ჭკვიანი მოწყობილობების მონაცემები და ქართული კანონი
ინტერნეტთან დაკავშირებული მოწყობილობები — სენსორები, საყოფაცხოვრებო ტექნიკა, ცვალებადი გაჯეტები, სამრეწველო კონტროლერები — უწყვეტად აგროვებენ ინფორმაციას მფლობელებისა და მომხმარებლების შესახებ: მდებარეობას, რეჟიმს, ჩვევებს, ზოგჯერ ჯანმრთელობის მაჩვენებლებსაც. საქართველოში ინტერნეტ-მოწყობილობების კონფიდენციალურობისთვის ცალკე სექტორული კანონი არ არსებობს და ეს უნდა ითქვას პირდაპირ: დაკავშირებული მოწყობილობების მონაცემების ნაკადები მუშაობს ზოგად რეჟიმზე — პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ საქართველოს კანონზე. ეს კანონი კი მოითხოვს დაცვას დიზაინის დონეზე, უსაფრთხოების ზომებს, დამუშავების პრინციპებს და ინციდენტებზე რეაგირებას. ქვევით განვმარტავთ, როგორ ვრცელდება ეს მოთხოვნები ინტერნეტ-მოწყობილობის პროდუქტზე.
დამუშავების პრინციპები — საწყისი ჩარჩო
კანონი დამუშავებისას დასაცავ პრინციპებს აწესებს და თითოეული მათგანი პირდაპირ ეხება მოწყობილობებს. მონაცემები უნდა დამუშავდეს კანონიერად, სამართლიანად, სუბიექტისთვის გამჭვირვალედ და მისი ღირსების შეულახავად. შეგროვება დასაშვებია მხოლოდ კონკრეტული, მკაფიოდ განსაზღვრული და ლეგიტიმური მიზნებისთვის, და თავდაპირველ მიზანთან შეუთავსებელი შემდგომი დამუშავება დაუშვებელია. მონაცემები უნდა დამუშავდეს მხოლოდ იმ მოცულობით, რომელიც აუცილებელია ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად, და მიზნის თანაზომიერი უნდა იყოს. მონაცემები ნამდვილი და ზუსტი უნდა იყოს, შენახვა კი — მხოლოდ იმ ვადით, რაც მიზნისთვის აუცილებელია: მიზნის მიღწევის შემდეგ ისინი იშლება, განადგურდება ან დეპერსონალიზებული ფორმით ინახება. ბოლოს, უსაფრთხოების პრინციპი მოითხოვს ისეთი ტექნიკური და ორგანიზაციული ზომების მიღებას, რომლებიც მონაცემებს იცავს უნებართვო ან უკანონო დამუშავებისგან და შემთხვევითი დაკარგვისგან.
დაცვა დიზაინის დონეზე: მინიმიზაცია როგორც საწყისი მეთოდი
კანონი განსაზღვრავს მიდგომას, რომელიც სწორედ ახალ პროდუქტებთან არის დაკავშირებული: ახალი ტექნოლოგიების, ხარჯების, დამუშავების ხასიათის, მასშტაბის, კონტექსტისა და მიზნების, აგრეთვე სუბიექტის უფლებებისთვის მოსალოდნელი რისკების გათვალისწინებით, დამუშავებისთვის პასუხისმგებელმა პირმა როგორც დამუშავების საშუალებების განსაზღვრისას, ისე უშუალოდ პროცესში უნდა მიიღოს სათანადო ტექნიკური და ორგანიზაციული ზომები, მათ შორის ფსევდონიმიზაცია. ამასთან, მონაცემთა რაოდენობის, დამუშავების მასშტაბის, შენახვის ვადებისა და წვდომის განსაზღვრისას უზრუნველყოფილი უნდა იყოს, რომ ავტომატურად დამუშავდეს მხოლოდ ის მოცულობა, რომელიც კონკრეტული მიზნისთვის აუცილებელია. ზომები ისე უნდა გამოიყენებოდეს, რომ ალტერნატიული მიდგომის არჩევამდე პირთა განუსაზღვრელი წრეს ავტომატურად მიეწოდებოდეს წვდომა მხოლოდ მონაცემების მინიმალურ მოცულობაზე. ინტერნეტ-მოწყობილობის კონტექსტში ეს ნიშნავს: მოწყობილობა ისე უნდა დაპროექტდეს, რომ სენსორიდან გადაცემული ინფორმაცია მხოლოდ იმ რაოდენობით და მხოლოდ იმ ვადით მუშავდებოდეს, რომელიც ფუნქციისთვის საჭიროა.