იპოთეკური თაღლითობა – რომელი მუხლებით ისჯება
იპოთეკური კრედიტი სესხის ისეთი ფორმაა, რომელიც უძრავ ქონებას ეყრდნობა, და ამიტომ ასეთ გარიგებებთან დაკავშირებული თაღლითობის საქმეები, აგრეთვე კრედიტის უკანონოდ მიღების შემთხვევები, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის ორი ნორმით კვალიფიცირდება – მუხლი 180 (თაღლითობა) და მუხლი 208 (კრედიტის უკანონოდ მიღება). თუ ბრალდებაში ორივე მუხლი ფიგურირებს, გადამწყვეტია ზუსტად იმის გაგება, რომელი მუხლით რა ეპასუხება – ეს განსაზღვრავს როგორც კვალიფიკაციას, ისე მოსალოდნელ სასჯელს.
მუხლი 180 ზოგადი ნორმაა და ფარავს მოტყუებით სხვისი ნივთის დაუფლებას ან ქონებრივი უფლების მიღებას. მუხლი 208 კი სწორედ კრედიტულ ურთიერთობებს ეხება: ბანკისთვის ან სხვა კრედიტორისთვის სამეურნეო ან ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ყალბი ცნობის მიწოდებას, ასევე მიზნობრივი კრედიტის დანიშნულებისამებრ არაგამოყენებას. იპოთეკური გარიგების კონტექსტში ორივე ნორმა ხშირად ერთად განიხილება, ამიტომ ქვემოთ ორივე მუხლის ყველა ნაწილის სანქცია ცალ-ცალკე არის მოყვანილი.
რას ამტკიცებს ბრალდება და საიდან იწყება დაცვა
თაღლითობის კვალიფიკაციისას (მუხლი 180) ბრალდებამ უნდა დაამტკიცოს მოტყუება და მისაკუთრების მიზანი – რომ პირმა კრედიტორს ან სხვა პირს ცრუ ინფორმაცია მიაწოდა და ამის საფუძველზე ქონება ან ქონებრივი უფლება დაისაკუთრა. კრედიტის უკანონოდ მიღების კვალიფიკაციისას (მუხლი 208) საქმე ეხება ბანკისთვის ან სხვა კრედიტორისთვის სამეურნეო ან ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ყალბი ცნობის მიწოდებას კრედიტის მისაღებად, მისი ოდენობის გასაზრდელად ან შეღავათიანი კრედიტის მისაღებად, აგრეთვე მიზნობრივი კრედიტის დანიშნულებისამებრ არაგამოყენებას.
დაცვის პოზიცია აქ რამდენიმე მიმართულებით იშენება. პირველი – იყო თუ არა ცნობა რეალურად ყალბი: ხშირად სადავოა, შეიცავდა თუ არა წარმოდგენილი დოკუმენტაცია ცრუ ცნობის ნიშნებს. მეორე – მნიშვნელოვანი ზიანის არსებობა: მუხლი 208-ის პირველი ნაწილი და მე-2 ნაწილი მნიშვნელოვან ზიანს მიუთითებს, ხოლო იმის წესი, რა შემთხვევაში ითვლება ზიანი მნიშვნელოვნად, სხვა ნორმებით არის განსაზღვრული. მესამე – განზრახვა: მოტყუების განზრახვის არსებობა ბრალდებამ მტკიცებულებებით უნდა დაადასტუროს.