საგადასახადო შეღავათები — სარგებლის ხუთი მიმართულება
საგადასახადო შეღავათების გვერდი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ხუთ მიმართულებას აერთიანებს: მიმღების მხრიდან საშემოსავლო გადასახადის გათავისუფლებები (მუხლი 82), შემომწირველის მხრიდან გამოქვითვა (მუხლი 117), უსასყიდლო მიწოდების დაუბეგრაობა (მუხლი 98³), გრანტით დაფინანსებული შენაძენის დღგ-ის დაბრუნება (მუხლი 181) და ჰუმანიტარულ-საგრანტო იმპორტის გათავისუფლება (მუხლი 199). მთავარი გაფრთხილება თავდაპირველად უნდა ითქვას: არასამეწარმეო იურიდიულ პირს საქართველოს კანონმდებლობაში მოგების გადასახადის საერთო, უპირობო გათავისუფლება არ გააჩნია — ამერიკული პრაქტიკის სტილის ერთიანი სუბიექტური შეღავათა არ არსებობს; შეღავათები გარიგების ტიპების მიხედვით არის ჩამოთვლილი და არასამეწარმეო პირის ეკონომიკური საქმიანობა საგადასახადოებრივად საბეგრი რჩება. სწორედ ეს სიზუსტე ამ გვერდის ღირებულებაა.
დაგეგმვის თვალსაზრისით ხუთივე მიმართულება ერთ კითხვარს აერთიანებს: გარიგების დადგომამდე უნდა გაირკვეს, რომელი ნორმა ერთვოდება — მიმღების გათავისუფლება, დონორის გამოქვითვა, უსასყიდლო მიწოდების დაუბეგრაობა, დღგ-ის დაბრუნება თუ იმპორტის გათავისუფლება, — და რა დოკუმენტური პირობები ახლავს ამ ნორმას. შეღავათის არასწორი ჩადენა მოგვიანებით დამატებითი გადასახადის, ხოლო გამოტოვება — დაუბეგრავი უპირატესობის დაკარგვის სახით ჩნდება; ორივე რისკი წინასწარი ანალიზით იცილება.
მუხლი 82 — მიმღების გათავისუფლებები
მუხლის 82 პირველი ნაწილი ჩამოთვლის ფიზიკური პირის შემოსავლების იმ სახეებს, რომლებიც საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება: მიღებული გრანტი, სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია, სახელმწიფო აკადემიური და სახელმწიფო სტიპენდია; სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული არასამეწარმეო იურიდიული პირიდან საქველმოქმედო საქმიანობის ფარგლებში მიღებული სარგებელი; მკურნალობის ან სამედიცინო მომსახურების ხარჯების დასაფინანსებლად საქველმოქმედო ორგანიზაციიდან მიღებული სარგებელი. ანუ შეღავათა უკავშირდება არა მიმღების სტატუსს, არამედ შემოსავლის წყაროს და დანიშნულებას — და დოკუმენტურად სწორედ ეს ორი ელემენტი უნდა დგინდებოდეს.
მიმღების პოზიციიდან ეს ნიშნავს მარტივ წესს: ყოველი შემოსავლის ნაკადისთვის წინასწარ ფიქსირდება გადამცემის სტატუსი და გადახდის დანიშნულება, და ეს ფიქსაცია აღწერილ ხუთ მიმართულებასთან ერთად წარიმართება. ასეთი მიდგომა გამორიცხავს იმ ხშირ შეცდომას, როცა გათავისუფლებულად ჩაითვლება შემოსავალი, რომლის წყაროც კანონით გათვალისწინებულ ჩამონათვალს არ ჯდება.