ევროპული სტანდარტი და ქართული კანონი: რა არის შესაბამისობის ობიექტი
ევროკავშირის მონაცემთა დაცვის ზოგადი რეგულაცია საქართველოში პირდაპირ არ მოქმედებს — ქართული ბაზრისთვის ოპერატიული კანონი პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ საქართველოს კანონია. ამავე დროს, ბევრი ქართული კომპანია ევროპელ მომხმარებლებთან მუშაობს და ევროპულ პარტნიორებს მონაცემებს გადასცემს, ამიტომ მათი შესაბამისობის პროგრამა ორივე რეგულაციის მოთხოვნებს უნდა უპასუხებდეს. პრაქტიკული გზა ასეთია: შიდა დოკუმენტები და პროცესები აგებული უნდა იყოს ქართული კანონის კონკრეტულ მოთხოვნებზე, ხოლო ევროპული სტანდარტის ექვივალენტური დონე უზრუნველყოფილია იქ, სადაც ორივე რეგულაცია ერთსა და იმავეს ითხოვს.
საინტერესოა, რომ ქართული კანონის ძირითადი ბლოკები ევროპული რეგულაციის არქიტექტურას იმეორებს: დამუშავების პრინციპები, საფუძვლები, სუბიექტის უფლებები ინფორმაციაზე, გასწორებაზე და წაშლაზე, და გასაჩივრების უფლება. სხვაობა დეტალებშია — ვადებში, ზედამხედველობის ორგანოში და სანქციების რეჟიმში. ამიტომ შესაბამისობის აუდიტი ორ ფენად ტარდება: ჯერ ქართული კანონით განსაზღვრული ვალდებულებების შემოწმება, შემდეგ კი ევროპულ პარტნიორთან მონაცემთა გადაცემის საფუძვლების განმარტება.
დამუშავების პრინციპები: კანონიერება, პროპორციულობა, ზუსტი ვადები
კანონის მუხლი 4 აყენებს დამუშავების პრინციპებს: მონაცემები უნდა დამუშავდეს კანონიერად, სამართლიანად, მონაცემთა სუბიექტისთვის გამჭვირვალედ და მისი ღირსების შეულახავად. მონაცემები შეგროვდეს მხოლოდ კონკრეტული, მკაფიოდ განსაზღვრული და ლეგიტიმური მიზნებისთვის, და დაუშვებელია შემდგომი დამუშავება თავდაპირველ მიზანთან შეუთავსებელი მიზნით. მონაცემები უნდა დამუშავდეს მხოლოდ იმ მოცულობით, რომელიც აუცილებელია ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად, და იყოს ამ მიზნის თანაზომიერი. მონაცემები უნდა იყოს ნამდვილი და ზუსტი — არაზუსტი მონაცემები გასწორდეს, წაიშალოს ან განადგურდეს გაუმართლებელი დაყოვნების გარეშე.
იმავე მუხლით მონაცემები შეიძლება შენახულ იქნეს მხოლოდ იმ ვადით, რომელიც აუცილებელია მიზნის მისაღწევად; მიზნის მიღწევის შემდეგ ისინი უნდა წაიშალოს, განადგურდეს ან დეპერსონალიზებული ფორმით შეინახოს, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. უსაფრთხოებისთვის მიღებული უნდა იყოს ტექნიკური და ორგანიზაციული ზომები, რომლებიც მონაცემებს დაიცავს უნებართვო ან უკანონო დამუშავებისგან, შემთხვევითი დაკარგვისგან, განადგურებისგან ან დაზიანებისგან. დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი პასუხისმგებელია ამ პრინციპების დაცვაზე და უნდა შეძლოს მათთან შესაბამისობის დასაბუთება — ეს სწორედ ის მოთხოვნაა, რომლის გამოც შესაბამისობის პროგრამა დოკუმენტურად უნდა იყოს გაფორმებული.
დამუშავების საფუძვლები: რაზე დგას თქვენი პროცესი
მუხლი 5 განსაზღვრავს დამუშავების დასაშვებ საფუძვლებს: მონაცემთა სუბიექტის თანხმობა ერთი ან რამდენიმე კონკრეტული მიზნით; გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება ან სუბიექტის მოთხოვნით გარიგების დადება; კანონით გათვალისწინებული დამუშავება; კანონმდებლობით დაკისრებული მოვალეობების შესრულება; მონაცემის საჯაროდ ხელმისაწვდომობა; სუბიექტის ან სხვა პირის სასიცოცხლო ინტერესების დაცვა; მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესის დაცვა; საჯარო ინტერესის სფეროს ამოცანების შესრულება; პასუხისმგებელი ან მესამე პირის ლეგიტიმური ინტერესები, გარდა სუბიექტის უფლებების აღმატებული ინტერესისა; და სუბიექტის განცხადების განხილვა. აუცილებელია თითოეული პროცესისთვის საფუძვლის არჩევა და მისი დაფიქსირება, რადგან სამართლიანი საფუძვლის დასაბუთების ვალდებულება პასუხისმგებელ პირს ეკისრება.