სერვისის შესახებ
წევრობაზე დაფუძნებული ორგანიზაციის სტრუქტურა სამოქალაქო კოდექსით დადგენილ წესებს ემორჩილება და სამი კითხვით იზომება: იურიდიული პირის ცნებიდან დაწყებული, არასამეწარმეო იურიდიული პირის რეგისტრაციის პირობებით დამთავრებული — და ამ წესების ცოდნა პირდაპირ გადადის პრაქტიკაში. წინამდებარე გვერდი განმარტავს იურიდიული პირის ცნებასა და სახეებს (მუხლი 24), არასამეწარმეო იურიდიული პირის რეგისტრაციის პირობებს (მუხლი 29), ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობის წესებს (მუხლი 35) და არარეგისტრირებული გაერთიანების ბუნებას (მუხლი 39). წევრობაზე დაფუძნებული ფორმის არჩევა იმას ნიშნავს, რომ ორგანიზაციის სიცოცხლე წევრებთან ერთად იზომება: წევრად მიღების და გარიცხვის წესი დოკუმენტებშივე უნდა იყოს გაწერილი, სხვაგვარად სტრუქტურა პრაქტიკაში დაურეგულირებელი რჩება. კარგად აგებული სტრუქტურა ორგანიზაციას შიდა დავებისგანაც იცავს: როცა წევრობის წესი, ორგანოების კომპეტენცია და გადაწყვეტილების პროცედურა წერილობითია, დავა დოკუმენტით წყდება და არა მხარეთა ძალით.
იურიდიული პირის ცნება და სახეები
მუხლი 24-ის თანახმად, იურიდიული პირი არის განსაზღვრული მიზნის მისაღწევად შექმნილი, საკუთარი ქონების მქონე, ორგანიზებული წარმონაქმნი, რომელიც თავისი ქონებით დამოუკიდებლად აგებს პასუხს, საკუთარი სახელით იძენს უფლებებსა და მოვალეობებს, დებს გარიგებებს და შეუძლია სასამართლოში გამოვიდეს მოსარჩელედ და მოპასუხედ. იურიდიული პირი შეიძლება იყოს კორპორაციულად ორგანიზებული, წევრობაზე დაფუძნებული, წევრთა მდგომარეობაზე დამოკიდებული ან დამოუკიდებელი და მისდევდეს ან არ მისდევდეს მეწარმეობას. საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და სახელმწიფო-მუნიციპალიტეტი სამოქალაქო ბრუნვაში ისე მონაწილეობენ, როგორც კერძო სამართლის პირები; სამეწარმეო მიზნის მქონე პირი კი მეწარმეთა შესახებ კანონის შესაბამისად ქმნება, არასამეწარმეო — კოდექსით დადგენილი წესით რეგისტრირდება.
რეგისტრაციის პირობები
მუხლი 29 ადგენს: არასამეწარმეო იურიდიული პირის რეგისტრაციის მოთხოვნისას დაინტერესებული პირი მარეგისტრირებელ ორგანოს წარუდგენს პარტნიორთა შეთანხმებას და განცხადებას, რომელიც შეიცავს კანონით დადგენილ სავალდებულო მონაცემებს და სახელმწიფო საფასურის გადახდის დასტურს; ამის შემდეგ იწყება დოკუმენტაციის სამართლებრივი შემოწმება. სადამფუძნებლო დოკუმენტაციაში დამატებით უნდა მიეთითოს: ორგანიზაციის საქმიანობის მიზანი; წევრად მიღების, წევრობიდან გასვლისა და გარიცხვის წესი — თუ პირი წევრობაზე დაფუძნებულია; რეორგანიზაციის ან ლიკვიდაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები ორგანო, მიღების წესი და პროცედურა; ხელმძღვანელი ორგანოს არჩევის წესი და უფლებამოსილების ვადა. რეგისტრაციასთან ერთად ერთიანი ელექტრონული პორტალის ფარგლებში შეიქმნება ორგანიზაციის ელექტრონული მისამართიც, რომელზეც კომუნიკაციის ზოგადი წესები ვრცელდება. ამ მოთხოვნათა ჩამონათვალი სწორედ ის ჩარჩოა, რომლითაც სახელმწიფო ამოწმებს, ესმის თუ არა დამფუძნებლებს საკუთარი ორგანიზაციის მოწყობა: მიზნის, წევრობის წესის, ორგანოების და ვადების გარეშე რეგისტრაცია არ მოქმედებს, და მისი შემდგომ-შევსებაც რთულდება.
ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობა
მუხლი 35 აწესრიგებს სტრუქტურის სამართველოს: დამფუძნებელი ან წევრი უფლებამოსილია ერთ პირს მიანიჭოს საქმეების ერთპიროვნულად გაძღოლის უფლებამოსილება ან/და დააწესოს ორი ან ორზე მეტი პირის ერთობლივი ხელმძღვანელობა ან/და წარმომადგენლობა. ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილება გულისხმობს ორგანიზაციის სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას, წარმომადგენლობითი — მესამე პირებთან ურთიერთობაში გამოსვლას; სარეგისტრაციო დოკუმენტაციით სხვა რამ რომ არ იყოს გათვალისწინებული, ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილება წარმომადგენლობითსაც გულისხმობს. ორგანიზაციული სტრუქტურა წესდებით ეწესრიგება, რომელიც სათანადო წესით დამოწმებას საჭიროობს. მუხლი 39 კი არარეგისტრირებულ გაერთიანებას ეხება: მისი მოწყობისა და სტრუქტურის საკითხები წევრთა ურთიერთშეთანხმებით განისაზღვრება, იგი იურიდიული პირი არ არის, ხოლო წევრთა საწევრო შესატანებით შეძენილი ქონება მის საერთო ქონებას შეადგენს. ეს ალტერნატივა გამოდგება არაფორმალური თანამშრომლობისთვის, მაგრამ მისი საზღვრებიც უნდა იყოს გაცნობიერებული: იურიდიული პირის გარეშე გაერთიანება საკუთარ სახელზე ვერ დებს გარიგებებს ისე, როგორც რეგისტრირებული ორგანიზაცია, და მისი სტრუქტურა მხოლოდ შიდა შეთანხმების სიმყარეზეა დამოკიდებული.
ხშირად დასმული კითხვები
რა უნდა შეიცავდეს სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია?
მიზანს, წევრობის წესებს — თუ ორგანიზაცია წევრობაზეა დაფუძნებული — რეორგანიზაცია-ლიკვიდაციის ორგანოს და ხელმძღვანელი ორგანოს არჩევის წესს (მუხლი 29).
შეიძლება თუ არა ორ პირზე მეტის ერთობლივი ხელმძღვანელობა?
დიახ — შესაძლებელია ერთი პირის ერთპიროვნული გაძღოლაც და ორი ან ორზე მეტი პირის ერთობლივი ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობაც (მუხლი 35).
გულისხმობს თუ არა ხელმძღვანელობა წარმომადგენლობას?
სარეგისტრაციო დოკუმენტაციით სხვა რამ რომ არ არის გათვალისწინებული — დიახ (მუხლი 35).
არის თუ არა არარეგისტრირებული გაერთიანება იურიდიული პირი?
არა — მისი სტრუქტურა წევრთა შეთანხმებით წესრიგდება, ხოლო საწევროთი შეძენილი ქონება საერთო ქონებაა (მუხლი 39).
რატომ სჭირდება წესდებას დამოწმება?
იმიტომ, რომ ორგანიზაციული სტრუქტურა წესდებით ეწესრიგება და კანონი დამოწმებას ითხოვს — ეს სტრუქტურის სანდოობის საჯარო გარანტიაა (მუხლი 35).
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ შევადგენთ წესდებას და სადამფუძნებლო დოკუმენტაციას ისე, რომ წევრობის წესები, ორგანოების კომპეტენცია და ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობის მოდელი ზუსტად იყოს გაწერილი; განვმარტავთ დამოწმების წესს და რეგისტრაციის ეტაპებს. მიმართეთ — ორგანიზაცია მყარ საფუძველზე ააგეთ, სადაც წევრობის წესი, ორგანოების კომპეტენცია და ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობის მოდელი ერთი წესდებით არის ჰარმონიულად დაკავშირებული და დამოწმებული. ასეთი დოკუმენტი ორგანიზაციას წლების განმავლობაში ერთგულად ემსახურება და მოგვიანებებულ ცვლილებებსაც მარტივად იტანს; მთავარია, საწყისი ტექსტი დაუზუსტებლობას არ შეიცავდეს.