კრიპტო ბიზნესის რეგისტრაცია და ავტორიზაცია: პროცესის ანატომია
ვირტუალური აქტივებით ბიზნესის წარმოება საქართველოში ორ საფეხურზეა აგებული: პირველი — სუბიექტის განსაზღვრა და მისი მომსახურების მოწესრიგება, მეორე — ეროვნულ ბანკში რეგისტრაცია და ავტორიზაციის მოთხოვნებთან შესაბამისობა. კანონი ამ პროცესს დეტალურად აღწერს: ვინ ახორციელებს ზედამხედველობას, რას მოითხოვს რეგისტრაცია, რა ხდება მის შემდეგ და ვინ წესრიგდება თავად წესები. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ მექანიზმს ეტაპებად.
თუ თქვენი კითხვა სწორედ ლიცენზიაა და არა საფეხურების ანატომია, ჩვენი VASP ლიცენზიის მოპოვების გვერდი ეროვნულ ბანკთან რეგისტრაციის სრულ ციკლს აღწერს.
პირველი ეტაპი: რეგისტრაცია და მისი პირობები
ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს მისი მოთხოვნები. რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესები განისაზღვრება ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით — ანუ პროცესის კონკრეტული ფორმა რეგულატორის აქტებით იცვლება, და მისი ზუსტი ცოდნა მოსამზადებელი სამუშაოს ნაწილია. რეგისტრაციას თან ახლავს გამკაცრებული წესები: დაუშვებელია მომსახურების გაწევა არარეგისტრირებული პირის მიერ, ხოლო რეგისტრირებულ პროვაიდერს ეკრძალება მომსახურების გაწევის, მასთან დაკავშირებული დამხმარე საქმიანობისა და საკუთარი აქტივის გადაცვლის გარდა სხვა საქმიანობა. ზედამხედველობა კი მოიცავს რეგისტრაციასა და გაუქმებას, შემოწმებასა და რეგულირებას, მითითებებს, შეზღუდვებსა და სანქციებს.
მეორე ეტაპი: შესაბამისობა, რომელიც რეგისტრაციას მოჰყვება
ავტორიზაცია ერთჯერადი მოვლენა არ არის. ეროვნული ბანკის უფლებამოსილებების ჩამონათვალი განსაზღვრავს იმას, რაც პროვაიდერს რეგისტრაციის შემდეგაც აქვს გათვალისწინებული: ადგილზე ან დისტანციური შემოწმება; აღრიცხვის დოკუმენტებისა და ანგარიშგების აუდიტი; ნებისმიერი, მათ შორის კონფიდენციალური ინფორმაციის მოთხოვნა და მიღება. შესაბამისობის მუდმივ საფუძველს წარმოადგენს ის მოთხოვნები, რომლებსაც ბანკი სამართლებრივი აქტებით უწესებს: მინიმალური საზედამხედველო კაპიტალი და მისი გაანგარიშების წესი; კაპიტალისა და აქტივების მიმართ კრიტერიუმები; აქტივების შენახვის სტანდარტები; რისკების — მათ შორის საოპერაციო და კიბერუსაფრთხოების — მართვის სტანდარტები და რისკების მართვის საერთო ჩარჩო; გადაცემებთან თანმხლები ინფორმაცია; მნიშვნელოვანი წილის მფლობელებისა და ადმინისტრატორების მიმართ მოთხოვნები. დარღვევის შემთხვევაში ბანკს შეუძლია შეზღუდოს ან შეუწყვიტოს საქმიანობა და დააკისროს სანქცია, მათ შორის ფულადი ჯარიმა.