პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრის ინსტიტუტი ქართულ კანონმდებლობაში
პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცერი არის ის ფიგურა, რომელიც ორგანიზაციაში მონაცემთა დაცვის კანონიერებას პირადად უზრუნველყოფს. ეს ინსტიტუტი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 33-ე მუხლით არის განსაზღვრული, და სწორედ ამ მუხლს ეყრდნობა აუთსორსინგის მოდელიც — ოფიცრის ფუნქციის გადაცემა გარე პირისთვის მომსახურების ხელშეკრულებით. ამ გვერდზე განხილულია, ვინ არის ვალდებული ოფიცრის დანიშვნაზე, რა ფუნქციები აქვს მას და როგორ მუშაობს აუთსორსინგული მოდელი კანონის შესაბამისად.
მნიშვნელოვანია თავდაპირველი დათვლა: ეს არ არის სერთიფიცირების რეჟიმი და კანონი არ ითხოვს განსაკუთრებულ კვალიფიკაციასთან დაკავშირებულ ფორმალობებს. მოთხოვნა სხვაა: ოფიცერს უნდა ჰქონდეს სათანადო ცოდნა მონაცემთა დაცვის სფეროში, ის ანგარისვალდებული უნდა იყოს მაქსიმალურად მაღალი დონის მმართველობის სტრუქტურის წინაშე და მისი დამოუკიდებლობა უნდა იყოს უზრუნველყოფილი.
ვინ არის ვალდებული ოფიცრის დანიშვნაზე
33-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრის დანიშვნა ან განსაზღვრა ვალდებული არიან: საჯარო დაწესებულება, სადაზღვევო ორგანიზაცია, კომერციული ბანკი, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, საკრედიტო ბიურო, ელექტრონული კომუნიკაციის კომპანია, ავიაკომპანია, აეროპორტი, სამედიცინო დაწესებულება, აგრეთვე დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი და დამუშავებაზე უფლებამოსილი პირი, რომელიც ამუშავებს დიდი რაოდენობით მონაცემთა სუბიექტების მონაცემებს ან ახორციელებს მათი ქცევის სისტემატურ და მასშტაბურ მონიტორინგს.
ჩამოთვლილი შემთხვევების გარდა სხვა დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირებს საკუთარი შეხედულებისამებრ უფლება აქვთ, დანიშნონ ან განსაზღვრონ ოფიცერი. ხოლო იმ პირთა წრე, რომლებსაც ეს ვალდებულება არ აქვთ, განისაზღვრება გენერალური აუდიტორის ნორმატიული აქტით.
ოფიცრის ფუნქციები
კანონი ოფიცრის ფუნქციებს ზუსტად აწესრიგებს. ის უზრუნველყოფს დამუშავებასთან დაკავშირებულ საკითხებზე პირებისა და მათი თანამშრომლების ინფორმირებას და კონსულტირებას; მონაწილეობს შიდა რეგულაციებისა და მონაცემთა დაცვაზე ზეგავლენის შეფასების დოკუმენტის შემუშავებაში; ასრულებს კანონმდებლობისა და შიდა დოკუმენტების შესრულების მონიტორინგს; აანალიზებს შემოსულ განცხადებებსა და საჩივრებს და გასცემს რეკომენდაციებს; იღებს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისგან კონსულტაციებს და წარმოადგენს ორგანიზაციას მასთან ურთიერთობაში; წარადგენს მისი მოთხოვნით ინფორმაციასა და დოკუმენტებს; აწარმოებს დავალებების შესრულების კოორდინაციას; და სუბიექტის მიმართვისას უზრუნველყოფს მისთვის დამუშავების პროცესებისა და უფლებების შესახებ ინფორმაციის მიწოდებას.
ეს ფუნქციები ასახავს იმას, რომ ოფიცერი არ არის მხოლოდ წესდებულებრივი თანამდებობა: ის არის ცოდნის, კონტროლის და კომუნიკაციის ცენტრი, რომელიც ორგანიზაციას და ზემდგომ ორგანოს შორის დგას.
აუთსორსინგის მოდელი: როგორ არის დაშვებული
33-ე მუხლის მე-3 პუნქტი პირდაპირ ადგენს აუთსორსინგის კანონიერებას: ოფიცრის ფუნქცია შეიძლება შეასრულოს დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირის ან დამუშავებაზე უფლებამოსილი პირის თანამშრომელმა ან სხვა პირმა მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე. ეს ნიშნავს, რომ გარე პარტნიორთან დადებული მომსახურების ხელშეკრულება სრულფასოვანი კანონიერი გზაა — თანამშრომლის დაქირავება აუცილებელი არ არის.
კანონი იმავე პუნქტით დაშვებულს ხდის თანამდებობათა გაერთიანებასაც: ოფიცარს უფლება აქვს, შეასრულოს სხვა ფუნქციაც, თუ ეს არ წარმოშობს ინტერესთა კონფლიქტს. ხოლო მე-4 პუნქტის მიხედვით, რამდენიმე დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ ან დამუშავებაზე უფლებამოსილ პირს შეიძლება ჰყავდეთ საერთო ოფიცერი, თუ უზრუნველყოფილი იქნება მის მიერ ფუნქციების სრულფასოვანი შესრულება; საჯარო დაწესებულებებისთვის დაშვებულია რამდენიმე სახელმწიფო დაწესებულებისთვის საერთო ოფიცრის დანიშვნაც.
მე-7 პუნქტი ორგანიზაციის ვალდებულებებს განსაზღვრავს: უნდა უზრუნველყოფილი იყოს ოფიცრის სათანადო ჩართულობა მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში, მისი შესაბამისი რესურსებით უზრუნველყოფა და მისი დამოუკიდებლობა საქმიანობის განხორციელებისას. დროებითი არყოფნისას ან უფლებამოსილების შეწყვეტისას სხვა პირი უფლებამოსილებით გაუმართლებელი დაყოვნების გარეშე უნდა აღიჭურვოს.
33-ე მუხლის მე-8 პუნქტის მიხედვით, დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი და დამუშავებაზე უფლებამოსილი პირი ვალდებული არიან ოფიცრის დანიშვნიდან ან განსაზღვრიდან, აგრეთვე მისი შეცვლიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში მისი ვინაობა და საკონტაქტო ინფორმაცია აცნობონ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს, რომელიც ამ ინფორმაციას აქვეყნებს. ამავდროულად, ოფიცრის ვინაობა და საკონტაქტო ინფორმაცია პროაქტიულად უნდა გამოქვეყნდეს ვებგვერდზე ან სხვა ხელმისაწვდომი საშუალებით.
ოფიცრის ფიგურა ასევე აღრიცხვის ნაწილია: 28-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისი ქვეპუნქტი დამუშავებასთან დაკავშირებულ აღრიცხვაში პირდაპირ მოიცავს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრის ვინაობას და საკონტაქტო ინფორმაციას.
პასუხისმგებლობა დანიშვნის ვალდებულების შეუსრულებლობისთვის
82-ე მუხლი სანქციას ორ საფეხურად აწესებს. 33-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ოფიცრის დანიშვნასთან დაკავშირებული ვალდებულების შეუსრულებლობა იწვევს სამართალდამრღვევის გაფრთხილებას. ხოლო იმავე ვალდებულების შეუსრულებლობა გენერალური აუდიტორის მიერ ადმინისტრაციული სახდელის დადებიდან 1 წლის განმავლობაში — დაჯარიმებას 3 000 ლარის ოდენობით.
Legal.ge-ს გუნდი გთავაზობთ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცრის აუთსორსინგის სერვისს: სრული ფუნქციების შესრულებას მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურთან კომუნიკაციისა და შეტყობინებების წარმოებას 10 სამუშაო დღის ვადებში და იმ საერთო ცოდნის გაზიარებას, რომელიც ორგანიზაციის კანონიერებას ხარისხიანად უზრუნველყოფს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ — მონაცემთა დაცვის ოფიცრის აუთსორსინგთან დაკავშირებით ხშირად დასმული კითხვები.
შეიძლება თუ არა ოფიცრის ფუნქციის აუთსორსინგი?
დიახ — 33-ე მუხლის მე-3 პუნქტით ფუნქცია შეიძლება შეასრულოს თანამშრომელმა ან სხვა პირმა მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე; რამდენიმე ორგანიზაციას შეიძლება ჰყავდეს საერთო ოფიცერიც.
რა ვადაში ეცნობება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს?
დანიშვნიდან, განსაზღვრიდან ან შეცვლიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში მისი ვინაობა და საკონტაქტო ინფორმაცია ეცნობება სამსახურს და ქვეყნდება ვებგვერდზე.
რა სანქციაა გათვალისწინებული?
82-ე მუხლით: პირველად დარღვევაზე — გაფრთხილება; გენერალური აუდიტორის ადმინისტრაციული სახდელის დადებიდან 1 წლის განმავლობაში განმეორებით — 3 000 ლარის ჯარიმა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
აუთსორსინგის გადაწყვეტილება საფუძვლიან შეფასებას საჭიროებს: ვალდებულების არსებობა, ფუნქციების ორგანიზება და სანქციების რისკი. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ მონაცემთა დაცვის სპეციალისტს. მიმართეთ კონსულტაციისთვის.