მონაცემთა სუბიექტის მიერ წვდომის მოთხოვნის წარდგენა მარტივი ნაბიჯი ჩანს, მაგრამ ორგანიზაციისთვის ის მკაფიო სამართლებრივ პროცედურას ემყარება. ეს გვერდი სწორედ მოთხოვნის მექანიკას ეხება: რა ვადებში, რომელი საფასურით, რომელი გამონაკლისებით და რომელი გასაჩივრების გზით ხდება პასუხის გაცემა. საფუძველი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14, მე-15, მე-17, მე-22 და 72-ე მუხლებია.
სხვა გვერდებისგან განსხვავებით, აქ არ განვიხილავთ იმას, თუ რა ინფორმაციის მიღების უფლება აქვს მომთხოვნს — ამას მონაცემთა დაცვის კანონის სხვა ნორმები აწესრიგებს. ფოკუსი იმაზეა, როგორ მუშაობს მოთხოვნის დამუშავება: ვადები, საფასური, უარის თქმის ფორმა და ის, რა ხდება, როდესაც ორგანიზაცია ვერ უძლებს ვალდებულებას.
წვდომის ვადები და გახანგრძლივება
მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, მონაცემთა სუბიექტს უფლება აქვს, გაეცნოს მის შესახებ არსებულ მონაცემებს ან მიიღოს მათი ასლები მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კანონმდებლობით სხვა ვადა არის დადგენილი. ეს ვადა განსაკუთრებულ შემთხვევებში და სათანადო დასაბუთებით შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს კიდევ 10 სამუშაო დღით, რის შესახებაც სუბიექტს დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს. ეს ნიშნავს, რომ გახანგრძლივება არ არის ჩუმი ოპცია: ის მოტივირებული და შეტყობინებული უნდა იყოს.
წვდომას მოჰყვება გასწორების უფლებაც. მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, მცდარი, არაზუსტი ან არასრული მონაცემების გასწორების, განახლების ან შევსების მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა მონაცემები უნდა გასწორდეს, განახლდეს ან შეივსოს, ან სუბიექტს ეცნობოს უარის საფუძველი და განემარტოს გასაჩივრების წესი. თუ ორგანიზაცია თავად ავლენს შეცდომას, ის გონივრულ ვადაში ასწორებს მონაცემებს და გასწორებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში აცნობებს ამის შესახებ სუბიექტს, თუ ეს ტექნიკური შეცდომის გასწორებას არ უკავშირდება.
საფასური: როდის შეიძლება და რა ზღვარით
ზოგადი წესით გაცნობა და ასლების მიღება უსასყიდლოა. თუმცა მე-14 მუხლის პირველი პუნქტი ორ გამონაკლისს ასახელებს: როდესაც კანონმდებლობით არის გათვალისწინებული საფასური, ან როდესაც დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირის მიერ დადგენილია გონივრული საფასური — შენახვის ფორმისგან განსხვავებული ფორმით გაცემისთვის დახარჯული რესურსის ან მოთხოვნის სიხშირის გამო.
ამ უკანასკნელ შემთხვევას კანონი მკაფიო ზღვარით აწესრიგებს: დადგენილი საფასური ფაქტობრივად დახარჯული რესურსის ოდენობას არ უნდა აღემატებოდეს, და საფასურის დადგენის და მისი ოდენობის გონივრულობის მტკიცების ტვირთი ეკისრება დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირს. ანუ საფასური არ არის შემოსავლის წყარო — ის დანახარჯების ანაზღაურებაა და ამის დამტკიცება ორგანიზაციაზეა.