ინფორმაციის გამოთხოვის უფლება: ქართული კანონის ჩარჩო
მონაცემთა სუბიექტის მიერ ინფორმაციის გამოთხოვის ინსტიტუტი ხშირად უცხოური აბრევიატურით იწოდება, თუმცა საქართველოში ეს უფლება განსაზღვრავს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ საქართველოს კანონი: სუბიექტს შეუძლია დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირს მოსთხოვოს დადასტურება, მუშავდება თუ არა მის შესახებ მონაცემები, მიიღოს დეტალური ინფორმაცია დამუშავების შესახებ და გაეცნოს მონაცემებს ასლებითურთ. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რას შეიძლება მოითხოვოს სუბიექტმა, რა ვადებში და რა ფორმით უნდა მიიღოს პასუხი და რა ვალდებულება აქვს კომპანიას ამ მოთხოვნებზე პასუხის მისაცემად.
რა ინფორმაციის მიღება შეუძლია სუბიექტს
კანონის თანახმად, სუბიექტს უფლება აქვს მოითხოვოს დადასტურება იმის შესახებ, მუშავდება თუ არა მის შესახებ მონაცემები, დასაბუთებულია თუ არა დამუშავება, და მოთხოვნის შესაბამისად უსასყიდლოდ მიიღოს შემდეგი ინფორმაცია: რომელი მონაცემები მუშავდება და რა არის ამ დამუშავების საფუძველი და მიზანი; მონაცემთა შეგრომების ან მოპოვების წყარო; შენახვის ვადა, ხოლო თუ კონკრეტული ვადის განსაზღვრა შეუძლებელია — ვადის განსაზღვრის კრიტერიუმები; თავისი უფლებების შესახებ; გადაცემის სამართლებრივი საფუძველი და მიზნები და დაცვის სათანადო გარანტიები, თუ მონაცემები გადაეცემა სხვა სახელმწიფოს ან საერთაშორისო ორგანიზაციას; მონაცემთა მიმღების ვინაობა ან კატეგორიები; და ავტომატიზებული დამუშავების, მათ შორის პროფაილინგის, შედეგად მიღებული გადაწყვეტილების ლოგიკა, მისი გავლენა და მოსალოდნელი შედეგები. ეს ჩამონათვალი სრულია: სუბიექტი იმავდროულად იღებს იმ სურათს, თუ ვინ, რატომ და რამდენად დიდხანს იყენებს მის მონაცემებს.
ვადები და ფორმა
ინფორმაცია უნდა მიეწოდოს სუბიექტს მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა. განსაკუთრებულ შემთხვევებში, სათანადო დასაბუთებით, ეს ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს კიდევ 10 სამუშაო დღით, რის შესახებაც სუბიექტს დაუყოვნებლივ ეცნობება. თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, სუბიექტს უფლება აქვს თავად აირჩიოს ინფორმაციის მიწოდების ფორმა; თუ მან სხვა ფორმა არ მოითხოვა, ინფორმაცია მიეწოდება იმავე ფორმით, რომლითაც მოხდა მოთხოვნა. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ელექტრონული მოთხოვნა ელექტრონულ პასუხს ითვალისწინებს, თუ სუბიექტს სხვა არ სურს.
გაცნობა და ასლების მიღება
გაცნობის უფლება ცალკე არის განსაზღვრული: სუბიექტს უფლება აქვს დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირთან გაეცნოს მის შესახებ არსებულ მონაცემებს და უსასყიდლოდ მიიღოს ამ მონაცემების ასლები. უსასყიდლოდ მიღების წესიდან კანონი ორ გამონაკლისს აწესებს: როცა გაცნობისთვის ან ასლების გაცემისთვის საფასური გათვალისწინებულია საქართველოს კანონმდებლობით, და როცა პასუხისმგებელი პირი დაუდგენს გონივრულ საფასურს განსხვავებული ფორმით გაცემისთვის დახარჯული რესურსის ან მოთხოვნის სიხშირის გამო. ამასთან, საფასური ფაქტობრივად დახარჯული რესურსის ოდენობას არ უნდა აღემატებოდეს, და საფასურის გონივრულობის მტკიცების ტვირთი თავად პასუხისმგებელ პირს ეკისრება. ასლების მიღება შესაძლებელია განსხვავებული ფორმითაც, გონივრული საფასურის სანაცვლოდ, თუ ეს ტექნიკურად შესაძლებელია.
პასუხისმგებელი პირის პარალელური მოვალეობა შეგროვებისას
მოთხოვნაზე პასუხის მზადება უფრო ადრე იწყება: კანონი პასუხისმგებელ პირს ავალდებულებს მონაცემების შეგროვებამდე ან შეგროვების დაწყებისთანავე მიაწოდოს სუბიექტს მინიმალური ინფორმაცია: საკუთარი ვინაობა და საკონტაქტო ინფორმაცია, აგრეთვე წარმომადგენლისა და დამუშავებაზე უფლებამოსილი პირის, თუ არსებობს; დამუშავების მიზნები და სამართლებრივი საფუძველი; მონაცემთა მიწოდების სავალდებულოობა და უარის შედეგები; ლეგიტიმური ინტერესები, თუ დამუშავება მას ემყარება; დაცვის ოფიცრის ვინაობა და კონტაქტი, თუ დანიშნულია; მიმღებთა ვინაობა ან კატეგორიები; დაგეგმილი გადაცემები და გარანტიები; შენახვის ვადა ან კრიტერიუმები; და სუბიექტის უფლებები. ეს ინფორმაცია მარტივ და გასაგებ ენაზე უნდა იყოს მიწოდებული, განსაკუთრებით — არასრულწლოვნებისთვის. სწორად შესრულებული ეს მოვალეობა შემდგომ მოთხოვნებსაც ამსუბუქებს.
ორგანიზაციის ვალდებულება უზრუნველყოს უფლებები
საბოლოოდ, კანონი პასუხისმგებელ პირს ავალდებულებს სუბიექტის მოთხოვნის შესაბამისად დადგენილი წესით უზრუნველყოს მისი უფლებების განხორციელება, მათ შორის მიიღოს ყველა ზომა შესაბამისობისთვის და, საჭიროების შემთხვევაში, მათი დემონსტრირებისთვისაც. ეს ვალდებულება ვრცელდება აგრეთვე დამუშავებაზე უფლებამოსილ პირზე მასთან არსებულ ინფორმაციასთან მიმართებით. ჩვენ დაგეხმარებით მოთხოვნებზე პასუხის პროცედურების აგებაში, ინფორმაციის ტექსტების შედგენაში და საფასურის გონივრულ დადგენაში — მიმართეთ კონსულტაციისთვის.
როგორ მოვამზადოთ ორგანიზაცია მოთხოვნებისთვის
მოთხოვნებზე პასუხისმგებლობა კანონით დასადგენი პროცესია და მისი მოწესრიგება ორგანიზაციის ხელშია. პირველი ნაბიჯი — დამუშავების რეესტრის აწყობა: რომ პასუხი 10 სამუშაო დღეში მოხერხდეს, კომპანიამ უნდა იცოდეს, სად და რომელი სისტემებში ინახება სუბიექტის მონაცემები, ვინ არის მიმღებები და რა ვადით ხდება შენახვა — ეს ის ინფორმაციაა, რომლის მიწოდებაც კანონითვე ევალება. მეორე — ვადების კონტროლი: გაგრძელება დასაშვებია მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში, სათანადო დასაბუთებით და დაუყოვნებლივი შეტყობინებით, ამიტომ თითოეული მოთხოვნის ფიქსაცია და ვადების თვალყურის დევნება აუცილებელია. მესამე — საფასურის პოლიტიკა: თუ კომპანია იყენებს განსხვავებული ფორმის ან ხშირი მოთხოვნების საფასურს, მან უნდა შეძლოს დახარჯული რესურსის აღრიცხვა, რადგან საფასურის გონივრულობა სწორედ მას უნდა დაადგინოს. მეოთხე — დემონსტრირება: კანონი მოითხოვს არა მხოლოდ შესაბამისობას, არამედ მის დასაბუთებასაც, ამიტომ თითოეული მოთხოვნისა და პასუხის დოკუმენტირება რეგულარული პრაქტიკა უნდა იყოს.