სერვისის შესახებ
რისკზე დაფუძნებული მიდგომა ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის შესახებ კანონის ცენტრალური იდეაა: ყველა კლიენტი და ყველა გარიგება ერთნაირად არ არის სახიფათო, და ზომები რისკს უნდა შეესაბამებოდეს. სამართლებრივი რისკის შეფასება სწორედ ამ ლოგიკის გამოყენებაა: ანგარიშვალდებული პირის პროცესების, კლიენტებისა და პროდუქტების მიხედვით რისკების იდენტიფიკაცია, კლასიფიკაცია და ზომების დაგეგმვა — კანონით დადგენილი მეთოდოლოგიის შესაბამისად. ჩვენი სერვისი ამ შეფასების ჩატარებასა და დოკუმენტირებაში ეხმარება ისე, რომ შედეგი ზედამხედველობის ორგანოსთანაც დასაბუთებადი იყოს და ბიზნესისთვისაც გამოყენებადი.
რისკების შეფასების მეთოდოლოგია
კანონის მერვე მუხლი საფუძველს ადგენს: ანგარიშვალდებულმა პირმა თავისი საქმიანობის ხასიათისა და მოცულობის გათვალისწინებით უნდა დანერგოს რისკების შეფასებისა და მართვის ეფექტიანი სისტემა და შეაფასოს რისკები კლიენტისა და ბენეფიციარი მესაკუთრის, მათი საქმიანობისა და იურისდიქციის, პროდუქტის, მომსახურების ან მისი მიწოდების საშუალების და გარიგების საფუძველზე. ახალი ტექნოლოგიის ან პროდუქტის დანერგვამდე რისკები წინასწარ ფასდება, ხოლო კლიენტის რისკის დონე — ერთჯერადი გარიგების დადებამდე და ურთიერთობის დამყარებამდე განისაზღვრება. შეფასებისას გათვალისწინებულ უნდა იყოს ეროვნული რისკების შეფასება და სამსახურისა და ზედამხედველობის ორგანოს მითითებები. სწორედ აქ იბადება სამართლებრივი რისკის შეფასების სამუშაო: ზოგადი მოთხოვნიდან კონკრეტულ, დასაბუთებულ და პერიოდულად განახლებად დოკუმენტამდე.
დაბალი რისკი და გამარტივებული მიდგომა
მეცხრე მუხლი დაბალი რისკის მომსახურებას ეხება: ანგარიშვალდებული პირი სამსახურის უფროსის ნორმატიული აქტით, მკაცრად შეზღუდულ შემთხვევებში შეიძლება გათავისუფლდეს ცალკეული მოთხოვნების შესრულებისგან ისეთი მომსახურების გაწევისას, რომელიც დაბალ რისკებს შეიცავს — გამონაკლისი სათანადოდ დასაბუთებული უნდა იყოს და კონკრეტულ ჯგუფზე ან საქმიანობაზე ვრცელდებოდეს. კანონი კონკრეტულ მაგალითსაც იძლევა: ელექტრონული ფულის ინსტრუმენტით საგადახდო მომსახურება შეიძლება გამარტივებულ რეჟიმში მოექცეს, თუ ინსტრუმენტით შესაძლებელია გადარიცხვა მხოლოდ საქონლის ან მომსახურების საფასურის გადახდისთვის, მასზე დროის ნებისმიერ მომენტში შენახული თანხა 500 ლარს არ აღემატება, გადარიცხვის ჯამური ლიმიტი თვეში 500 ლარია და ანონიმური ჩარიცხვა გამორიცხულია; ამ შემთხვევაში თანხობრივი ზღვარი შეიძლება 1 500 ლარამდეც გაიზარდოს დადგენილი პირობებით. ეს მაგალითი კარგად აჩვენებს ლოგიკას: გამარტივება პროდუქტის არქიტექტურით იმსახურება და არა სურვილით.
გაძლიერებული ღონისძიებები მომეტებული რისკისას
მეთვრამეტე მუხლი მექანიზმის მეორე ბოლოს აწესრიგებს: მომეტებული რისკის კლიენტთან ანგარიშვალდებული პირი, საბაზისო პრევენციული ღონისძიებების გარდა, ვალდებულია მოიპოვოს კლიენტისა და ბენეფიციარის ქონებისა და საქმიანობის დამატებითი ინფორმაცია; გაზარდოს საიდენტიფიკაციო მონაცემების განახლების სიხშირე; მოიპოვოს დამატებითი ინფორმაცია გარიგებათა მიზნებსა და საფუძვლებზე; მიიღოს ხელმძღვანელობისგან ურთიერთობის დამყარების ან გაგრძელების ნებართვა; მიიღოს გონივრული ზომები ქონების, ფულადი სახსრებისა და კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის წარმომავლობის დასადგენად; და განახორციელოს გაძლიერებული მონიტორინგი. ანუ რისკის ზრდა პროცედურის სიღრმის ზრდას ითხოვს — და ეს მოთხოვნა დოკუმენტშივე უნდა იყოს გაწერილი.
მაღალი რისკის იურისდიქციები
მეცხრამეტე მუხლი გეოგრაფიულ განზომილებას ამატებს: მაღალი რისკის იურისდიქცია არის ქვეყანა ან ტერიტორია, სადაც აღკვეთის სისტემას სერიოზული ნაკლოვანებები აქვს, და ამ იურისდიქციების ნუსხას ეროვნული ბანკი სამსახურის წარდგინებით ამტკიცებს. კლიენტის, მისი რეგისტრაციის ან გარიგების შუამავლის კავშირი ასეთ იურისდიქციასთან გაძლიერებულ ღონისძიებებს აღვიძებს. ამასთან, გამონაკლისებიც არსებობს — მაგალითად, საქართველოს მოქალაქის ან ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელის შემთხვევაში — რაც კვლავ რისკზე დაფუძნებულ ლოგიკას ადასტურებს: განმკითხველი არა მოქალაქეობაა, არამედ რისკია.
უჩვეულო გარიგებები
მეოცე მუხლი ყოველდღიური პრაქტიკის ინსტრუმენტს ადგენს: უჩვეულო გარიგება არის რთული, უჩვეულოდ დიდი გარიგება ან გარიგებათა უჩვეულო ერთობლიობა, რომელსაც აშკარა ეკონომიკური ან კანონიერი მიზანი არ აქვს. ასეთი გარიგება შეისწავლება — მისი მიზანი და საფუძვლები დგინდება, საჭიროებისას კი ირთვება გაძლიერებული მონიტორინგი საეჭვო გარიგების გამოსავლენად. ზედამხედველობის ორგანოს მოთხოვნისას ანგარიშვალდებულმა პირმა უნდა დაასაბუთოს, რომ უჩვეულო გარიგება შეისწავლა და გონივრული ზომები მიიღო. სამართლებრივი რისკის შეფასების დოკუმენტში სწორედ ეს კრიტერიუმები უნდა იყოს გადათარგმნილი კონკრეტულ პროდუქტებსა და კლიენტურაზე.
როგორ დაგეხმარებით
ჩვენი სპეციალისტები ჩაატარებენ თქვენი ორგანიზაციის რისკების სრულ შეფასებას: კლიენტთა კატეგორიების, პროდუქტებისა და გარიგების არხების რისკ-პროფილირებას; დაბალი რისკის სეგმენტების იდენტიფიკაციას, სადაც კანონით დაშვებული გამარტივება შესაძლებელია; მომეტებული რისკის კრიტერიუმების და გაძლიერებული ზომების ალგორითმს; და მაღალი რისკის იურისდიქციებთან დაკავშირებული პრაქტიკის წესებს. შედეგი — დასაბუთებული, პერიოდულად განახლებადი დოკუმენტი, რომელიც ზედამხედველობისთვისაც და ბიზნესისთვისაც ერთნაირად მუშაობს. მიმართეთ — და დავიწყოთ თქვენი რისკების რუკით.
და ბოლო შენიშვნა პრაქტიკიდან: რისკების შეფასების დოკუმენტი მხოლოდ მაშინ არის ცოცხალი, როცა ის ბიზნესის ცვლილებებს მიჰყვება. ახალი პროდუქტის გაშვება, ახალი სეგმენტის მოზიდვა ან პარტნიორული არხის დამატება თითოეული ეს მოვლენა შეფასების განახლების საბაბია. ჩვენი გუნდი ამ განახლებებს გეგმიურად განვახორციელებთ, რათა თქვენი დოკუმენტი ყოველთვის ამჟამინდელ სინამდვილეს ასახავდეს — და არა იმ წლის სინამდვილეს, როცა ის ერთხელ დაიწერა. ცალკე აღვნიშნავთ ამ დოკუმენტის ღირებულებას დავიან სიტუაციებშიც: როცა ზედამხედველობის ორგანო კონკრეტულ კლიენტთან დაკავშირებულ ზომებზე იწყებს კითხვას, პირველი საბუთი სწორედ მეთოდოლოგია ხდება — რატომ მიეკუთვნა სეგმენტი ამა თუ იმ რისკს, რომელი კრიტერიუმები გამოიყენება და როგორ არის ისინი დაფიქსირებული. გაწყობილი მეთოდოლოგიის მქონე ორგანიზაცია ამას წუთებში პასუხობს; მეთოდოლოგიის გარეშე — ლოგიკას შემდეგ აღადგენს, და ეს აღდგენა იშვიათად ჩანს დამაჯერებლად.