იურისტი განათლების სამართლის მიმართულებით არის სამართლებრივი მრჩეველი, რომელიც ეხმარება საგანმანათლებლო დაწესებულებებსა და სტუდენტებს მარეგულირებელ მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფაში. სასამართლოში წარმომადგენლობის უფლების მქონე ადვოკატისგან განსხვავებით, იურისტი ფოკუსირდება კონსულტაციაზე, შიდა რეგულაციების შემუშავებასა და ხელშეკრულებების მომზადებაზე. საქართველოში, სადაც განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო და ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი მკაცრად არეგულირებენ ავტორიზაციისა და აკრედიტაციის პროცესებს, პროფესიონალი იურისტის ჩართულობა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. ის უზრუნველყოფს კერძო სკოლებისა და უნივერსიტეტების საქმიანობის შესაბამისობას „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონთან. გარდა ამისა, იურისტი ეხმარება სტუდენტებს მობილობის პროცესების მართვასა და აკადემიური უფლებების დაცვაში. ამ გვერდზე წარმოდგენილი სპეციალისტები დაგეხმარებიან განათლების სფეროში არსებული სამართლებრივი ბარიერების გადალახვაში. განათლების სამართალი ფართო სფეროში, განათლების შესაბამისობა წარმოადგენს სპეციალიზირებულ ქვემიმართულებას, რომელიც მოითხოვს იურისტი-ის ღრმა ცოდნას ამ კონკრეტული საკითხებისა და პრაქტიკის შესახებ. კონკრეტულად განათლების სამართალი სფეროში, იურისტი გთავაზობთ: კანონის მოქმედების სფერო და საგანმანათლებლო სისტემის საფუძვლებიზოგადი განათლების შესახებ საქართველოს კანონი აწესრიგებს ქ….
ზოგადი განათლების შესახებ საქართველოს კანონი აწესრიგებს ქვეყანაში ზოგადსაგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელების პირობებს, ზოგადი განათლების მართვისა და დაფინანსების პრინციპებს, ადგენს ყველა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების სტატუსს ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, მათი დაფუძნების, საქმიანობის, რეორგანიზაციის, ლიკვიდაციისა და ავტორიზაციის წესებს, ასევე მასწავლებელთა საქმიანობის წარმართვის პირობებს. კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ამ სფეროში საქართველოს კანონმდებლობას შეადგენს კონსტიტუცია, კონსტიტუციური შეთანხმება, საერთაშორისო ხელშეკრულებები და შეთანხმებები, თავად ეს კანონი, სხვა კანონები და კანონქვემდებარე აქტები.
სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითადი მიზანია მოსწავლის ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების მქონე, თავისუფალ პიროვნებად ჩამოყალიბება, მისი გონებრივი და ფიზიკური უნარ-ჩვევების განვითარება და ლიბერალურ-დემოკრატიულ ღირებულებებზე დამყარებული სამოქალაქო ცნობიერების ჩამოყალიბება. ამ მიზნების მისაღწევად სახელმწიფო უზრუნველყოფს განათლების ღიაობას და თანაბარ ხელმისაწვდომობას ყველასთვის მთელი სიცოცხლის განმავლობაში, საჯარო სკოლის დამოუკიდებლობას რელიგიური და პოლიტიკური გაერთიანებებისგან, ძალადობის აღმოფხვრას, ინკლუზიური განათლების დანერგვას და მასწავლებელთა პროფესიის რეგულირებას.
კანონის მე-9-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ყველას აქვს სრული ზოგადი განათლების მიღების თანაბარი უფლება, რათა სრულად განავითაროს თავისი პიროვნება და შეიძინოს ცოდნა და უნარ-ჩვევები, რომლებიც საჭიროა ცხოვრებაში წარმატების მიღწევის თანაბარი შესაძლებლობებისთვის. დაწყებითი და საბაზო განათლების მიღება სავალდებულოა. სახელმწიფო ქმნის შესაბამის სისტემასა და სოციალურ-ეკონომიკურ პირობებს, იცავს მოსწავლისა და მშობლის საგანმანათლებლო არჩევანის თავისუფლებას, თუმცა ეს თავისუფლება არ გულისხმობს სავალდებულო განათლებისთვის თავის არიდების უფლებას.
სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლისთვის გამოიყენება ალტერნატიული სასწავლო გეგმა, ეროვნულ სასწავლო გეგმაზე დაფუძნებული ინდივიდუალური სასწავლო გეგმა ან გაფართოებული სასწავლო გეგმა. ზოგადი განათლების მიღება შესაძლებელია ექსტერნატის ფორმითაც: ექსტერნს უფლება აქვს სახელმწიფო დოკუმენტი მიიღოს ეროვნული სასწავლო გეგმით დადგენილი მიღწევის დონის დაძლევის შემთხვევაში, ხოლო ამ ფორმით სწავლის წესსა და პირობებს სამინისტრო ადგენს. გარდა ამისა, განათლების მიღება უზრუნველყოფილია ალტერნატიული ფორმებით, მოსწავლეთა ასაკობრივი თავისებურებებისა და შრომითი თუ ოჯახური პირობების გათვალისწინებით.
კანონი მოსწავლეს იცავს არასათანადო მოპყრობის, უყურადღებობისა და შეურაცხყოფისგან. სკოლა ვალდებულია მიიღოს ყველა გონივრული ზომა ცოდნის სამართლიანი შეფასებისთვის, და დაუშვებელია, მოსწავლის აკადემიური შეფასება მისი დისციპლინით იყოს განპირობებული. სასკოლო დროს სკოლის ან მის მიმდებარე ტერიტორიაზე უნდა იყოს შექმნილი ჯანმრთელობისთვის, სიცოცხლისა და საკუთრებისთვის უსაფრთხო გარემო, ხოლო საჯარო სკოლაში მანდატურის სამსახური სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება. სკოლავე ვალდებულია დაიცვას მოსწავლის, მშობლის და მასწავლებლის უფლებები და თავისუფლებები.
სკოლიდან გარიცხულ მოსწავლეს უფლება აქვს სწავლა სხვა სკოლაში განაგრძოს, ხოლო ნებისმიერ მოსწავლეს — გადავიდეს ერთი სკოლიდან სხვაში ზოგადი განათლების იმავე საფეხურზე, სამინისტროს მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. განათლების მიღების მიზნით ქმედუუნარო ან შეზღუდული ქმედუნარიანობის მქონე პირის შემთხვევაში მშობელსა და სკოლას შორის, ქმედუნარიანი პირის შემთხვევაში კი პირსა და სკოლას შორის ფორმდება ხელშეკრულება.
კანონის მე-22-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო უზრუნველყოფს სრული ზოგადი განათლების მიღებას, ხოლო მოსწავლის განათლების სახელმწიფო დაფინანსება ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში 12 წლის განმავლობაში გრძელდება. დაფინანსება ხორციელდება ერთ მოსწავლეზე გათვლილი ფინანსური ნორმატივის შესაბამისი ვაუჩერით; მოსწავლის სხვა დაწესებულებაში გადასვლისას ვაუჩერი გადაიტანება. განსაზღვრულ პირობებში სამინისტრო უფლებამოსილია დააფინანსოს კერძო სკოლაც მიზნობრივი პროგრამების ფარგლებში.
ვაუჩერის ოდენობა განისაზღვრება ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებულ მიღწევის დონეზე მაქსიმალური დატვირთვის მიხედვით, თანასწორობის პრინციპის დაცვით. მიმდინარე ხარჯების დაფარვის შემდეგ დარჩენილი თანხა შესაძლებელია კაპიტალურ ხარჯებს მოხმარდეს. სამინისტრო ასევე უზრუნველყოფს მინისტრის მიერ დაფუძნებული საჯარო სკოლების მიერ განხორციელებული პროგრამების, კონსულტირებისა და პანსიონური მომსახურების დაფინანსებას, ისევე ინკლუზიური განათლების — სპეციალიზებული და ინტეგრირებული კლასების — დაფინანსებას. დაფინანსება ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე, მოქალაქეობის არმქონე პირებზე და საერთაშორისო დაცვის მქონე პირებზე, აგრეთვე კანონით განსაზღვრულ სხვა პირებზე.
დიახ, დაწყებითი და საბაზო განათლების მიღება სავალდებულოა, ხოლო მშობლის საგანმანათლებლო არჩევანის თავისუფლება არ მოიცავს სავალდებულო განათლებისგან თავის არიდების უფლებას.
მოსწავლის განათლების სახელმწიფო დაფინანსება ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში 12 წლის განმავლობაში გრძელდება, ერთ მოსწავლეზე გათვლილი ფინანსური ნორმატივის შესაბამისი ვაუჩერით.
დიახ, ზოგადი განათლების მიღება შეიძლება ექსტერნატის ფორმით: ექსტერნი ეროვნული სასწავლო გეგმით დადგენილი მიღწევის დონის დაძლევის შემთხვევაში იღებს ზოგადი განათლების დამადასტურებელ სახელმწიფო დოკუმენტს.
მოსწავლე დაცულია არასათანადო მოპყრობის, უყურადღებობისა და შეურაცხყოფისგან; აკადემიური შეფასება დისციპლინით არ შეიძლება იყოს განპირობებული, სკოლა კი ვალდებულია უსაფრთხო გარემო შექმნას და უზრუნველყოს ცოდნის სამართლიანი შეფასება.
Legal.ge-ის იურისტები ეხმარებიან მშობლებსა და მოსწავლეებს განათლების უფლებების დაცვაში: სკოლასთან დავების გადაწყვეტაში, გარიცხვის ან გადაყვანის საკითხებში, ინკლუზიური განათლებისა და ვაუჩერით დაფინანსების წესების გამართვაში. მოგვმართეთ კონსულტაციისთვის — განვიხილავთ თქვენს შემთხვევას და დავგეგმავთ სამართლებრივ ნაბიჯებს.
