მუხლი 379 – ბრალდებულის ან მსჯავრდებულის გაქცევა: რას ითვლის კანონი დანაშაულად
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 379 ადგენს პასუხისმგებლობას დაკავების ადგილიდან, პენიტენციური დაწესებულებიდან ან მოთავსების სხვა ადგილიდან, გაყვანისას ან გადაყვანისას და ასევე ექსტრადიციისას ბრალდებულის ან მსჯავრდებულის გაქცევაზე. ნორმა იცავს სახელმწიფოს იმ ინტერესს, რომ სისხლისსამართლებრივი პროცესი და მსჯავრის აღსრულება შეუფერხებლად მიმდინარეობდეს – ამიტომ გაქცევა ცალკე დანაშაულად არის გამოყოფილი.
მუხლის ტექსტიდან ცხადია, რომ ის ფარავს სხვადასხვა სიტუაციას: გაქცევა იზოლატორიდან, პენიტენციური დაწესებულებიდან, მოთავსების სხვა ადგილიდან, ასევე გაყვანის ან გადაყვანის დროს და ექსტრადიციისას. ანუ დანაშაულის ადგილის ფორმალური სახე არ არის გადამწყვეტი – მთავარია, პირი იმყოფებოდა კანონიერად შეზღუდული თავისუფლების მდგომარეობაში და ამ მდგომარეობისგან თავი დააღწია უფლებამოსილი ორგანოების ნებართვის გარეშე.
რას ამტკიცებს ბრალდება – შემადგენლობის ელემენტები
ბრალდებამ უნდა დაამტკიცოს, რომ პირი იყო ბრალდებული ან მსჯავრდებული და იმყოფებოდა მუხლში ჩამოთვლილი რომელიმე მდგომარეობაში – დაკავების ადგილში, პენიტენციურ დაწესებულებაში, მოთავსების სხვა ადგილში, გაყვანისას, გადაყვანისას ან ექსტრადიციისას; და რომ მან ამ მდგომარეობიდან თავისი ნებით, ფარულად ან იძულებით დატოვა ეს ადგილი უფლებამოსილთა ცოდნის გარეშე. გაქცევის მომენტი და მისი ფორმა თითოეულ შემთხვევაში ფაქტობრივი გარემოებებით დგინდება.
დაცვისთვის მნიშვნელოვანია სუბიექტური მხარე: ბრალდებამ უნდა დაადგინოს განზრახვა – პირის მიზანი იყო თავის დაღწევა კანონიერი შეზღუდვისგან. ასევე ცალკე საკითხია ის, იყო თუ არა თავისუფლების შეზღუდვა თავად კანონიერი – ეს გარემოება შესაძლოა აისახოს საქმის შეფასებაზე და ის ცალკე სამართლებრივ ანალიზს საჭიროებს.
სანქციები – მუხლის ნაწილები ცალ-ცალკე
მუხლი 379 ორი ნაწილისგან შედგება და თითოეული ნაწილის სასჯელი ცალკე უნდა აღიქმებოდეს:
- პირველი ნაწილი – დაკავების ადგილიდან, პენიტენციური დაწესებულებიდან ან მოთავსების სხვა ადგილიდან, გაყვანისას/გადაყვანისას ან ექსტრადიციისას ბრალდებულის/მსჯავრდებულის გაქცევა – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ექვს წლამდე;
- მე-2 ნაწილი – იგივე ქმედება, ჩადენილი ჯგუფურად ან სიცოცხლისთვის ან ჯანმრთელობისთვის საშიში ძალადობით ანდა ასეთი ძალადობის გამოყენების მუქარით, – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ექვსიდან რვა წლამდე.
როგორც ხედავთ, მუხლი მხოლოდ თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს – ჯარიმა ან სხვა მსუბუქი სასჯელი აქ არ არის გათვალისწინებული. სასჯელის ინდივიდუალიზაციისა და შემამსუბუქებელ გარემოებათა წესი კოდექსის სხვა ნორმებით არის განსაზღვრული, და ამ საქმეებში მათი სწორი გამოყენება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

