კრიპტო ბიზნესის უსაფრთხოება: რომელი წესებია სავალდებულო
კრიპტო ბიზნესისთვის ცალკე „კიბერუსაფრთხოების კანონი“ საქართველოში არ არსებობს — არც ბირჟებისთვის, არც საფულის მომსახურების პროვაიდერებისთვის. სავალდებულო სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც ასეთ ბიზნესს უსაფრთხოების და კონტროლის მოთხოვნებს უწესებს, მისი ანგარიშვალდებული პირის სტატუსიდან მომდინარეობს: ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის შესახებ კანონი ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერს ფინანსურ ინსტიტუტთა წრეში აყვანის გზით ავალდებულებს შესაბამისობის კონტროლის სისტემის დანერგვას და გადაცემებთან დაკავშირებული ინფორმაციის თანხლებას. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რას ნიშნავს ეს პრაქტიკულად და რა შედეგები აქვს დარღვევას.
ანგარიშვალდებული პირის სტატუსი და მისი მატარებელი წრე
კანონი ანგარიშვალდებულ პირებად განსაზღვრავს სამ ჯგუფს: ფინანსურ ინსტიტუტებს, არასაფინანსო საქმიანობის განმახორციელებელ პირებს და საჯარო დაწესებულებებს. ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი პირდაპირ არის ჩამოთვლილი ფინანსურ ინსტიტუტთა სიაში — გვერდით კომერციული ბანკების, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების, საგადახდო მომსახურების პროვაიდერებისა და სხვებისა. ანუ კრიპტო ბიზნესი „უსაფრთხოების სტანდარტებს“ იღებს არა ცალკე აქტიდან, არამედ საერთო რეჟიმიდან, რომელიც მთელ ფინანსურ სექტორზეა გავრცელებული. ამასთან, კანონის მოთხოვნები სხვა პირებზეც ვრცელდება პირობით: მაგალითად, ადვოკატი ან ნოტარიუსი ანგარიშვალდებული ხდება, თუ კლიენტს ემსახურება მათ შორის ფულადი სახსრების, ფასიანი ქაღალდების ან კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის მართვასთან, საბანკო ანგარიშის მართვასთან, იურიდიული პირის შექმნასთან ან წილების ყიდვა-გაყიდვასთან დაკავშირებულ საკითხებში. პროფესიული საქმიანობის ზოგიერთი სახე, მათ შორის იურიდიული რჩევის მიცემა და წარმომადგენლობა სასამართლოში, ამ მოთხოვნებს არ ექვემდებარება.
კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემა და თანმხლები ინფორმაცია
კანონი ცალკე განსაზღვრავს კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემის ოპერაციას: ეს არის ინიციატორის მიერ ან მისი დავალებით ან თანხმობით, ციფრული საშუალებით მიმღებისთვის კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად შესრულებული ოპერაცია; შესაძლებელია ინიციატორი და მიმღები ერთი და იგივე პირი იყოს. ამ ოპერაციებზე დგას ორი უშუალო მოთხოვნა: პირველი — ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემას ან მიღებას თან ახლდეს საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესით განსაზღვრული თანმხლები ინფორმაცია. მეორე — კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის მიმღების პროვაიდერმა უნდა შეისწავლოს, არსებობს თუ არა ანგარიშგების წარდგენის საფუძველი, თუ გადაცემა სრულად არ შეიცავს ინიციატორის ან მიმღების საიდენტიფიკაციო მონაცემებს დადგენილი წესის შესაბამისად. ტექნიკურად ეს ნიშნავს, რომ გადარიცხვების სისტემა თავიდანვე უნდა იყოს აწყობილი ისე, რომ თანმხლები მონაცემები ჩაიწეროს და შეინახოს.