სახელმწიფო გრანტების საგადასახადო მოწესრიგება
სახელმწიფო გრანტი ორგანიზაციისთვის ან ფიზიკური პირისთვის მისაღებად მნიშვნელოვანი ფინანსური რესურსია, თუმცა გრანტთან დაკავშირებული ურთიერთობები სამ სხვადასხვა საგადასახადო რეჟიმს ეხება: მიღებული გრანტის დაბეგვრას საშემოსავლო გადასახადით, გრანტის ფარგლებში შეძენილი საქონლისა და მომსახურებისთვის გადახდილი დღგ-ის ჩათვლას ან დაბრუნებას და გრანტით ფინანსდებადი საქონლის იმპორტიდან გათავისუფლებას. ამ გვერდზე თითოეულ ამ მიმართულებას საგადასახადო კოდექსის კონკრეტული ნორმების საფუძველზე განვმარტავთ. განსაკუთრებით აღვნიშნავთ, რომ თვით გრანტების გაცემის წესი — ვინ, რა პრიორიტეტებით და რა პროცედურით გასცემს სახელმწიფო გრანტს — საბიუჯეტო კანონმდებლობითა და მთავრობის აქტებით განისაზღვრება და საგადასახადო კოდექსის ფარგლებს გარეთ რჩება; აქ განმარტებულია ის, რაც კანონით განსაზღვრულია გრანტის მიღების შემდეგ.
გრანტის შემოსავლის გათავისუფლება საშემოსავლო გადასახადისგან
საგადასახადო კოდექსის მუხლი 82 პირდაპირ ათავისუფლებს ფიზიკური პირის შემოსავლების განსაზღვრულ სახეებს საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისგან, და ამ ჩამონათვალში პირველ რიგებშია მიღებული გრანტი — სახელმწიფო პენსიასთან, სახელმწიფო კომპენსაციასთან და სახელმწიფო სტიპენდიებთან ერთად. ეს ნიშნავს, რომ როცა პირი გრანტს იღებს, ეს თანხა საშემოსავლო გადასახადის ბაზისში არ შედის და გადამხდელს მისი დაბეგვრის გამო დამატებითი გადასახადი არ ეკისრება. იმავე მუხლში განსაკუთრებით არის მოწესრიგებული სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირიდან საქველმოქმედო საქმიანობის ფარგლებში მიღებული სარგებელი, აგრეთვე საქველმოქმედო ორგანიზაციიდან მკურნალობის ან სამედიცინო მომსახურების ხარჯების დასაფინანსებლად მიღებული სარგებელი — სახელმწიფო დაფინანსების სოციალურად მგრძნობიარე ფორმები, რომლებიც კანონსწერებს დაბეგვრისგან ათავისუფლებს. ამ გათავისუფლებების სწორად გამოყენება მოითხოვს იმის დოკუმენტური დადასტურებას, რომ შემოსავალი მართლაც გრანტის ან ამ ჩამონათვალის შესაბამისი სარგებლის სახით არის მიღებული.
გრანტით შეძენილ საქონელზე გადახდილი დღგ-ის ჩათვლა ან დაბრუნება
მეორე მნიშვნელოვანი მიმართულება დღგ-ს ეხება. კოდექსის მუხლი 181 ადგენს, რომ გრანტის მიმღებ პირს, რომელმაც გრანტის ხელშეკრულების ფარგლებში შეიძინა საქონელი ან მომსახურება, უფლება აქვს ჩაითვალოს ან დაიბრუნოს ამ საქონლისთვის ან მომსახურებისთვის გადახდილი დღგ, საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის ან უკუდაბეგვრისას ბიუჯეტში დღგ-ის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის საფუძველზე. ამ უფლების გამოყენება დაკავშირებულია მკაცრ ვადასთან: შესაბამისი დოკუმენტი საგადასახადო ორგანოს უნდა წარედგინოს დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების თვის დასრულებიდან სამ თვეში. ვადის გამოტოვება რეალურ რისკს ქმნის ჩათვლის ან დაბრუნების უფლების დაკარგვისა, ამიტომ დოკუმენტბრუნვა გრანტის პროექტის ფინანსური მართვის განუყოფელი ნაწილი უნდა იყოს. დღგ-ის თანხის დაბრუნება ამ შემთხვევებში საგადასახადო კოდექსით დადგენილი ზოგადი წესით ხორციელდება, რაც ნიშნავს, რომ გრანტის მიმღები ზოგად დაბრუნების პროცედურას იყენებს, მაგრამ მისი მოთხოვნის საფუძველი ზუსტად გრანტის ხელშეკრულებით განხორციელებული შენაძენია.
გრანტით ფინანსდებადი საქონლის იმპორტის შეღავათები
მესამე მიმართულება საზღვარგარეთიდან შემოტანილ საქონელს ეხება. იმპორტის გადასახადისგან გათავისუფლებულია, პირველ რიგში, საქონლის იმპორტი სტიქიური უბედურებისა და კატასტროფის ლიკვიდაციის, აგრეთვე ჰუმანიტარული დახმარების მიზნით. გრანტებისთვის უშუალოდ მნიშვნელოვანია კიდევ ორი შეღავათა: გათავისუფლებულია იმ საქონლის იმპორტი, რომელიც გათვალისწინებულია გრანტის შესახებ ხელშეკრულებით, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული წესით, და იმ საქონლის იმპორტი, რომელიც ფინანსდება გრანტებით ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო ორგანოს ან საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ გაცემული შეღავათიანი კრედიტით, თუ ის არანაკლებ ოცდახუთი პროცენტის ოდენობით შეიცავს გრანტის ელემენტს. გრანტის ელემენტს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო გაიანგარიშებს საქართველოს პარლამენტის დადგენილების შესაბამისად. ეს ნიშნავს, რომ პროექტის დოკუმენტაციაში გრანტის ელემენტის ხვედრითი წილის სწორი გაანგარიშება განსაზღვრავს, ჩაითვლება თუ არა იმპორტი შეღავათიანად, და ამ გაანგარიშების მეთოდოლოგია სწორედ ფინანსთა სამინისტროს კომპეტენციაა.
ორგანიზაციის სტატუსი საგადასახადო კანონმდებლობაში
გრანტის მიმღები ორგანიზაციებისთვის მნიშვნელოვანია კოდექსის მუხლი 30, რომელიც საგადასახადო მიზნებისთვის განმარტავს ორგანიზაციის ცნებას. ორგანიზაციად ითვლება არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირები, საზოგადოებრივი ან რელიგიური ორგანიზაციები, დაწესებულებები — როგორც ქართული, ისე უცხოური სამართლის შესაბამისად შექმნილები — აგრეთვე უცხოური ორგანიზაციების საქართველოში არსებული ფილიალები, საბიუჯეტო ორგანიზაციები, საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და საერთაშორისო ორგანიზაციები თავიანთი დიპლომატიური წარმომადგენლობებითურთ. ამავე მუხლის მიხედვით, თუ ორგანიზაცია ეკონომიკურ საქმიანობას ახორციელებს, მისი ქონებისა და საქმიანობის ის ნაწილი, რომელიც უშუალოდ ამ საქმიანობას უკავშირდება, საწარმოს ქონებად და საქმიანობად ითვლება, ხოლო სადაც გამიჯვნა შეუძლებელია, გამოიყენება ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავლის ხვედრითი წილი. გრანტმიმღები არაკომერციული ორგანიზაციისთვის ეს გამიჯვნა გადამწყვეტია: გრანტული და სამეწარმეო ნაკადების არევა როგორც ანგარიშგების, ისე გადასახადო შეღავათების ხარჯზე აისახება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც გრანტის მიმღებ პირებს საგადასახადო დაგეგმვისას ყველაზე ხშირად უჩნდებათ.
აიბეგრება თუ არა მიღებული გრანტი საშემოსავლო გადასახადით?
არა. მუხლი 82 მიღებულ გრანტს საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისგან თავისუფლდებს; გათავისუფლებულია ასევე სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული არაკომერციული იურიდიული პირიდან საქველმოქმედო საქმიანობის ფარგლებში მიღებული სარგებელი.
შეიძლება თუ არა გრანტით შეძენილი საქონლის დღგ-ის დაბრუნება?
დიახ. გრანტის მიმღებს უფლება აქვს ჩაითვალოს ან დაიბრუნოს გრანტის ხელშეკრულების ფარგლებში შეძენილი საქონლისთვის ან მომსახურებისთვის გადახდილი დღგ, თუ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა ან ბიუჯეტში გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი საგადასახადო ორგანოს წარედგინა ოპერაციის თვის დასრულებიდან სამ თვეში.
როდის ათავისუფლებს კანონი გრანტული პროექტის იმპორტს გადასახადისგან?
როცა საქონელი გათვალისწინებულია გრანტის შესახებ ხელშეკრულებით მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული წესით, ან ფინანსდება გრანტით, ან შეღავათიანი კრედიტით, რომელიც არანაკლებ ოცდახუთი პროცენტით შეიცავს გრანტის ელემენტს.
საიდან უნდა დავიწყოთ: გრანტის გაცემის თუ მისაღების წესით?
გრანტების გაცემის პროცედურა საბიუჯეტო კანონმდებლობით და მთავრობის აქტებით განისაზღვრება; საგადასახადო კოდექსი კი იმას აწესრიგებს, რაც გრანტის მიღების შემდეგ ხდება — შემოსავლის თავისუფლება, დღგ-ის ჩათვლა და იმპორტის შეღავათები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
გრანტული პროექტის საგადასახადო თანხლება მოითხოვს როგორც საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმების, ისე დოკუმენტბრუნვის ვადების ზუსტ ცოდნას. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საგადასახადო სამართლის გამოცდილ იურისტს, რომელიც შეაფასებს თქვენი გრანტის სტრუქტურას, დაგეხმარებთ დღგ-ის ჩათვლის ან დაბრუნების პროცედურაში და დაიცავს თქვენს ინტერესებს საგადასახადო ორგანოსთან ურთიერთობაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური კონსულტაცია.