადგურება სავალდებულო?

მიზნის მიღწევის შემდეგ მონაცემები უნდა წაიშალოს, განადგურდეს ან დეპერსონალიზდეს — თუ კანონი შენახვას არ ითხოვს. სუბიექტის მოთხოვნით კი ეს არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა უნდა მოხდეს ან უარი უნდა იყოს დასაბუთებული.

რა ხდება მონაცემების მიმღებებთან?

დამუშავების შეწყვეტის, წაშლის ან განადგურების შესახებ ყველა მიმღებს ეცნობება, და მათაც უნდა გაანადგურონ საკუთარი ასლები. დამუშავებაზე უფლებამოსილი პირი ხელშეკრულების დასრულებისას წაშლის ასლებს ან სრულად გადასცემს მათ.

რა ალტერნატივა არსებობს განადგურებისა?

დეპერსონალიზაცია — მონაცემთა ისეთი დამუშავება, რომლის შედეგადაც მათი მიკავშირება კონკრეტულ პირთან შეუძლებელი ხდება. ის შესაფერსია, როდესაც ანონიმური მონაცემები კვლავ საჭიროა.

4 წთ·9 იან 2026

დოკუმენტების განადგურება, როგორც მონაცემთა დამუშავების სახე

დოკუმენტების განადგურება ხშირად აღიქმება, როგორც უბრალო ტექნიკური ოპერაცია — ქაღალდის შრეიფერში გატარება ან ფაილის წაშლა. ქართული სამართლით ეს ასე არ არის: „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლით განსაზღვრული დამუშავების ცნება პირდაპირ მოიცავს წაშლას და განადგურებას, ისევე როგორც შეგროვებას, შენახვას, შეცვლას, გამოყენებას და გამჟღავნებას. ამიტომ განადგურება სრულფასოვანი დამუშავებაა: ის უნდა იყოს კანონიერი, დაგეგმილი და დოკუმენტირებული.

ამავე მუხლში განსაზღვრულია დეპერსონალიზაციის ცნებაც — მონაცემთა ისეთი დამუშავება, რომლის შედეგადაც მათი მიკავშირება კონკრეტულ პირთან შეუძლებელი ხდება. დეპერსონალიზაცია განადგურების ალტერნატივას წარმოადგენს იმ შემთხვევებში, როდესაც მონაცემთა ანონიმური სახე კვლავ საჭიროა სტატისტიკისთვის ან ანალიტიკისთვის, მაგრამ პიროვნებასთან კავშირი — არა.

როდის ხდება განადგურება სავალდებულო

კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისი ქვეპუნქტი შენახვის ვადის შეზღუდვის პრინციპს აწესრიგებს: მონაცემები შეიძლება შენახულ იქნეს მხოლოდ იმ ვადით, რომელიც აუცილებელია შესაბამისი ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად. მიზნის მიღწევის შემდეგ ისინი უნდა წაიშალოს, განადგურდეს ან დეპერსონალიზებული ფორმით შეინახოს — გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც დამუშავება განსაზღვრულია კანონით ან კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით და შენახვა აუცილებელი და პროპორციული ზომაა.

ეს ნიშნავს, რომ განადგურების გეგმა მიზნებიდან იწყება: თითოეული დოკუმენტის კატეგორიისთვის უნდა იყოს ცნობილი, რომელი მიზანს ის ემსახურება, როდის ითქმის ეს მიზანი მიღწეულად და რა ხდება შემდეგ — წაშლა, განადგურება თუ დეპერსონალიზაცია. კანონიერი შენახვის ვადის გასვლის შემდეგ დოკუმენტის შენახვა აღარ არის ნეიტრალური ქმედება: ის პრინციპის დარღვევაა.

სუბიექტის მოთხოვნა და ვადები

მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მონაცემთა სუბიექტს უფლება აქვს, დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირს მოსთხოვოს მის შესახებ მონაცემთა დამუშავების, მათ შორის პროფაილინგის, შეწყვეტა, წაშლა ან განადგურება. ამ მოთხოვნაზე პასუხის ვადა მკაფიოა: არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა უნდა შეწყდეს დამუშავება ან მონაცემები წაიშალოს ან განადგურდეს, ან სუბიექტს ეცნობოს უარის საფუძველი და განემარტოს გასაჩივრების წესი.

განადგურების პროცესი აქაც არ სცილდება ორგანიზაციის საზღვრებს. მე-16 მუხლის შესაბამისი პუნქტების მიხედვით, დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია დამუშავების შეწყვეტის ან მონაცემთა წაშლის ან განადგურების შესახებ შეატყობინოს ყველა მონაცემთა მიმღებს და ყველა იმ პირს, რომლებსაც თავად გადასცა მონაცემები — გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ეს შეუძლებელია პირთა სიმრავლის ან არაპროპორციული დანახარჯების გამო. ინფორმაციის მიღების შემდეგ ეს პირები ვალდებული არიან შეწყვიტონ დამუშავება და წაშალონ ან გაანადგურონ თავიანთი ასლები.

განახლდა: 18 ნოე 2026