სახელმწიფო გრანტების საგადასახადო მოწესრიგება
სახელმწიფო გრანტი ორგანიზაციისთვის ან ფიზიკური პირისთვის მისაღებად მნიშვნელოვანი ფინანსური რესურსია, თუმცა გრანტთან დაკავშირებული ურთიერთობები სამ სხვადასხვა საგადასახადო რეჟიმს ეხება: მიღებული გრანტის დაბეგვრას საშემოსავლო გადასახადით, გრანტის ფარგლებში შეძენილი საქონლისა და მომსახურებისთვის გადახდილი დღგ-ის ჩათვლას ან დაბრუნებას და გრანტით ფინანსდებადი საქონლის იმპორტიდან გათავისუფლებას. ამ გვერდზე თითოეულ ამ მიმართულებას საგადასახადო კოდექსის კონკრეტული ნორმების საფუძველზე განვმარტავთ. განსაკუთრებით აღვნიშნავთ, რომ თვით გრანტების გაცემის წესი — ვინ, რა პრიორიტეტებით და რა პროცედურით გასცემს სახელმწიფო გრანტს — საბიუჯეტო კანონმდებლობითა და მთავრობის აქტებით განისაზღვრება და საგადასახადო კოდექსის ფარგლებს გარეთ რჩება; აქ განმარტებულია ის, რაც კანონით განსაზღვრულია გრანტის მიღების შემდეგ.
გრანტის შემოსავლის გათავისუფლება საშემოსავლო გადასახადისგან
საგადასახადო კოდექსის მუხლი 82 პირდაპირ ათავისუფლებს ფიზიკური პირის შემოსავლების განსაზღვრულ სახეებს საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისგან, და ამ ჩამონათვალში პირველ რიგებშია მიღებული გრანტი — სახელმწიფო პენსიასთან, სახელმწიფო კომპენსაციასთან და სახელმწიფო სტიპენდიებთან ერთად. ეს ნიშნავს, რომ როცა პირი გრანტს იღებს, ეს თანხა საშემოსავლო გადასახადის ბაზისში არ შედის და გადამხდელს მისი დაბეგვრის გამო დამატებითი გადასახადი არ ეკისრება. იმავე მუხლში განსაკუთრებით არის მოწესრიგებული სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირიდან საქველმოქმედო საქმიანობის ფარგლებში მიღებული სარგებელი, აგრეთვე საქველმოქმედო ორგანიზაციიდან მკურნალობის ან სამედიცინო მომსახურების ხარჯების დასაფინანსებლად მიღებული სარგებელი — სახელმწიფო დაფინანსების სოციალურად მგრძნობიარე ფორმები, რომლებიც კანონსწერებს დაბეგვრისგან ათავისუფლებს. ამ გათავისუფლებების სწორად გამოყენება მოითხოვს იმის დოკუმენტური დადასტურებას, რომ შემოსავალი მართლაც გრანტის ან ამ ჩამონათვალის შესაბამისი სარგებლის სახით არის მიღებული.
გრანტით შეძენილ საქონელზე გადახდილი დღგ-ის ჩათვლა ან დაბრუნება
მეორე მნიშვნელოვანი მიმართულება დღგ-ს ეხება. კოდექსის მუხლი 181 ადგენს, რომ გრანტის მიმღებ პირს, რომელმაც გრანტის ხელშეკრულების ფარგლებში შეიძინა საქონელი ან მომსახურება, უფლება აქვს ჩაითვალოს ან დაიბრუნოს ამ საქონლისთვის ან მომსახურებისთვის გადახდილი დღგ, საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის ან უკუდაბეგვრისას ბიუჯეტში დღგ-ის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის საფუძველზე. ამ უფლების გამოყენება დაკავშირებულია მკაცრ ვადასთან: შესაბამისი დოკუმენტი საგადასახადო ორგანოს უნდა წარედგინოს დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების თვის დასრულებიდან სამ თვეში. ვადის გამოტოვება რეალურ რისკს ქმნის ჩათვლის ან დაბრუნების უფლების დაკარგვისა, ამიტომ დოკუმენტბრუნვა გრანტის პროექტის ფინანსური მართვის განუყოფელი ნაწილი უნდა იყოს. დღგ-ის თანხის დაბრუნება ამ შემთხვევებში საგადასახადო კოდექსით დადგენილი ზოგადი წესით ხორციელდება, რაც ნიშნავს, რომ გრანტის მიმღები ზოგად დაბრუნების პროცედურას იყენებს, მაგრამ მისი მოთხოვნის საფუძველი ზუსტად გრანტის ხელშეკრულებით განხორციელებული შენაძენია.