რას ნიშნავს მონაცემთა ტრანსსასაზღვრო გადაცემა ქართული კანონით
მონაცემთა ტრანსსასაზღვრო გადაცემა ნიშნავს მონაცემების სხვა სახელმწიფოსთვის ან საერთაშორისო ორგანიზაციისთვის გადაცემას, და ეს პროცესი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 37-ე და 38-ე მუხლებით არის განსაზღვრული. ამ გვერდზე განხილულია გადაცემის კანონიერების სრული ალგორითმი: საერთო მოთხოვნებიდან დაწყებული, დაშვების საფუძვლებით, შემდგომი გადაცემის შეზღუდვებით და ადეკვატურობის შეფასებით დამთავრებული, ისევე როგორც დარღვევისთვის გათვალისწინებული სანქციები.
საწყისი წესი მარტივია, მაგრამ ხშირად გამოტოვებული: გადაცემამდე თავად დამუშავება უნდა აკმაყოფილებდეს კანონის ზოგად მოთხოვნებს, მათ შორის მე-5 მუხლით განსაზღვრული საფუძვლის არსებობას. გადაცემა ცალკეულ ტექნიკურ ქმედებას არ წარმოადგენს — ის დამუშავების გაგრძელებაა და სწორედ ამიტომ მას ისეთივე სამართლებრივი საფუძველი სჭირდება, როგორც ნებისმიერ სხვა დამუშავებას.
ზოგადი წესი: შესაბამისი გარანტიების მქონე ქვეყნები
37-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მონაცემთა სხვა სახელმწიფოსა და საერთაშორისო ორგანიზაციისთვის გადაცემა დასაშვებია, თუ არსებობს ამ კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები და შესაბამის სახელმწიფოში ან საერთაშორისო ორგანიზაციაში უზრუნველყოფილია მონაცემთა დაცვისა და სუბიექტის უფლებების დაცვის სათანადო გარანტიები. იმ სახელმწიფოებისა და ორგანიზაციების ნუსხა, სადაც ასეთი გარანტიები არსებობს, 38-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით გენერალური აუდიტორის ნორმატიული აქტით განისაზღვრება.
38-ე მუხლის პირველი პუნქტი განსაზღვრავს, რომ შესაბამის სახელმწიფოში გარანტიების არსებობას სახელმწიფო აუდიტის სამსახური აფასებს საერთაშორისო ვალდებულებების, მარეგულირებელი კანონმდებლობის, სუბიექტის უფლებების დაცვის გარანტიების, შემდგომი გადაცემის წესების და დამოუკიდებელი საზედამხედველო ორგანოს არსებობის ანალიზის საფუძველზე. ნუსხა სულ მცირე 3 წელიწადში ერთხელ უნდა გადაისინჯოს, ხოლო ცვლილებებს უკუქცევითი ძალა არ ექნება.
გამონაკლისის საფუძვლები გადაცემისთვის
როდესაც მიმღები ქვეყანა ნუსხაში არ არის, 37-ე მუხლის მე-2 პუნქტი ექვს გამონაკლის საფუძველს ასახელებს. გადაცემა დასაშვებია, თუ: ის გათვალისწინებულია საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებითა და შეთანხმებით; დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი უზრუნველყოფს სათანადო გარანტიებს ხელშეკრულებით; ის გათვალისწინებულია სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით ან საერთაშორისო თანამშრომლობის სფეროს შესაბამისი კანონებით; სუბიექტი გარანტიების არარსებობისა და შესაძლო საფრთხეების შესახებ ინფორმაციის მიღების შემდეგ წერილობით თანხმობას განაცხადებს; გადაცემა აუცილებელია სასიცოცხლო ინტერესებისთვის, როდესაც სუბიექტს თანხმობის განცხადების უნარი არ აქვს; ან არსებობს მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესი და გადაცემა აუცილებელი და პროპორციული ზომაა.
ხელშეკრულებით გარანტიების საფუძველი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კომერციული პრაქტიკისთვის. ამ შემთხვევაში გადაცემა შესაძლებელია მხოლოდ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ნებართვის მიღების შემდეგ, რომლის გაცემის წესი გენერალური აუდიტორის ნორმატიული აქტით დგინდება. შეთანხმება უნდა ითვალისწინებდეს სავალდებულო სამართლებრივი ძალის მქონე შესასრულებელ პირობებს.

