როგორ შედის პროვაიდერი რეგულატორის რეესტრში
ხშირად ისმის კითხვა, როგორ მივიღოთ VASP ლიცენზია საქართველოში. კლიენტები, რომლებიც ეძებენ „კრიპტო ლიცენზიას საქართველოში“, VASP რეგისტრაციას ან კრიპტო ბიზნესისთვის ეროვნულ ბანკთან ბაზარზე გასასვლელს, ერთსა და იმავე საჭიროებას გამოხატავენ, და საქართველოს მოქმედი ჩარჩო სწორედ ამ საჭიროების გარშემო არის აწყობილი: ცალკე სალიცენზიო კანონი არ არსებობს, ხოლო ბაზარზე შესვლის სავალდებულო გზა არის რეგისტრაცია ეროვნულ ბანკში და მის მიერ დადგენილი მოთხოვნების დაკმაყოფილება. ეს რეჟიმი განსაზღვრავს, თუ ვის შეუძლია ამ მომსახურების გაწევა, რას ამოწმებს ეროვნული ბანკი და რა უფლებამოსილებები აქვს მას რეგისტრაციის შემდეგ. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ ჩარჩოს დეტალურად და მის გარშემო ვაჯამებთ ჩვენი კრიპტო პრაქტიკის სპეციალიზებულ გვერდებს.
რეგისტრაცია და მონოპოლია რეგისტრირებულებზე
ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი მოთხოვნები. რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესები დგინდება ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით. კანონი აქ მკაცრ საზღვარს ავლებს: დაუშვებელია ვირტუალური აქტივის მომსახურების განხორციელება იმ პირის მიერ, რომელიც არ არის ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული პროვაიდერი ან საფინანსო სექტორის ის წარმომადგენელი, რომელსაც საკუთარი საქმიანობის მარეგულირებელი კანონმდებლობით აქვს ასეთი უფლებამოსილება. ასევე, პროვაიდერს ეკრძალება მომსახურების გაწევის, ამ მომსახურებისთვის აუცილებელი დამხმარე საქმიანობისა და საკუთარი ვირტუალური აქტივის გადაცვლის გარდა სხვა საქმიანობის განხორციელება — ანუ რეგისტრაცია მიიღწევა სპეციალიზებული საქმიანობის სანაცვლოდ.
რას ამოწმებს ეროვნული ბანკი შესვლისას და შემდეგ
ეროვნული ბანკის ზედამხედველობა ითვალისწინებს რეგისტრაციასა და მის გაუქმებას, შემოწმებასა და რეგულირებას, წერილობითი მითითებების გაცემას, დამატებითი მოთხოვნების, შეზღუდვებისა და სანქციების დაწესებას. მნიშვნელოვანია, თუ რაზე შეიძლება ითხოვოს ბანკმა ინფორმაცია: კაპიტალის წარმოშობის წყაროებზე, აგრეთვე მნიშვნელოვანი წილის უშუალო მესაკუთრეებსა და ბენეფიციარ მესაკუთრებზე, მათ შორის ქონების ან ფულადი სახსრების წარმომავლობაზე. ბანკს უფლება აქვს სამართლებრივი აქტით დაუდგინოს მოთხოვნები მნიშვნელოვანი წილის მფლობელს და განსაზღვროს ადმინისტრატორების შესაფერისობის კრიტერიუმები — ანუ შესვლის მომზადება ნიშნავს არა მხოლოდ ფორმების შევსებას, არამედ მფლობელობის სტრუქტურისა და მართვის გუნდის გამჭვირვალე მომზადებას.
რეგისტრაციის შემდეგ რეგულირება გრძელდება: ბანკი შეიძლება ადგილზე ან დისტანციურად ამოწმებდეს კანონმდებლობის ან საკუთარი მოთხოვნების შესაბამისობას, ატარებდეს აღრიცხვის დოკუმენტების აუდიტს და მიიღოს ნებისმიერი, მათ შორის კონფიდენციალური ინფორმაცია. მას შეუძლია დაუდგინოს მინიმალური საზედამხედველო კაპიტალი, აქტივების შენახვისა და რისკების — მათ შორის საოპერაციო და კიბერუსაფრთხოების რისკების — მართვის სტანდარტები, მოითხოვოს რისკების მართვის საერთო ჩარჩო და შიდა კონტროლის ეფექტიანობა. პროვაიდერს ან მასთან ურთიერთობას, რომელიც ქმნის გათეთრების, ტერორიზმის დაფინანსების ან სანქციების გვერდის ავლის რისკს ან ხელს უშლის ზედამხედველობას, ბანკს შეუძლია შეუწყვიტოს ან შეუზღუდოს საქმიანობა. დარღვევებისთვის — დაუდგინოს სანქცია, მათ შორის ფულადი ჯარიმა, რომელიც სახელმწიფო ბიუჯეტში მიმართება. გარდა ამისა, ბანკი განსაზღვრავს გადაცემისას თანმხლებ ინფორმაციას, რეგულირების წესს, ლიკვიდაციის წესს, შეიძლება გაათავისუფლოს პროვაიდერი გარკვეული ნორმებისგან და მიიღოს მომხმარებელთა დაცვის აქტები.