რას აწესრიგებს საერთაშორისო კრიპტო-ტრანზაქციების სამართლებრივი რეჟიმი
კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივების გადაცემა საერთაშორისო დონეზე ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის შესახებ კანონის სპეციალური რეგულაციის ობიექტია. ამ გვერდზე ჩვენ ვხსნით კანონის მე-17-1, მე-18 და მე-19 მუხლებს — კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემის ცნებას, თანმხლები ინფორმაციის მოთხოვნებს, გაძლიერებულ პრევენციულ ღონისძიებებს და მაღალი რისკის იურისდიქციების რეჟიმს. ეს მასალა სასარგებლოა იმ პირებისთვის, ვინც საზღვარგარეთ ახორციელებს კრიპტო-ოპერაციებს ან მომსახურებას უწევს ასეთ ოპერაციებს — პროვაიდერებისთვის, ინვესტორებისთვის და ბიზნესისთვის, რომელიც კრიპტო-აქტივებს გადახდის საშუალებად იყენებს. მიზანი მარტივია: თითოეულმა მონაწილემ იცოდეს, რომელი მოთხოვნა ეხება მის როლს და რა შედეგი ელის მის დარღვევას.
ამ ნაკადებს ქვემოთ მდგარი საგადასახადო წესებისთვის — კრიპტო შემოსავლის კლასიფიკაციისა და განაკვეთებისთვის — იხილეთ ჩვენი კრიპტოვალუტის დაბეგვრის გვერდი.
კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემა და თანმხლები ინფორმაცია
კანონის მე-17-1 მუხლის მიხედვით, კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემა არის ინიციატორის მიერ ან მისი დავალებით/თანხმობით, ციფრული საშუალებით მიმღებისთვის ამ აქტივის ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად შესრულებული ოპერაცია. გადაცემისას შესაძლებელია ინიციატორი და მიმღები ერთი და იგივე პირი იყოს ან ორივე მათგანს მომსახურებას ერთი პროვაიდერი უწევდეს. ეს განმარტება მნიშვნელოვანია, რადგან სწორედ მას მიეწერება სპეციალური ტრანსფერტული წესები, რომლებიც კლასიკურ საბანკო გადარიცხვებზე აგებულ მოდელს ეყრდნობა, მაგრამ ციფრულ აქტივებზე ადაპტირებული ფორმით ვრცელდება.
ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ ასეთ გადაცემას ან/და მიღებას თან ახლდეს საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესით განსაზღვრული თანმხლები ინფორმაცია. თუ გადაცემა სრულად არ შეიცავს ინიციატორის/მიმღების საიდენტიფიკაციო მონაცემებს, მიმღების პროვაიდერმა უნდა შეისწავლოს, არსებობს თუ არა კანონით გათვალისწინებული ანგარიშგების წარდგენის საფუძველი. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ საერთაშორისო კრიპტო-გადარიცხვებისას გამგზავრებისა და მიღების მხარეები ორივე პასუხისმგებელნი არიან ინფორმაციის სისრულეზე, ხოლო ხარვეზი ანგარიშგებამდე და შემდგომ ღონისძიებებამდე მიგვიყვანს.
გაძლიერებული პრევენციული ღონისძიებები
კანონის მე-18 მუხლი ანგარიშვალდებულ პირს ავალდებულებს მაღალი რისკის დონისთვის მიკუთვნებული კლიენტის მიმართ, ძირითადი პრევენციული ღონისძიებების გარდა, განახორციელოს დამატებითი ღონისძიებები: მოიპოვოს კლიენტის ან/და ბენეფიციარი მესაკუთრის ქონებისა და საქმიანობის შესახებ დამატებითი ინფორმაცია; გაზარდოს საიდენტიფიკაციო მონაცემების განახლების სიხშირე; მოიპოვოს საქმიანი ურთიერთობის განზრახული ხასიათის, მათ შორის მოსალოდნელ გარიგებათა მიზნებისა და საფუძვლების შესახებ დამატებითი ინფორმაცია; მიიღოს ხელმძღვანელობის ნებართვა ურთიერთობის დამყარებისათვის; მიიღოს გონივრული ზომები კლიენტის ქონების, ფულადი სახსრებისა და კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის წარმომავლობის დასადგენად; და განახორციელოს გაძლიერებული მონიტორინგი, მათ შორის გაზარდოს რისკების მართვის ღონისძიებების რაოდენობა ან/და სიხშირე.
საჭიროების შემთხვევაში ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია განახორციელოს სხვა, ეფექტიანი ღონისძიებებიც გამოვლენილი რისკების სამართავად. კრიპტო-სექტორში ეს მიდგომა განსაკუთრებით მკაცრად მუშაობს: პროვაიდერი ვერ შემოიფარგლებს ფორმალური შემოწმებით, არამედ უნდა გამოიანგარიშოს კლიენტის საქმიანობის რეალური პროფილი და მისი გარიგებების ლოგიკა.
მაღალი რისკის იურისდიქციები
კანონის მე-19 მუხლი განსაზღვრავს მაღალი რისკის იურისდიქციას როგორც ქვეყანას ან ტერიტორიას, სადაც ფულის გათეთრების ან ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის სისტემას სერიოზული ნაკლოვანებები აქვს. ეროვნული ბანკი სამსახურის წარდგინებით ამტკიცებს ასეთი იურისდიქციების ნუსხას და საჭიროების შემთხვევაში მასში ცვლილებას შეაქვს. იმ პირებთან მიმართებაში, რომლებიც ასეთ იურისდიქციაში იმყოფებიან, ანგარიშვალდებულმა პირმა უნდა განახორციელოს რისკის, საქმიანი ურთიერთობისა და გარიგების პროპორციული გაძლიერებული ღონისძიებები — მათ შორის, თუ კლიენტი იქ რეგისტრირებული იურიდიული პირია ან მისი მართვა იქიდან ხდება, თუ კლიენტი იქ მაცხოვრებელი ფიზიკური პირია ან თუ გარიგება იქ მდებარე ფინანსური ინსტიტუტის მეშვეობით ხდება.
კანონი გარკვეულ შემაბრუნებლობებსაც ითვალისწინებს: გაძლიერებული ღონისძიებები სავალდებულო არ არის საქართველოს მოქალაქის ან ჩვენში ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელის მიმართ, და ასევე — მაშინ, როცა იურისდიქციაში მდებარე ინსტიტუტი საქართველოში რეგისტრირებული ინსტიტუტის შვილობილი საწარმო ან ფილიალია და ჯგუფის დონეზე შესაბამისობის კონტროლი რისკების მართვას უზრუნველყოფს. ამასთან, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, კომპეტენტურ ორგანოს უნდა შეეძლოს რისკის პროპორციული ღონისძიებების განხორციელება საერთაშორისო ჯგუფის საჯარო განცხადებების შემთხვევაშიც და მისგან დამოუკიდებლადაც.
ხშირად დასმული კითხვები
რა ითვლება კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის გადაცემად?
ინიციატორის მიერ ან მისი დავალებით/თანხმობით, ციფრული საშუალებით მიმღებისთვის აქტივის ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად შესრულებული ოპერაცია; ინიციატორი და მიმღები ერთი პირიც შეიძლება იყოს.
რა ინფორმაცია უნდა თანხლიდეს გადაცემას?
საზედამხედველო ორგანოს მიერ დადგენილი წესით განსაზღვრული თანმხლები ინფორმაცია; მისი არარსებობის შემთხვევაში მიმღების პროვაიდერი ანგარიშგების საფუძვლის შესწავლას იწყებს.
რა ეკისრება პროვაიდერს მაღალი რისკის კლიენტთან?
დამატებითი ინფორმაციის მოპოვება, მონაცემების განახლების სიხშირის გაზრდა, ხელმძღვანელობის ნებართვა, წარმომავლობის დადგენა და გაძლიერებული მონიტორინგი.
როგორ ვიცით, რომ იურისდიქცია მაღალი რისკისაა?
ეროვნული ბანკი სამსახურის წარდგინებით ამტკიცებს ამ იურისდიქციების ნუსხას; მიმდინარე ნუსხის გათვალისწინება ყოველი გარიგების წინ არის საჭირო.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება კრიპტო-სექტორის მონაწილეებს რეგულაციებთან თავსიმართლველობაში: განვმარტავთ გადაცემის წესებსა და თანმხლებ ინფორმაციას, ვაწყობთ შესაბამისობის პროცედურებს მაღალი რისკის კლიენტებისთვის და ვამზადებთ პოზიციას საზედამხედველო ორგანოსთან ურთიერთობაში. დაგვიკავშირდით — განვიხილავთ თქვენს ოპერაციებს და მოვამზადებთ გადაწყვეტას, რომელიც რისკებს მინიმუმამდე დაიყვანს.